Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 9/2004

Gastvrij, streng en ironisch

Gido Berns

Jacques Derrida was een man van de radicale gastvrijheid – zowel in zijn filosofie als in zijn karakter. De ander had altijd voorrang, hoe moeilijk en onmogelijk dat soms ook is. In deze hysterische tijd van het eigene, van verplichte integratie en nationaal provincialisme, zal zijn stem worden gemist.

De man die ik begin 1977 voor de eerste keer ontmoette, ontving mij gastvrij. Hij luisterde altijd zeer aandachtig, wie ook zijn gesprekspartner was. Als het een vraag om verheldering betrof, gaf hij die genereus en  op een heldere manier, zonder de omwegen waar hij zo berucht om was in zijn geschriften. Maar in de betrokkenheid op zijn gesprekspartner probeerde hij vooral diens ‘singulariteit’ te ontwaren. Daarmee bedoel ik: datgene wat hem of haar uniek maakte, een toon die iets onverwachts en nieuws deed horen, hoe miniem ook. Een van zijn laatste boeken had als titel, Chaque fois unique, la fin du monde: 'Iedere keer uniek, het einde van de wereld'. Het is een bundel van redes of artikelen waarin Derrida stil staat bij het overlijden van bevriende filosofen. Die aandacht gaf hij in het dagelijkse leven iedereen, of het nu een gevestigde filosoof was of een aankomende student. Bij iedereen ontwaarde hij het unieke. Dat was, zou men kunnen zeggen, zijn politieke filosofie, zijn bepaling van de openbare ruimte. Hetgeen hem trof bij de ander, was vaak iets dat voor deze ander ook onverwacht was. Het was vaak iets dat op het eerste gezicht in diens ogen niet de boodschap was maar slechts een bijkomstigheid. Derrida haakte dan daarop in, zonder overigens te insisteren, juist even doorvragend. Iets had hem getroffen en aan het denken gezet. Maar steeds bleef hij terughoudend. Steeds liet hij eerst de ander komen. Gastvrij.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden