Home Filosofen Michel Foucault
Michel de Montaigne
Vorige

Michel de Montaigne

Michel Foucault

Michel Foucault

15 oktober 1926 - 25 juni 1984
Multatuli
Volgende

Multatuli

Quote

“"Ik heb mensen ontmoet die boeken schrijven, mensen die de zieken behandelen, mensen die in de economie werken en anderen die elektronische muziek maken. Ik heb mensen ontmoet die lesgeven, mensen die schilderen en mensen van wie ik nooit echt begreep wat zij deden. Maar intellectuelen? Nooit."”

Michel Foucault is een van de grootste filosofen van de tweede helft van de twintigste eeuw. Zijn belangrijkste thema is de relatie tussen macht en kennis en de taal waarin de heersende kennisopvattingen worden uitgedrukt (episteme). Het idee van wisselende epistemes in verschillende historische periodes werkt Foucault uit in de invloedrijke studie De woorden en de dingen (1966).

Foucault is afkomstig uit een familie van artsen. Hij lijkt voorbestemd om ook arts te worden, maar kiest een ander pad: hij gaat filosofie, psychologie en geschiedenis studeren en maakt de medische wetenschappen inzet van een historische studie. In zijn proefschrift Geschiedenis van de waanzin beschrijft Foucault hoe het begrip waanzin door de eeuwen heen steeds anders geïnterpreteerd wordt. Wat we in de loop van de geschiedenis als normaal en niet normaal beschouwen, zegt meer over de tijdgeest dan over voortschrijdend inzicht in krankzinnigheid.

Later analyseert hij op dezelfde wijze het gevangeniswezen in Discipline, toezicht en straf en de psychoanalyse in Geschiedenis van de seksualiteit. Foucault noemt zijn methode, naar zijn voorbeeld Nietzsche, ‘genealogie’: het gaat hem om de ontstaansgeschiedenis van ons denken over de mens.

In de jaren tachtig onderzoekt Foucault de mogelijkheden om weerstand te bieden aan de disciplinerende denkkaders en je eigen leven in vrijheid vorm te geven. In de Griekse Oudheid vindt hij een omgang met het zelf dat als voorbeeld kan dienen. Foucault geeft colleges over technieken om lusten, emoties en gedachten te stileren, en is daarmee een van de grondleggers van de moderne levenskunst. 

Door de voortijdige dood van Foucault in 1984 (hij stierf aan de gevolgen van aids), is zijn ethiek onvoltooid gebleven.

Relevante berichten

Wij leven in een medisch regime
Wij leven in een medisch regime
Mens en techniek

Wij leven in een medisch regime

Michel Foucault staat bekend om zijn ideeën over disciplinering en macht. Foucault-kenner Machiel Karskens en ethicus Fleur Jongepier leggen uit waarom die ideeën juist tijdens de coronacrisis relevant zijn. Karskens stelt dat de medische macht het voor het zeggen heeft. Volgens Jongepier spreekt de overheid ons terecht aan op ons… Read More

Lees meer
Lof der zotheid
Lof der zotheid
Waanzin
Voor leden

Lof der zotheid

Waanzin speelt een belangrijke rol in de filosofie. Tussen waanzin en genialiteit zit een dunne scheidslijn, betoogt Schopenhauer. Volgens anderen wordt ons verstand zonder waanzin een kille, niet-creatieve ‘machine’. Acht filosofen en hun visie op waanzin.   Verstand zonder waanzin is koud en niet-creatief Friedrich Schelling De… Read More

Lees meer
De psychopaat: wereldleider of ideologisch construct?
De psychopaat: wereldleider of ideologisch construct?
Voor leden

De psychopaat: wereldleider of ideologisch construct?

De top van het bedrijfsleven, de politiek, maar ook de amusementswereld bestaat uit rasechte psychopaten, beweren sommige psychologen. Dat zou komen door ons ‘neoliberale systeem’ waarbinnen zij automatisch komen bovendrijven. Daar valt veel tegenin te brengen. Beeld: Zeeloot Hij is slim, charmant, zelf­-verzekerd en assertief. Maar… Read More

Lees meer
Close Reading Foucault: Seks leert ons wie we zijn
Close Reading Foucault: Seks leert ons wie we zijn

Close Reading Foucault: Seks leert ons wie we zijn

Al eeuwenlang zijn we bezeten door seks, analyseert Michel Foucault in zijn net opnieuw vertaalde Geschiedenis van de seksualiteit. Wie enige simplificering of rigiditeit bespeurt in het #MeToo-debat, maar de formuleringen ontbeert om dit te zeggen zonder als een botte zak over te komen, moet zeker de nieuwe vertaling van… Read More

Lees meer