Home Filosofen Georg Hegel
Friedrich Nietzsche
Vorige

Friedrich Nietzsche

Georg Hegel

Georg Hegel

27 augustus 1770 - 14 november 1831
George Berkeley
Volgende

George Berkeley

Quote

“"Filosofie is de tijd ingedachten gevat."”

“Wat redelijk is, is
werkelijk. En wat
werkelijk is, is
redelijk.”

“De uil van Minerva begint zijn vlucht pas bij het invallen van de schemer.”

Georg Wilhelm Friedrich Hegel is de belangrijkste filosoof van het 19e-eeuwse Duitse idealisme. Daarin staat de gedachte centraal dat niet materie de grond van de werkelijkheid is, maar ideeën.

Hegel is een absoluut idealist. Dit betekent dat hij gelooft dat de werkelijkheid volledig wordt gestructureerd door onze waarneming en ons verstand. In zijn moeilijk toegankelijke Fenomenologie van de Geest (1807) stelt Hegel de geschiedenis van de rede voor als een dialectisch proces, een ontwikkeling op basis van tegenstellingen. De ‘these’ en de negatie daarvan (‘antithese’) worden telkens in een hogere ‘synthese’ verzoend. De synthese vormt op haar beurt weer een uitgangspunt voor nieuwe negaties op weg naar een hogere synthese, enzovoorts. Zo komen we steeds dichter bij het hoogste idee, door Hegel afwisselend het Absolute, de Geest of de Rede genoemd. 

Het is volgens Hegel mogelijk om alles te kennen wat ons verstand voortbrengt. Met de Fenomenologie wil hij daarom niet alleen de complete geschiedenis van de rede doorgronden, maar ook voltooien. Hij is van mening dat het de taak van de filosoof is om te ‘tonen’ hoe de rede zich noodzakelijkerwijs ontwikkelt. Dit blijkt ook uit de strakke opbouw van de Fenomenologie: het begint bij de waarneming van objecten, om dan via de dialectische methode uit te komen bij onder andere hoofdstukken over zelfbewustzijn, natuur, cultuur, religie, en uiteindelijk het ‘Absolute weten’. 

Hegel baseerde zijn sociale en politieke filosofie zijn ook op de dialectische methode. Een belangrijk sleutelwoord is ‘erkenning’: we zijn afhankelijk van de erkenning van andere mensen om onszelf te kunnen beschouwen als individu. Dit resulteert in een strijd om erkenning tussen wat Hegel noemt de ‘heerser’ en de ‘knecht’. Daarom is het volgens Hegel belangrijk dat de ideale maatschappij wederzijdse erkenning zoveel mogelijk faciliteert. In de Hoofdlijnen van de Rechtsfilosofie (1821) beschrijft Hegel drie niveaus waarop erkenning plaatsvindt: de familie, de burgerlijke maatschappij, en de staat. Hegel vond dat in zijn tijd de burger in strijd was met de maatschappij en de staat. Ze werkten niet samen, maar stonden tegenover elkaar. Als de geschiedenis van de rede zich echter zou voltooien, dan zou de ideale samenleving gerealiseerd worden: de drie niveaus zouden samen één organisch geheel vormen.

Na Hegels dood in 1831 is zijn politieke filosofie op veel verschillende manieren geïnterpreteerd. Tegenwoordig bestaan er nog steeds zowel links- als rechts-hegelianen.

 

Relevante berichten

Leren van Oedipus en Odysseus
Leren van Oedipus en Odysseus
Klassieke Oudheid
Voor leden

Leren van Oedipus en Odysseus

Wat hebben Hegel, Nietzsche en Camus gemeen? Ze gebruikten bekende mythen om hun filosofie uit te leggen. We zetten een aantal van zulke ‘filosofische’ mythen op een rij.   Odysseus laat zich vastbinden tegen verleidelijke Sirenen Odysseus – de bedenker van het paard van… Read More

Lees meer
De Hegel-leesclub is na drie jaar op een kwart
De Hegel-leesclub is na drie jaar op een kwart
Voor leden

De Hegel-leesclub is na drie jaar op een kwart

Jannah Loontjens probeert met een groepje filosofen Hegel te lezen. Het gaat nogal traag en het lijkt soms zinloos, en toch geeft het voldoening. Doorgaans schrijf ik in deze rubriek over boeken die een diepe, verontrustende, inspirerende of ergerlijke indruk op mij hebben gemaakt. Dit keer wil iets proberen te… Read More

Lees meer
Weekendlijstje: Seksisme bij grote filosofen
Weekendlijstje: Seksisme bij grote filosofen
Voor leden

Weekendlijstje: Seksisme bij grote filosofen

Filosofen hebben zich niet zelden seksistisch uitgelaten. In dit weekenlijstje verzamelen we de opmerkelijkste uitspraken van enkele grote namen. Aristoteles ‘De relatie van de man tot de vrouw is die van een natuurlijke meerdere tot een natuurlijke ondergeschikte, die van een heerser tot een overheerste.’ (Politica)  … Read More

Lees meer
Rorty, scepticisme en het einde van de filosofie
Rorty, scepticisme en het einde van de filosofie
Voor leden

Rorty, scepticisme en het einde van de filosofie

Hoe kunnen wij ooit tot kennis komen als wij niet zeker weten of onze zintuigen betrouwbaar zijn, vroeg Descartes zich af. Niet alle filosofen vonden dat een zinnige vraag. Victor Gijsbers laat aan de hand van het denken van Rorty zien dat het wel degelijk nuttig is het filosofisch scepticisme te… Read More

Lees meer