Home 07/08-2012
Filosofie Magazine - Juli 2012

07/08-2012

20 beste ideeen uit de filosofie
Van Aristoteles tot Zizek

Vrije wil
We zijn wel vrij, op lange termijn

Michael Sandel
Skyboxificatie: Geld tast sociale verhoudingen aan

Cover afbeelding voor 07/08-2012
Reality check
Reality check

Reality check

Toen ik nog op het platteland woonde, zag ik op een avond door het keukenraampje een jongen met een hengel langs het kanaal staan. Niks bijzonders, ik zag ze vaak zo. Maar toen ik een ogenblik later weer van mijn pannen opkeek, stond de jongen daar met een zilver glimmend… Read More

Lees meer
‘We say sorry for you!’
‘We say sorry for you!’
Column
Voor leden

‘We say sorry for you!’

In Londen kun je advertentieruimte huren op het voorhoofd van studenten. Voor 4,20 pond per uur zijn zij bereid om (door middel van een tijdelijke tatoeage) met uw bedrijfslogo op hun voorhoofd te lopen. Het voorhoofd is, volgens een van de deelnemende bedrijven, ‘een extensie van het reclamebord, alleen iets… Read More

Lees meer
Filosofie in Nederland: de moralisten
Filosofie in Nederland: de moralisten
Essay
Voor leden

Filosofie in Nederland: de moralisten

Ze spreken in orakeltaal over alles wat niet deugt aan onze samenleving. Maar zijn ze zelf wel zo deugdzaam? Frank Meester is het weer oneens met zijn broer Maarten: ‘Ze zijn volgens hun eigen maatstaven onrijp en oppervlakkig’.

Lees meer
Reis naar het hart van het denken
Reis naar het hart van het denken
Recensie
Voor leden

Reis naar het hart van het denken

Echt inzicht vind je niet op de faculteit wijsbegeerte, ervoer filosoof Jan Bor. In een essaybundel beschrijft hij zijn queeste naar een meer praktische, bescheiden wijsheid. Traditioneel zoekt filosofie naar wijsheid. Wie echter een studie wijsbegeerte afrondt, ontvangt wel een bul, maar is daarmee nog niet wijs. Een… Read More

Lees meer
Advocaat Liesbeth Zegveld: ‘Ik voel me sterk betrokken bij de slachtoffers’
Advocaat Liesbeth Zegveld: ‘Ik voel me sterk betrokken bij de slachtoffers’
Interview

Advocaat Liesbeth Zegveld: ‘Ik voel me sterk betrokken bij de slachtoffers’

De ‘nabestaanden van Screbrenica’ en ‘weduwen van Rawagede’ zijn hun raadsvrouw dankbaar: zij wist de Nederlandse staat aansprakelijk te stellen voor de dood van drie Bosnische moslims, en ontlokte excuses voor het Indonesische bloedbad in 1947. Advocaat Liesbeth Zegveld maakt zich sterk voor de rechtspositie van oorlogsslachtoffers. Wat… Read More

Lees meer
scheiding lichaam en geest René Descartes cartesiaans dualisme
scheiding lichaam en geest René Descartes cartesiaans dualisme
Korte uitleg

Scheiding lichaam en geest

Het dualisme van René Descartes brengt een strikte scheiding aan tussen een stoffelijk lichaam en een onstoffelijke geest.

Lees meer
schadebeginsel John Stuart Mill
schadebeginsel John Stuart Mill
Korte uitleg

Schadebeginsel

Zo lang een ander er geen schade van ondervindt, mag ik doen en zeggen wat ik wil. Zo luidt het schadebeginsel van John Stuart Mill.

Lees meer
gulden middenweg
gulden middenweg
Korte uitleg

Gulden Middenweg

Het is de hoogste tijd voor een rehabilitatie van de gulden middenweg, vindt Paul van Tongeren. Hij legt uit hoe we dit beginsel moeten begrijpen.

Lees meer
linguistic turn Ludwig Wittgenstein
linguistic turn Ludwig Wittgenstein
Korte uitleg

Linguistic turn

Ludwig Wittgenstein (1889-1951) laat zien dat taal de werkelijkheid vormt. Dit idee is de aanzet van de talige wending (linguistic turn) in de filosofie.

Lees meer
twee opvattingen van vrijheid
twee opvattingen van vrijheid
Korte uitleg

Positieve en negatieve vrijheid

Isaiah Berlin laat zien hoe vrijheid in zijn tegendeel kan omslaan door twee vormen van vrijheid haarscherp uit elkaar te houden.

Lees meer
scheiding politiek en moraal Niccolò Machiavelli
scheiding politiek en moraal Niccolò Machiavelli
Korte uitleg

Scheiding politiek en moraal

De Italiaanse denker Niccolò Machiavelli waarschuwt voor moralisme in de politiek. Volgens hem moeten politiek en moraal gescheiden blijven.

Lees meer
falsificatie Karl Popper
falsificatie Karl Popper
Korte uitleg

Falsificatie

Wetenschapsfilosoof Karl Popper laat met zijn falsificatie-theorie zien dat een goede theorie weerlegd moet kunnen worden.

Lees meer
categorische imperatief Immanuel Kant
categorische imperatief Immanuel Kant
Korte uitleg

Categorische imperatief

Hoe formuleren we een publieke moraal? Volgens ethicus Frans Jacobs moeten we daarvoor te rade gaan bij Immanuel Kant.

Lees meer
scheermes van Ockham
scheermes van Ockham
Korte uitleg

Het scheermes van Ockham

Het scheermes van Ockham Willem Ockham (1288 – 1347)Het scheermes van Ockham zegt niet dat we nooit op zoek mogen naar complexe verklaringen, tenzij we daartoe genoodzaakt zijn. Wat is het? ‘Het scheermes’ stelt dat bij wetenschappelijke theorieën geen aannames  mogen worden toegevoegd die niet noodzakelijk zijn. Read More

Lees meer
God is dood
God is dood
Korte uitleg

God is dood

God is dood en het christendom heeft zijn betekenis verloren, dacht de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900).

Lees meer
onzichtbare hand Adam Smith economie
onzichtbare hand Adam Smith economie
Korte uitleg

Onzichtbare hand

Volgens Adam Smith brengt het najagen van eigenbelang onbedoeld veel goeds voort. Hij noemt dit ‘de onzichtbare hand’.

Lees meer
banaliteit van het kwaad Hannah Arendt
banaliteit van het kwaad Hannah Arendt
Korte uitleg

Banaliteit van het kwaad

Voor het kwaad zijn geen dieperliggende drijfveren als haat nodig. Gedachteloosheid volstaat, ontdekte Hannah Arendt.

Lees meer
utilisme Jeremy Bentham
utilisme Jeremy Bentham
Korte uitleg

Utilisme

Mag status, afkomst of geslacht een rol spelen in de morele vrijheid die je hebt? Jeremy Bentham meende van niet.

Lees meer
scheiding tussen kerk en staat John Locke
scheiding tussen kerk en staat John Locke
Korte uitleg

Scheiding tussen Kerk en Staat

Hoe manage je een multireligieuze samenleving? Filosoof John Locke formuleerde een richtsnoer met de scheiding tussen kerk en staat.

Lees meer
sluier van onwetendheid John Rawls
sluier van onwetendheid John Rawls
Korte uitleg

Sluier van onwetendheid

Hoe kunnen we tot een rechtvaardige verdeling van middelen komen? John Rawls (1921-2002) stelt een sluier van onwetendheid voor.

Lees meer
machtsvrije samenleving machtsvrije dialoog Jürgen Habermas
machtsvrije samenleving machtsvrije dialoog Jürgen Habermas
Korte uitleg

Machtsvrije samenleving

Om rechtvaardigheid te waarborgen, moeten we volgens filosoof Jürgen Habermas streven naar een machtsvrije dialoog.

Lees meer
Interpassiviteit Slavoj Zizek
Interpassiviteit Slavoj Zizek
Korte uitleg

Interpassiviteit

Wanneer we onze autonomie geheel in handen van derden leggen, verliezen we volgens Slavoj Zizek onze vrijheid.

Lees meer
sociaal contract Thomas Hobbes
sociaal contract Thomas Hobbes
Korte uitleg

Sociaal contract

Hoe is het te legitimeren dat een staat gezag over ons uitoefent? Thomas Hobbes bedacht hiervoor het sociaal contract.

Lees meer
hyperrealiteit Jean Baudrillard
hyperrealiteit Jean Baudrillard
Korte uitleg

Hyperrealiteit

De media ‘maken’ de werkelijkheid, dacht de Franse socioloog Jean Baudrillard. Wouter van Gils legt uit wat hij daarmee bedoelt.

Lees meer
Echte reizigers blijven thuis
Echte reizigers blijven thuis
Essay
Voor leden

Echte reizigers blijven thuis

Wanneer doe je meer ervaringen op? Tijdens het uitlaten van de hond, of als je duikt tot op de bodem van het koraalrif? Echte wereldreizen maak je in je hoofd, vindt filosoof Jan Drost. Zijn aanbeveling: denk na, blijf thuis. Er wordt wat afgereisd vandaag de dag. En dan… Read More

Lees meer
trias politica Montesquieu
trias politica Montesquieu
Korte uitleg

Trias politica

De burger kan alleen vrij zijn als de macht wordt verdeeld tussen de regering, het parlement en de rechters, bedacht Montesquieu.

Lees meer
Michael Sandel filosoof skyboxificatie markt markten
Michael Sandel filosoof skyboxificatie markt markten
Interview

Michael Sandel: ‘Ik maak mij zorgen om de skyboxificatie’

Volgens Harvard’s rock star moralist Michael Sandel is het hoog tijd om ons af te vragen waar de morele grenzen liggen van marktwerking.

Lees meer
Eva-Anne Le Coultre: ‘Boer zoekt vrouw ontroert me’
Eva-Anne Le Coultre: ‘Boer zoekt vrouw ontroert me’
Interview
Voor leden

Eva-Anne Le Coultre: ‘Boer zoekt vrouw ontroert me’

Yvon Jaspers lijkt zo lief en onschuldig. Maar volgens filosofe Eva-Anne Le Coultre oefent haar serie een ‘normaliserende’ en ‘disciplinerende’ macht uit. De geestdrift waarmee ze praat, verraadt dat Eva-Anne Le Coultre een toegewijde kijker van Boer zoekt vrouw is. Voor haar filosofische kijkverslag Echte boer zoekt dito vrouw… Read More

Lees meer
Op de lange termijn zijn we wel vrij
Op de lange termijn zijn we wel vrij
Recensie
Voor leden

Op de lange termijn zijn we wel vrij

Cognitiefilosoof Marc Slors rekent af met het neurogemak van Dick Swaab en Victor Lamme. Die kunnen zo makkelijk scoren doordat ze ons ‘zelf’ met bewustzijn identificeren. Maar onbewust is nog niet onvrij. Voor wie ertegen kan, is er NOG een boek over brein, bewustzijn en vrije wil. Dit keer… Read More

Lees meer
Hoe Tolstoj je leven kan veranderen
Hoe Tolstoj je leven kan veranderen
Recensie
Voor leden

Hoe Tolstoj je leven kan veranderen

Valt het bestaan je zwaar? De Russische schrijver Lev Tolstoj ging je voor. Maar hij overwon zijn crisis en beschreef in detail hoe de mens dient te leven. Helaas is ‘al het goede moeilijk’. Het was onontkoombaar dat Tolstoj uiteindelijk een boek als De weg van het leven zou… Read More

Lees meer
Gods centrifuge
Gods centrifuge
Interview
Voor leden

Gods centrifuge

De crisis die nu heerst doet niet onder voor wat er in de tijd van Michelangelo plaatsvond. Filosoof Sjoerd van Tuinen vertelt hoe Michelangelo’s Het laatste oordeel inzicht biedt in onze actuele problemen. Omdat er allemaal naakte mensen op stonden was Het laatste oordeel (1541) van Michelangelo destijds zeer… Read More

Lees meer