Home 11-2018
Filosofie Magazine - November 2018

11-2018

70 jaar na hun introductie zijn mensenrechten nog altijd omstreden. Sluiten ze wel aan op de behoeften van de 21e-eeuwse mens? Moeten we ze herzien, of zijn we misschien wel beter af zonder mensenrechten? Op die cruciale vragen zoeken we een antwoord in dit nieuwe nummer. Maar u vindt er ook een postuum interview met Karl Marx, over de gevaren van de moderne tijd, en een reportage van Filosofie Magazine-redacteur Lianne Tijhaar, die een filosofiecursus voor gevangenen bijwoonde.
Cover afbeelding voor 11-2018
Voorwoord: Handschoen
Voorwoord: Handschoen
Column
Voor leden

Voorwoord: Handschoen

In het voorjaar van 1947 besloten twee mensen uit de top van Unesco, de pas opgerichte cultuur- en onderwijsorganisatie van de Verenigde Naties, een keur aan intellectuelen uit te nodigen om na te denken over de rechten van de mens. Twee jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog moest… Read More

Lees meer
Het Experiment: Ons lichaam denkt
Het Experiment: Ons lichaam denkt
Korte uitleg
Voor leden

Het Experiment: Ons lichaam denkt

‘Ik kijk ernaar uit’, ‘Die gebeurtenis ligt achter ons’ – met metaforen hebben we grip op zoiets abstracts als tijd. Het lichaam neemt die metaforen letterlijk. Illustratie: Bas van der Schot We vergeten dat we spreken, denken en begrijpen als lichamen’, vertelt filosoof en taalwetenschapper Linde… Read More

Lees meer
Postuum interview Karl Marx: ‘Het kapitalisme is nu nóg destructiever’
Postuum interview Karl Marx: ‘Het kapitalisme is nu nóg destructiever’
Korte uitleg
Voor leden

Postuum interview Karl Marx: ‘Het kapitalisme is nu nóg destructiever’

Veroorzaakt de macht van techbedrijven een nieuwe fase van het kapitalisme? En wat betekent de opkomst van bedrijven als Deliveroo en Uber voor de toekomst van arbeid? 170 jaar na de publicatie van Het Communistisch Manifest vragen we het aan Karl Marx. Illustratie: Berend Vonk… Read More

Lees meer
Beatrice de Graaf: ‘Geweld was vroeger veel normaler’
Beatrice de Graaf: ‘Geweld was vroeger veel normaler’
Korte uitleg
Voor leden

Beatrice de Graaf: ‘Geweld was vroeger veel normaler’

Pas na Napoleon werd het normaal dat de overheid ons beschermde tegen terreur, schrijft veiligheidsexpert Beatrice de Graaf in Tegen de terreur.   Wat kan ik weten? ‘Moet de overheid ons tegen terreur beschermen? “Ja”, zeggen wij tegenwoordig. Maar waarom? “Daar betaal ik belastinggeld voor”. Dat klinkt vanzelfsprekend. Read More

Lees meer
Stine Jensen: ‘Live Fully Now’
Stine Jensen: ‘Live Fully Now’
Verslag
Voor leden

Stine Jensen: ‘Live Fully Now’

Er zijn filosofen die je niet moet lezen, maar horen. Alan Watts (1915-1973) is er zo een. Met zijn diepe whiskystem sprak de Engelse hippiefilosoof zijn bedwelmende en opbeurende teksten uit. ‘Live Fully Now’ is een van de beroemdste voordrachten. ‘My goodness, don’t you remember, when you went first… Read More

Lees meer
70 jaar mensenrechten: reden voor een feestje?
70 jaar mensenrechten: reden voor een feestje?
Interview
Voor leden

70 jaar mensenrechten: reden voor een feestje?

Mensenrechten komen niet voort uit de natuur, maar zijn volgens filosoof en jurist Irena Rosenthal een reactie op de ervaring van onrecht. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens bestaat 70 jaar. Is dat reden voor een feestje? ‘Zeker. Sinds de Universele Verklaring is aange­nomen zien we… Read More

Lees meer
Dit zijn de 8 mensenrechten die we nú nodig hebben
Dit zijn de 8 mensenrechten die we nú nodig hebben
Hoofdartikel
Voor leden

Dit zijn de 8 mensenrechten die we nú nodig hebben

70 jaar geleden werd de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen. Zijn ze ondertussen gedateerd, moeten ze worden uitgebreid? Filosofie Magazine vroeg filosoof en jurist Irena Rosenthal om mensenrechten te formuleren voor deze tijd.   1. Recht om vergeten te worden Per dag worden er… Read More

Lees meer
Reconstructie: Hoe filosofen níét bijdroegen aan de mensenrechten
Reconstructie: Hoe filosofen níét bijdroegen aan de mensenrechten
Reportage
Voor leden

Reconstructie: Hoe filosofen níét bijdroegen aan de mensenrechten

Filosofen uit de hele wereld zouden de basis hebben gelegd voor de mensenrechten. In werkelijkheid waren de denkers juist zeer sceptisch en stonden ze al snel buitenspel. Reconstructie van een filosofische mislukking. Zijn de universele mensenrechten een beschrijving van de werkelijkheid, een beginsel­verklaring, een utopie of niet meer dan… Read More

Lees meer
Volgens deze historicus houden mensenrechten de ongelijkheid in stand
Volgens deze historicus houden mensenrechten de ongelijkheid in stand
Interview
Voor leden

Volgens deze historicus houden mensenrechten de ongelijkheid in stand

De Amerikaanse historicus Samuel Moyn is kritisch over de mensenrechten, die volgens hem een blinde vlek voor economische ongelijkheid met zich meebrengen. Hoe komt dit, en valt dit te doorbreken? ‘Spannend was het zeker. Maar ik was wel onderdeel van een overheidsapparaat dat de publieke opinie over oorlog probeerde te beïnvloeden.’ Samuel… Read More

Lees meer
Thijs Lijster: Banksy
Thijs Lijster: Banksy
Verslag
Voor leden

Thijs Lijster: Banksy

Het was groot nieuws afgelopen maand: een kunstwerk van de Britse kunstenaar Banksy dat door veilinghuis Sotheby’s in Londen verkocht werd, begon zichzelf seconden nadat het definitieve bod van 1,2 miljoen euro gevallen was te vernietigen. De verbijsterde aanwezigen zagen hoe het doek achter de lijst vandaan zakte en in… Read More

Lees meer
Een spar en een eik in gesprek over bomenrechten
Een spar en een eik in gesprek over bomenrechten
Korte uitleg
Voor leden

Een spar en een eik in gesprek over bomenrechten

De mensenrechten bestaan 70 jaar – wordt het nu tijd voor een uitbreiding naar niet-menselijke entiteiten? Een activistische spar en een conservatieve eik op de Vaalserberg zijn het er nog niet over eens.  Bos op de Vaalserberg, de ochtend na een storm.   KAREL, een oude eik, kijkt samen… Read More

Lees meer
5 klassiekers over mensenrechten
5 klassiekers over mensenrechten
Recensie
Voor leden

5 klassiekers over mensenrechten

Hoe ontstonden de mensenrechten? Wat zijn de belangrijkste argumenten voor die nieuwe rechten? Lees het in 5 (moderne) klassiekers. De rechten van de mens – Thomas Paine In 1791 schreef de Engelse verlichtingsdenker Thomas Paine De rechten van de mens. Paine speelde een belangrijke rol in de Amerikaanse Revolutie en… Read More

Lees meer
Filosoferen achter tralies: Het wapen tegen angst zit in je hoofd
Filosoferen achter tralies: Het wapen tegen angst zit in je hoofd
Reportage
Voor leden

Filosoferen achter tralies: Het wapen tegen angst zit in je hoofd

Kan filosofie helpen als je in de gevangenis zit? Filosofie Magazine-redacteur Lianne Tijhaar volgt een filosofiecursus in de bajes. Deel 3: overwin je angsten met Bertrand Russell. In de ontvangsthal van de gevangenis zitten drie bewaarders achter glas – twee mannen en een vrouw. Het eerste contact is formeel… Read More

Lees meer
Het leven draait niet om geluk, leert cabaretier Tim Fransen van Marx
Het leven draait niet om geluk, leert cabaretier Tim Fransen van Marx
Essay
Voor leden

Het leven draait niet om geluk, leert cabaretier Tim Fransen van Marx

Cabaretier en filosoof Tim Fransen schreef in een moeilijke periode brieven aan zijn goede vriend Koos. Tijdens een bezoek aan Londen met Kees, een andere vriend, denkt Tim aan Karl Marx en ontdekt hij de zin van het leven. LONDEN, 28 januari 2015 Beste Koos, De aanleiding voor ons bezoek aan Londen bestond… Read More

Lees meer
Bert Keizer: Boeddha
Bert Keizer: Boeddha
Korte uitleg
Voor leden

Bert Keizer: Boeddha

In de Nieuwe Kerk op de Dam is een tentoonstelling onder de titel Het leven van Boeddha, de weg naar nu. Hij leefde volgens Wiki ergens tussen de zesde en de vierde eeuw voor Christus. Ik weet eigenlijk niks van boeddhisme wat Wiki te boven gaat. Wat ik prettig vind… Read More

Lees meer
Waarom je altijd tegen jezelf in moet denken
Waarom je altijd tegen jezelf in moet denken
Verslag
Voor leden

Waarom je altijd tegen jezelf in moet denken

Grote idealen en utopieën zijn aan Karl Popper niet besteed. Hij vernieuwt de wetenschapsfilosofie en verheft kritische rationaliteit tot praktisch, nuchter ideaal. Tekst loopt door onder afbeelding Illustratie: Maartje de Sonnaville Karl Popper wordt geboren in het Wenen van 1902, toen nog het culturele en… Read More

Lees meer
Derrida kent geen  vaststaand ‘wij’
Derrida kent geen  vaststaand ‘wij’
Korte uitleg
Voor leden

Derrida kent geen vaststaand ‘wij’

In colleges van de Franse denker Jaques Derrida leerde Jannah Loontjens opnieuw na te denken over de vraag wie we bedoelen als we ‘wij’ zeggen. Mijn man maakt zich zorgen om zijn nationaliteit. Ik bedoel daarmee niet dat hij zich zorgen maakt om zijn identiteit – een verwarring waar tegenwoordig… Read More

Lees meer
De waarheid is een tuin die verzorgd moet worden
De waarheid is een tuin die verzorgd moet worden
Recensie
Voor leden

De waarheid is een tuin die verzorgd moet worden

Als de waarheid in een crisis verkeert, komt dat niet alleen door de nieuwe bewoner van het Witte Huis. De waarheid is ons aller verantwoordelijkheid, benadrukt Julian Baggini in zijn nieuwste boek.

Lees meer
Wetenschap is niet gericht op vernieuwing
Wetenschap is niet gericht op vernieuwing
Recensie
Voor leden

Wetenschap is niet gericht op vernieuwing

Wetenschappers zoeken niet naar baanbrekende doorbraken, zoals die van Copernicus of Darwin. Ze gedragen zich als brave puzzelaars, toont Thomas Kuhn. Hevige breuken kenmerken de geschiedenis van de wetenschap, stelt Thomas Kuhn in 1970. Deze wetenschappelijke revoluties zijn chaotisch en onzeker, er gaat veel kennis in verloren, en er… Read More

Lees meer
Hoe een kunstenaar een hondje offert
Hoe een kunstenaar een hondje offert
Korte uitleg
Voor leden

Hoe een kunstenaar een hondje offert

Robert Jasper Grootveld organiseerde in de jaren zestig seances en werd als kunstenaar niet serieus genomen. Maar als zogenaamde ‘gek’ kon hij rake maatschappijkritiek uiten. ‘Ik heb vaak gedacht dat ik mezelf in de weg zit. Misschien moet ik eerst dood voordat mijn ideeën uitgevoerd kunnen worden’, zei kunstenaar Robert… Read More

Lees meer
Het Moment… waarop je dingen vindt waar je niet naar zocht
Het Moment… waarop je dingen vindt waar je niet naar zocht
Gedicht
Voor leden

Het Moment… waarop je dingen vindt waar je niet naar zocht

Maarten van der Graaff (31) is dichter en romanschrijver. Wormen en engelen (2017) is zijn romandebuut. Fotografie: Merlijn Doomernik ‘Als je schrijft ben je in een gemoedstoestand die niet heel actief is. Je doet wel van alles, maar je bent voornamelijk dingen aan het vinden die je… Read More

Lees meer