Boekenkast mei 2026

Wat de mens boven het dier verheft is de rede, dachten veel verlichtingsfilosofen, en de menselijke deugden komen uit die rede voort. Maar bij ‘vrouwelijke deugden’ zoals bevalligheid en gehoorzaamheid komt geen rede aan te pas. Dat is omdat dit geen deugden zijn, maar eigenschappen om vrouwen klein te houden, vindt Mary Wollstonecraft (1759-1797). In haar revolutionaire betoog uit 1792, nu opnieuw vertaald, pleit ze voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen in recht, moraal en denken.

Een verdediging van de rechten van de vrouw
Mary Wollstonecraft
vert. Edwin Zasada
Uitgeverij Zachte Steen
278 blz.
€ 22,95

‘De mens is een open vraag,’ meent de Duitse filosoof Helmuth Plessner (1891-1985). In tegenstelling tot het dier heeft de mens zelfbewustzijn, waardoor steeds opnieuw bepaald moet worden wie hij is en hoe hij zich tot zijn omgeving moet verhouden. Om die reden heeft de mens politiek, cultuur en geschiedenis nodig: we kunnen onszelf nooit volledig kennen, maar moeten onszelf toch vormgeven. Deze boeiende klassieker uit 1931 laat zien waarom machtsstrijd en conflict voor de mens onvermijdelijk is.

Macht en ­menselijke natuur
Helmuth Plessner
vert. Jan Vorstenbosch, Julien Kloek, Jos de Mul
Boom
224 blz.
€ 24,90

‘De oude wereld sterft, en de nieuwe wereld worstelt om geboren te worden; nu is de tijd van monsters.’ Deze bekende uitspraak van de Italiaanse marxist Antonio Gramsci (1891-1937) is geen letterlijk citaat – zijn werkelijke taalgebruik is een stuk ingewikkelder. Dit boek bevat een selectie uit de aantekeningen die hij maakte tijdens zijn gevangenschap onder het fascistisch bewind. Gramsci’s gedachten over de werking van macht zijn fragmentarisch en complex, maar nog altijd relevant, zeker door het heldere voorwoord dat erbij zit.

Notities uit de gevangenis
Antonio Gramsci
vert. en inl. Arthur Weststeijn
Boom
104 blz.
€ 14,90

‘Bij het schenken van vergiffenis wordt de persoon, niet de misdaad vergeven,’ schreef Hannah Arendt. Het is in die geest dat theoloog Alain Verheij op zoek gaat naar de betekenis van vergeving. Hij begint bij het kwaad, dat vaak onvergeeflijk is, en verzamelt vervolgens de ingrediënten om toch te kunnen vergeven. Een fijn geschreven, praktisch boek over wat echte vergeving inhoudt, met – zoals altijd bij Verheij – veel aandacht voor Bijbelverhalen die een diepere waarheid over de mens bevatten.

De prijs van vergeving. Over de schoonheid van vergeven en de netelige weg ­ernaartoe
Alain Verheij
Atlas Contact
240 blz.
€ 22,99

Wetenschappelijk onderzoek leert dat crimineel gedrag aan de hand van iemands genen voorspeld kan worden en dat mensen te beïnvloeden zijn door hormonen, drugs en psychoses. Waarom blijven we dan toch vasthouden aan het idee dat we rationele en vrije wezens zijn, vraagt de hoogleraar genetica en mentale ontwikkeling Kathryn Paige Harden zich af. In Erfzonde betoogt ze dat oude morele ideeën van schuld, boetedoening en verantwoordelijkheid achterhaald zijn.

Erfzonde. Onze genen, ons gedrag en de moraal
Kathryn Paige Harden
vert. Pon Ruiter
De Bezige Bij
320 blz.
€ 27,50

In een van Umberto Eco’s romans probeert de hoofdpersoon, die gestrand is op een schip, de datumgrens over te steken. Alleen zo kan hij de rampen die hem overkomen zijn terugdraaien. In De tijdreiziger gaat ook historicus Philip Dröge op reis naar de datumgrens. Hoe kan het aan de ene kant van die streep in de Stille Oceaan dinsdag zijn en aan de andere kant woensdag? En hoe proberen mensen overal op de wereld de tijd te temmen? Een geweldig boek met reisverhalen.

De tijdreiziger. Een wereldreis naar de verhalen van onze tijd
Philip Dröge
Spectrum
320 blz.
€ 27,99

Dat de structuur van ons brein iets zegt over hoe we denken is inmiddels gemeengoed. Maar voor wie deze bestseller uit 2009 van Ian McGilchrist, Brits psychiater, filosoof en neurowetenschapper, nu pas leest is de mindfuck er niet minder om. Het dikke maar toegankelijke boek dat naar het Nederlands is vertaald staat vol uitdagende gedachten. Een klassieker die vooral verklaart waarom we nu nog steeds zo gegrepen zijn door het brein.

De meester en zijn afgezant. De twee hersenhelften en de ontwikkeling van de moderne wereld
Ian McGilchrist
vert. Nelly Busschots
Synthese
640 blz.
€ 39,95

In dit vroege werk behandelt theoloog en filosoof Thomas van Aquino (ca. 1225-1274) vragen over het zijn: wat zijn lichaam en geest? En wat is mens-zijn eigenlijk? Het boek geeft een interessante inkijk in de ontwikkeling van zijn denken. Zo toont het hoe Aquino via Arabische denkers als Avicenna (980-1037) bij Aristoteles terechtkomt. Deze herziene vertaling is voorzien van een uitstekende inleiding, die helpt om het complexe werk beter te begrijpen.

Over het zijnde en het wezen
Thomas van Aquino
vert. Rudi te Velde
Damon
144 blz.
€ 24,90

Hoe kunnen mensen met verschillende ideeën toch samenleven? Is polarisatie altijd slecht? En wat is tolerantie eigenlijk? In deze bundel, onder redactie van Bastiaan Rijpkema en Bart Schreuder, zijn de ideeën over tolerantie van twintig denkers samengebracht. In elk hoofdstuk bespreekt een expert één filosoof. Zo leert Desiderius Erasmus ons om te ‘lachen om elkaars dwaasheden’ en stelt Chantal Mouffe dat je voor een tolerante democratie juist tegenstanders nodig hebt.

Tolerantiedenkers. Inspiratie voor democratisch samenleven
red. Bastiaan Rijpkema & Bart Schreuders
Prometheus
320 blz.
€ 26,99

Volgens Simone de Beauvoir worden we gedwongen tot vrijheid: we moeten ons eigen leven vormgeven. Dat ideaal leefde ze zelf na, is te lezen in deze mooie roman over haar leven, die onder meer vertelt hoe ze losbrak van seksistische verwachtingen en Jean-Paul Sartre ontmoette. Wie zich wil verdiepen in De Beauvoirs filosofie is met deze roman aan het verkeerde adres, maar de liefhebber zal erin herkennen hoe vrijheid en feminisme ook haar leven stuurden.

De vrouw van Montparnasse. Simone de Beauvoir en haar zoektocht naar liefde en waarheid
Caroline Bernard
vert. Jacqueline Smit
Orlando
400 blz.
€ 20,-

Een groep vogels gaat op zoek naar de vogelkoning, in de hoop dat die hun levensvragen kan beantwoorden. Daarvoor moeten ze stormen, verleidingen en vulkaanuitbarstingen doorstaan. Dit boek is een hervertelling van een twaalfde-eeuws gedicht van de Perzische dichter Farid ad-Din Attar. Het is geschreven voor kinderen vanaf negen jaar, maar de filosofische vragen zetten ook volwassenen aan het denken, zoals: ‘Kun je als mens weten hoe het voelt om een vogel te zijn?’

De vlucht van de vogels
Sabine Wassenberg & Kamel Essabane
ill. Iris van der Veen
Samsara
112 blz.
€ 24,90

Welke macht oefent de kerk uit op mensen? En wat is godsdienst? In deze klassieker snijdt Spinoza (1632-1677) dusdanig controversiële onderwerpen aan, dat het werk lang verboden was. Zo schreef hij dat kerkelijk gezag verzwakt moest worden en dat profetieën geen goddelijke inspiraties waren, maar slechts een bewijs dat sommige mensen een uitzonderlijk krachtige verbeelding hebben. Een invloedrijk boek, wel vooral geschikt voor echte Spinozafans.

Theologisch-staatkundige verhandeling
Baruch Spinoza
vert. Karel ­D’huyvetters
inl. Jonathan Israel
Damon
336 blz.
€ 34,90