Friedrich Nietzsche "God is dood! God blijft dood! En wij hebben hem gedood! Waar vinden wij troost, wij moordenaars aller moordenaars?"

"Alles wat mij niet doodt, maakt mij sterker."

Friedrich Nietzsche is een invloedrijke filosoof van de moderne tijd. De negentiende-eeuwse Duitse denker staat bekend om zijn kritiek op de christelijke moraal en analyse van het nihilisme.   

Geboren in een familie van dominees, wordt de jonge Nietzsche na de vroege dood van zijn vader opgevoed door zijn moeder, oma en twee tantes. Nietzsche stopt al snel met theologie om met succes verder te gaan met klassieke filologie: op 24-jarige leeftijd is hij hoogleraar aan de Universiteit van Bazel. Zijn eerste boek De geboorte van de tragedie bevat de thema’s die Nietzsches hele werk karakteriseren: onvrede met de westerse cultuur, de superioriteit van de Griekse kunst, de zoektocht naar een remedie tegen het nihilisme.
 
Na de breuk met componist Richard Wagner, zijn vriend en mentor, breekt voor Nietzsche een moeilijke, maar vruchtbare tijd aan: slechte gezondheid, eenzaamheid en afwijzing culmineren in het grootse werk Aldus sprak Zarathoestra waarin Nietzsche zichzelf en de mens tracht te overwinnen. Het boek verhaalt van de profeet Zarathoestra die uit de bergen neerdaalt om onder de mensen een nieuwe moraal te verkondigen, een die niet zijn heil verwacht van het hiernamaals, maar in het hier en nu durft te leven, met al zijn lijden en willlekeur. God is immers dood, schrijft Nietzsche in De vrolijke wetenschap, en dat betekent dat ook de christelijke waarden krachteloos zijn geworden.

In De genealogie van de moraal gaat Nietzsche dieper in op de oorsprong van goed en kwaad. Volgens hem is moraal een uitvinding van slaven, die al wat sterk en machtig is - de heren - het etiket ‘slecht’ hebben gegeven om zich zo van hun voortbestaan te verzekeren. Nu deze moraal uitgeput is, acht Nietzsche de cultuur ziek, een diagnose die hij niet enthousiast verwelkomt: Nietzsche waarschuwt voor een eeuw van barbarij.

In 1889 stort Nietzsche geestelijk ineen, nadat hij een paard mishandeld ziet, en zal niet meer bekomen van zijn geestelijke instorting. Hij sterft elf jaar later, zijn zus Elisabeth begraaft hem naast zijn vader bij de kerk in zijn geboortedorp Röcken.

VIDEO'S

Animatie over Nietzsche
van HUMAN



Documentaire van Alain de Botton
over Nietzsche en lijden



BBC-documentaire over Nietzsche:
Human, all too human
 


Paul van Tongeren over
Nietzsches studententijd

Opmerkelijk

Nietzsche was van huis uit classicus. Reeds op 24-jarige leeftijd werd hij benoemd tot hoogleraar in de Griekse en Romeinse taal en letterkunde. Het verhaal wil dat hij op 3 januari 1889 een paard omhelsde dat werd afgetuigd door zijn baas en dat hij daarna niet meer bij zinnen kwam. Tot 1897 werd hij verzorgd door zijn moeder en daarna door zijn zus, die hem tot voorman van het nationaal-socialisme wilde maken. Nietzsche overleed in 1900 in een toestand van volslagen krankzinnigheid.