Home 12-2021
Filosofie Magazine - December 2021

12-2021

Films, boeken en artiesten worden gecanceld; onze taal moet gezuiverd worden. De filosofische canon zit vol witte, westerse mannen. Bevrijdt de ‘woke’-beweging ons van maatschappelijke misstanden? Of durven we straks niet meer hardop te denken?

 

 

Cover afbeelding voor 12-2021
Hoofdredacteur Coen Simon: Is gekwetst zijn een legitieme reden voor een aanklacht?
Hoofdredacteur Coen Simon: Is gekwetst zijn een legitieme reden voor een aanklacht?
Column

Hoofdredacteur Coen Simon: Is gekwetst zijn een legitieme reden voor een aanklacht?

Toen mijn dochter op de basisschool zat, en het begrip ‘zwartepietendebat’ nog niet bestond, wilde ze, net als haar vader ooit had gedaan, haar klasgenoten verrassen door de school binnen te stormen als Zwarte Piet met een jute zak strooigoed. We hadden haar, met de juf in het complot, zogenaamd… Read More

Lees meer
Melanie Joy: ‘Dieren eten wordt gezien als feit, niet als keuze’
Melanie Joy: ‘Dieren eten wordt gezien als feit, niet als keuze’
Interview

Melanie Joy: ‘Dieren eten wordt gezien als feit, niet als keuze’

Vroeger aaide psycholoog Melanie Joy met de ene hand haar hond, terwijl ze met de andere een karbonade at. Tot ze de tegenstrijdigheid daarvan inzag. Ze schreef een boek over ‘de onzichtbare filosofie’ van het carnisme: de ideologie van dieren eten. Stel, je zit aan tafel bij een etentje, en… Read More

Lees meer
Midas Dekkers: ‘De mens is één soort, met betekenisvolle verschillen’
Midas Dekkers: ‘De mens is één soort, met betekenisvolle verschillen’
Interview
Voor leden

Midas Dekkers: ‘De mens is één soort, met betekenisvolle verschillen’

Midas Dekkers is bioloog en schrijver. Onlangs bracht hij het boek Wat loopt daar? uit, waarin hij als vakman naar de mensenrassen om hem heen kijkt. Beeld Martin Dijkstra Wat kan ik weten? ‘We kunnen niets weten. De werkelijkheid is een raadsel. Met zintuigen – die variëren tussen de diersoorten… Read More

Lees meer
Cognitiewetenschapper Jelle Zuidema vraagt zich af of muziek zich verspreidt als virus
Cognitiewetenschapper Jelle Zuidema vraagt zich af of muziek zich verspreidt als virus
Voor leden

Cognitiewetenschapper Jelle Zuidema vraagt zich af of muziek zich verspreidt als virus

De wiskundige modellen die verspreiding van virussen beschrijven, kunnen ook op muziek worden toegepast, stelt onderzoek. Cognitiewetenschapper Jelle Zuidema vraagt zich af of muziek zich verspreidt van mens op mens als een virus, of via de radio. ‘Het is niet zo gek om de vergelijking te maken tussen hoe ziektes… Read More

Lees meer
Paul van Tongeren: ‘Zonder betekenis blijven alleen nietszeggende maten over’
Paul van Tongeren: ‘Zonder betekenis blijven alleen nietszeggende maten over’
Column

Paul van Tongeren: ‘Zonder betekenis blijven alleen nietszeggende maten over’

De belangstelling voor filosofie is groot in onze samenleving. Volgens sommigen zou die belangstelling voortkomen uit het verdwijnen van zowel de religie als de grote seculiere ideologieën. Een sterke behoefte aan zingeving zou daarvan het gevolg zijn. Men neemt dan aan dat religies en ideologieën een zin aanboden, maar dat… Read More

Lees meer
Moreel dilemma: moeten grote bedrijven activistisch zijn?
Moreel dilemma: moeten grote bedrijven activistisch zijn?
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: moeten grote bedrijven activistisch zijn?

LGBTQ-tompoezen bij de HEMA, Black Lives Matters-activisten in Nike-reclames. Grote bedrijven nemen steeds vaker een ideologisch standpunt in. Is dat wenselijk? Beeld Bas van der Schot Toen quarterback Colin Kaepernick enkele jaren geleden knielde tijdens het Amerikaanse volkslied als protest tegen racisme, lijfde Nike hem snel daarna in voor de… Read More

Lees meer
Wat woke betekent
Wat woke betekent
Taal
Voor leden

Wat woke betekent

U bedoelde het zo goed, en toch trapt u op woke tenen. Het zou al helpen als u weet wat ‘woke’ betekent. Filosoof, dichter en vertaler Bas Belleman wil met een verklarende woordenlijst het vuur niet verder opstoken. ‘Woke is een instrument om te denken.’ Beeld Nanne Meulendijks Dit stuk… Read More

Lees meer
Is cancel culture verwerpelijk? Nietzsche zou zeggen van niet
Is cancel culture verwerpelijk? Nietzsche zou zeggen van niet
Essay

Is cancel culture verwerpelijk? Nietzsche zou zeggen van niet

De woke-beweging zou ervoor zorgen dat we geen open debat meer kunnen voeren en dat kunst niet meer controversieel mag zijn. Klopt dat beeld wel? Nietzsche laat zien dat een discussie over nieuwe waarden noodzakelijk is om onze eigen ondergang te voorkomen. Beeld Flight Deck 53 Op 6 juni 2020… Read More

Lees meer
De filosofiegeschiedenis is veel gevarieerder dan we denken. Is het tijd voor een nieuwe canon?
De filosofiegeschiedenis is veel gevarieerder dan we denken. Is het tijd voor een nieuwe canon?
Voor leden

De filosofiegeschiedenis is veel gevarieerder dan we denken. Is het tijd voor een nieuwe canon?

Te mannelijk, te wit, te westers: de klassieke filosofische canon ligt al een tijd onder vuur. Woke-aanhangers hebben het vuur nog verder aangewakkerd. Is het tijd om de canon te herzien? Beeld Nanne Meulendijks Kant, Descartes, Spinoza, Leibniz, Locke, Berkeley en Hume. Wie kijkt naar recente Engelstalige filosofische overzichtswerken die… Read More

Lees meer
Walter Weyns: ‘Woke is naast een maatschappelijke beweging ook een genezingsproces’
Walter Weyns: ‘Woke is naast een maatschappelijke beweging ook een genezingsproces’
Interview

Walter Weyns: ‘Woke is naast een maatschappelijke beweging ook een genezingsproces’

Cultuursocioloog en witte man Walter Weyns heeft bewondering voor de strijd voor rechtvaardigheid die de woke-beweging aangaat. Maar belangrijker vindt hij het om de woke mens te vatten. En die valt niet te begrijpen in abstracties.

Lees meer
Hoe de zelfhulpwereld met de stoïcijnen aan de haal ging
Hoe de zelfhulpwereld met de stoïcijnen aan de haal ging
Essay

Hoe de zelfhulpwereld met de stoïcijnen aan de haal ging

De stoïcijnen zijn populair. Cursussen en zelfhulpboeken zetten uiteen hoe hun gedachtegoed, dat ons leert om gelijkmoedig te zijn, kan worden ingezet om een succesvoller leven te leiden. Maar de stoïcijnen streefden juist naar nederigheid, niet naar succes. Als er één filosofie is die je kan helpen om meester te… Read More

Lees meer
Waarom het problematisch is dat algoritmes geen schuldgevoel hebben
Waarom het problematisch is dat algoritmes geen schuldgevoel hebben
Mens en techniek

Waarom het problematisch is dat algoritmes geen schuldgevoel hebben

Kunstmatige intelligentie is overal en kan dingen die het menselijke brein niet kan. Maar wie is er verantwoordelijk voor beslissingen die algoritmes nemen? Deel 4 van een serie.

Lees meer
Miriam Rasch: ‘Ik werd overvallen door het hostess-syndroom’
Miriam Rasch: ‘Ik werd overvallen door het hostess-syndroom’
Column

Miriam Rasch: ‘Ik werd overvallen door het hostess-syndroom’

Je moest naar een nummer bellen en werd dan gekoppeld aan een vreemde. Drie kwartier praten was de bedoeling, samen de diepte in met alleen wat vragen en de stem van de ander als houvast. Als twintiger had ik last van bel-angst. Je wist nooit zeker wie er ging opnemen,… Read More

Lees meer
Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’
Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’
Interview

Bo Tarenskeen: ‘Ik laat Wittgenstein niet over de klimaatcrisis praten’

Wittgensteins Tractatus reisde met acteur Bo Tarenskeen mee van de ene opleiding naar de andere, zoals Wittgenstein zelf zijn Tolstoj meedroeg door de loopgraven. Nu is er een elfdelige voorstelling over de illustere Oostenrijkse filosoof. ‘Ik spreek dóór hem in deze tijd.’ Beeld Merlijn Doomernik Probeer je een voorstelling te maken… Read More

Lees meer
De werkelijke prijs van ons voedsel berekenen klinkt mooi, maar we schieten er niets mee op
De werkelijke prijs van ons voedsel berekenen klinkt mooi, maar we schieten er niets mee op
Voor leden

De werkelijke prijs van ons voedsel berekenen klinkt mooi, maar we schieten er niets mee op

De werkelijke prijs van voedsel berekenen zou de productie en consumptie ervan duurzamer maken. Maar kun je de waarde van de natuur wel uitdrukken in euro’s? Het laatste deel van een serie over voedsel. De manier waarop we voedsel produceren en consumeren is niet duurzaam. We schaden het milieu ermee… Read More

Lees meer
Arne Naess was de eerste optimistische ecosoof
Arne Naess was de eerste optimistische ecosoof
Historisch Profiel

Arne Naess was de eerste optimistische ecosoof

De Noorse filosoof Arne Naess voelde zich zo verbonden met de natuur dat hij een berg bijna als zijn vader beschouwde. Vanuit die ervaring ontwikkelde hij zijn diepe ecologie. Beeld Hajo de Reijger Ja, hij was een optimist, zei milieufilosoof Arne Naess (1912-2009) zelf. Een ‘overtuigd optimist zelfs’. Met als… Read More

Lees meer
Elke Wiss vraagt zich af of we lichamen van nature langs de lat van perfectie leggen
Elke Wiss vraagt zich af of we lichamen van nature langs de lat van perfectie leggen
Column

Elke Wiss vraagt zich af of we lichamen van nature langs de lat van perfectie leggen

Net als menig andere Nederlander vind ik weleens van die catalogus-achtige situaties in mijn brievenbus. Niet zelden is dat een catalogus met kleding, van een winkel waar ik ooit eens een keer iets heb besteld. Doorgaans vliegen ze direct richting oud papier, soms blader ik er wat doorheen. In dit… Read More

Lees meer
Hannah Arendt voorzag jodenhaat van de juiste historisch context
Hannah Arendt voorzag jodenhaat van de juiste historisch context
Recensie
Voor leden

Hannah Arendt voorzag jodenhaat van de juiste historisch context

Hannah Arendt wilde het antisemitisme begrijpen en voorzag het daarom van de juiste historische context. Een context die nog steeds door weinigen goed wordt begrepen. Begin oktober probeerde ik op de fiets, en door de stromende regen, het Joods Historisch Museum in Amsterdam te bereiken. Daar zou ik, op de… Read More

Lees meer
Een prikkelende introductie in Simone Weils denken over rechtvaardigheid
Een prikkelende introductie in Simone Weils denken over rechtvaardigheid
Recensie
Voor leden

Een prikkelende introductie in Simone Weils denken over rechtvaardigheid

Een vertaalde essaybundel vormt een mooie, prikkelende introductie tot het denken van filosoof Simone Weil. Deze strijdvaardige moralist maakte zich hard voor rechtvaardigheid, waarheid en schoonheid. De auteurs met wie de Franse denker Albert Camus zich het meest verwant voelde, zo vertelde hij vlak nadat de Nobelprijs voor de Literatuur… Read More

Lees meer
Mystieke ervaring is niet gemakkelijk in woorden te vangen
Mystieke ervaring is niet gemakkelijk in woorden te vangen
Recensie
Voor leden

Mystieke ervaring is niet gemakkelijk in woorden te vangen

Twee essaybundels belichten de spanning tussen de verlossing van een mystieke ervaring en de weigering dit onderwerp ter sprake te brengen. De juiste woorden geven aan zo’n ervaring blijkt nog niet gemakkelijk. Een journalist vroeg eens aan dichter Saskia de Jong: ‘Hebt u weleens een mystieke ervaring gehad?’ Haar antwoord… Read More

Lees meer
Joan de Ruijter ontdekte de gemakzucht van haar cultuurrelativisme
Joan de Ruijter ontdekte de gemakzucht van haar cultuurrelativisme
Interview

Joan de Ruijter ontdekte de gemakzucht van haar cultuurrelativisme

Joan de Ruijter (46) is filosofiedocent en schrijver. Onlangs verscheen haar filosofische young adult roman Lupus. Beeld Maarten Noordijk Het was in 1996 tijdens een eerstejaarscollege cultuurfilosofie van Beate Roessler. Ik moest samen met Toni, een jongen uit Colombia, een presentatie houden over cultuurrelativisme. We waren het roerend met elkaar eens:… Read More

Lees meer