Home Hoofdredacteur Coen Simon: Is gekwetst zijn een legitieme reden voor een aanklacht?

Hoofdredacteur Coen Simon: Is gekwetst zijn een legitieme reden voor een aanklacht?

Door Coen Simon op 19 november 2021

Hoofdredacteur Coen Simon: Is gekwetst zijn een legitieme reden voor een aanklacht?
Cover van 12-2021
12-2021 Filosofie magazine Lees het magazine

Dit artikel krijgt u van ons cadeau

Wilt u onbeperkt toegang tot de artikelen op Filosofie.nl? U bent al abonnee vanaf €4,99 per maand. Sluit hier een abonnement af en u heeft direct toegang.

Toen mijn dochter op de basisschool zat, en het begrip ‘zwartepietendebat’ nog niet bestond, wilde ze, net als haar vader ooit had gedaan, haar klasgenoten verrassen door de school binnen te stormen als Zwarte Piet met een jute zak strooigoed. We hadden haar, met de juf in het complot, zogenaamd ziek gemeld. En toen de lessen een paar minuten bezig waren rende ze het plein op.

Ze zat zo goed in de zwarte schmink en in haar rol, dat zelfs toen ze alle klassen was langs geweest en ze zich weer afgeschminkt bij haar klasgenoten voegde, nog steeds niemand doorhad dat zij de onverwachte Piet was geweest.

Ik heb warme herinneringen aan deze pietentransformatie, die ik zelf dus ook eens onderging, toch wekt de foto ervan gemengde gevoelens. Ik kan geen Zwarte Piet meer zien zonder een kwetsend beeld te zien.

Was het dan kwetsend wat ik mijn dochter liet doen? Ik denk niet dat het voor iemand direct kwetsend kan zijn geweest in het witte Noord-Groningen. Het enige Somalische gezin van kleur dat ooit in ons dorp woonde was toen al verhuisd. Maar indirect kan het natuurlijk kwetsend zijn, door mee te werken aan een traditie die als racistisch ervaren wordt. Een ding is zeker: kwetsen was niet de bedoeling.

Maar ja, dat gold ook voor de succesvolle American Footballcoach Jon Gruden. ‘I’m sorry, I never meant to hurt anyone’, twitterde hij toen hij opstapte, nadat er e-mails van hem waren uitgelekt met vrouwonvriendelijke, homofobe en racistische teksten. En ook al denk ik dat Gruden een lastiger zaak heeft dan ik met mijn dochter, het is denkbaar dat iemand vrouwonvriendelijke, homofobe en racistische grappen maakt en daadwerkelijk niet de bedoeling heeft om iemand te kwesten. Denkbaar zeg ik, maar de begrippen ‘kwetsen’ en ‘bedoelen’ worden dan vooral heel rekbaar.

Kwetsen zonder bedoeling kan natuurlijk. Je hoeft maar de macht over het stuur verliezen en het is al gebeurd. Een andere vraag is of gekwetst zijn altijd een legitieme reden is voor een aanklacht? In het verkeer is dit niet ingewikkeld. In het sociale verkeer wordt het een stuk lastiger.

Kathleen Stock, hoogleraar filosofie aan de universiteit van Sussex hing onlangs haar toga aan de wilgen nadat ze om haar nogal bedenkelijke genderstandpunten door activisten werd geïntimideerd en beschuldigd van transfobie. De anonieme groep activisten noemden het vertrek verheugd ‘een monumentale overwinning’.

Mij lijkt het kwetsend voor het vrije woord.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer