Home Filosofen Immanuel Kant
Hypatia van Alexandrië
Vorige

Hypatia van Alexandrië

Immanuel Kant

Immanuel Kant

22 april 1724 - 12 februari 1804
Iris Murdoch
Volgende

Iris Murdoch

Quote

'Verlichting is bevrijding van de onmondigheid die je aan jezelf te wijten hebt.'

‘Wat kan ik weten? Wat moet ik doen? Waar mag ik op hopen?’

Immanuel Kant is een belangrijke filosoof van de achttiende-eeuwse Verlichting. Zijn definitie daarvan is klassiek geworden: ‘Verlichting is de bevrijding van de mens uit de onmondigheid die hij aan zichzelf te wijten heeft.’ Kants motto is sapere aude – durf te denken -, maar tegelijk wijst hij op de grenzen van het verstand. 

In de Kritiek van de zuivere rede weet Kant de problemen van het rationalisme (een idealisme dat het bestaan van de werkelijkheid niet kan bewijzen) en het empirisme (een scepticisme dat geen enkele zekerheid kan funderen) op te lossen. De kennis van het verstand komt wel degelijk overeen met de werkelijkheid, maar dat komt omdat ons verstand zelf die werkelijkheid structureert. Tijd en ruimte, zo bedacht Kant, zijn geen absoluutheden in de wereld, maar ‘aanschouwingsvormen’ van ons eigen verstand. Hetzelfde geldt voor oorzaak en gevolg.  

Zich bewust van de radicale ommekeer van zijn filosofie spreekt Kant over de ‘copernicaanse wending’: zoals de zon niet om de aarde draait, zo weerspiegelt onze geest niet de wereld zoals die werkelijk is, maar slechts zoals die zich aan ons voordoet. Daarom noemt Kant zijn werken ook Kritiek: hij bakent af binnen welke grenzen kennis mogelijk is.  

In de Kritiek van de praktische rede ontwikkelt Kant daarna een morele filosofie. God en geweten zijn ideeën die op de grens van de rede liggen; ze begeleiden ons denken maar hebben geen enkele zekere inhoud. De enige ‘kritische’ moraal is een zuiver formele: handel zo, dat je handelingen steeds tot algemene wet kunnen worden verheven. Daaruit volgt bijvoorbeeld dat je niet zou moeten liegen, omdat een wereld waarin iedereen elkaar bedriegt onleefbaar is.

Kant sterft op 79-jarige leeftijd. Zijn laatste woord is ‘Genug‘.

Relevante berichten

Close Reading: Kant maakt liegen onmogelijk
Close Reading: Kant maakt liegen onmogelijk
Voor leden

Close Reading: Kant maakt liegen onmogelijk

Mogen we ons uit een situatie van verlegenheid helpen met een leugentje om bestwil? Immanuel Kant wijst het streng van de hand. Het is geheel en al onmogelijk om in de wereld en zelfs ook daarbuiten iets te bedenken dat zonder restrictie voor goed gehouden kan worden, behalve dan… Read More

Lees meer
Het Moment… waarop Kant je veganist maakt
Het Moment… waarop Kant je veganist maakt
Voor leden

Het Moment… waarop Kant je veganist maakt

Rick Scholtes (40) is filosoof, werkt bij een adviesbureau voor duurzaam bouwen en heeft een webshop met vegan voer voor honden en katten. Tekst loopt door onder afbeelding Fotografie: Merlijn Doomernik ‘Ik was veertien en wilde geen eieren meer van legbatterijkippen eten. Mijn tante zei:… Read More

Lees meer
Voor leden

Weekendlijstje: Vier filosofen over de geest

Het is Pinksteren. Maar waar is die vrije dag ook alweer voor? De christelijke wereld viert de uitstorting van de Heilige Geest. We weten alleen nog niet eens wat onze éigen geest is. Daarom komen in dit weekendlijstje vier grote filosofen aan het woord over de menselijke geest. Augustinus… Read More

Lees meer
Verhalenverteller Ogutu Muraya: ‘Ga op zoek naar verhalen die anders zijn’
Verhalenverteller Ogutu Muraya: ‘Ga op zoek naar verhalen die anders zijn’
Voor leden

Verhalenverteller Ogutu Muraya: ‘Ga op zoek naar verhalen die anders zijn’

De Keniaanse verhalenverteller Ogutu Muraya wordt geprezen om zijn poëtische en creatieve kwaliteiten. Hij gebruikt storytelling om voorbij te komen aan het kolonialisme.   Fotografie: Bram Budel Op Thinking Planet (21 april 2018, Utrecht) laat Muraya met behulp van theater, film en muziek zien wat de… Read More

Lees meer