Home Bert Keizer: Boeddha

Bert Keizer: Boeddha

Door Bert Keizer op 22 oktober 2018

Cover van 11-2018
11-2018 Filosofie magazine Lees het magazine

In de Nieuwe Kerk op de Dam is een tentoonstelling onder de titel Het leven van Boeddha, de weg naar nu. Hij leefde volgens Wiki ergens tussen de zesde en de vierde eeuw voor Christus. Ik weet eigenlijk niks van boeddhisme wat Wiki te boven gaat. Wat ik prettig vind is zijn uitgangspunt: het is niet leuk op aarde, soms zelfs niet te harden. Dat komt door de domme manier waarop wij verlangen. We zitten daarin vast als een vliegje in een spinnenweb. Boeddha meent dat wij daaruit kunnen. Je moet dan wel iets meer doen dan een korte leergang Oosterse Wijsbegeerte of tien avonden School of Life bij Alain de Botton. In feite wordt de bevrijding uit die verlangens-ellende meestal zo moeilijk voorgesteld, onhaalbaar eigenlijk, dat ik denk: dan maar hier blijven, in de ellende. Op de tentoonstelling zijn prachtige beelden te zien van Boeddha. En wat daarbij opvalt is dat het bij hem vrijwel altijd om een geesteshouding gaat, een sfeer, een innerlijk gebeuren, dat zich kenbaar maakt in zijn gelaatsuitdrukking.

De Nieuwe Kerk dateert van het begin van de vijftiende eeuw. Na de Hervorming en enkele branden zijn alle sporen van beeltenissen van Jezus er wel uit verdwenen. Jammer, want een vergelijking ter plekke van de beelden die we ons vormen van deze twee levens levert opvallende verschillen. Jezus is altijd in de weer: hij drinkt bij zijn moeder, vlucht naar Egypte, timmert mee met zijn vader, doet eigenwijs in de tempel, stunt met water op een bruiloft, preekt voor grote menigtes, hangt rond in de stad, ramt kooplui de tempel uit, trekt met veel heisa Jeruzalem binnen, wordt met nog meer heisa doodgemarteld en wandelt na drie dagen doodleuk zijn graf uit. Wat Jezus predikt is niet van zijn gelaat af te lezen. Hij moet wegduwen, opheffen, betreuren, waarschuwen enzovoort, enzovoort. En Boeddha, die zit daar maar en kijkt voor zich uit. Ik begrijp zijn gelaatsuitdrukking niet altijd, omdat die uit een repertoire komt waar ik geen weet van heb. Zo lijkt hij soms vanonder halfdichte oogleden als een sinistere slang naar je te loeren. Onzin natuurlijk.

Het mooiste contrast is opgesteld voor het praalgraf van Michiel de Ruyter. Onze zeeheld ligt barok stervend op een stapel kussens waar kanonnen uit steken. Links en rechts van hem uit de golven oprijzende zeegoden die op een schelp toeteren. Achter hem een zeeslag, kanongebulder, woeste zeeën, het geheel omstuwd door pafferige engeltjes die wapenschilden omhooghouden, en boven alles uittorenend een dame met een gigantische bazuin. Het is als een hoge golf van wit marmer die nergens heen gaat en in reddeloze verstijving getuigt van de ledigheid achter al dit geschetter.

Nou ja, zo oogt het als je er het beeld van een Boeddha voor zet.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Weekendlijstje Europa
Weekendlijstje Europa
Politiek

Weekendlijstje Europa

Vorige week stemden Europese regeringsleiders in met het kandidaat-lidmaatschap van Oekraïne en Moldavië. Onder druk van crises zoals de oorlog in Oekraïne, klimaatverandering of de Covid-pandemie kiest Europa vaak voor verdere Europese uitbreiding, samenwerking en integratie. Wat betekent dit voor de Europese identiteit en de rol van Europa in de wereld? In dit weekendlijstje vindt u vijf filosofische artikelen over Europa.

Lees meer
Weekendlijstje Spijt
Weekendlijstje Spijt

Weekendlijstje Spijt

Bij zijn bezoek aan Congo op 8 juni betuigde de Belgische koning Filip spijt voor de Belgische wandaden tijdens de koloniale overheersing. Hoewel officiële excuses ontbraken, werd deze spijtbetuiging geprezen als een stap in de goede richting. Maar kun je wel excuses maken voor iets wat je zelf niet gedaan hebt? Wat betekent spijt hebben eigenlijk en waar dient het voor? In dit weekendlijstje vindt u vijf artikelen over spijt.

Lees meer
Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie
Bewustzijn

Een zelfbewuste computer is onze favoriete nachtmerrie

Een softwareontwikkelaar van Google veroorzaakte een media-storm door te stellen dat zijn werkgever gebruikmaakt van een zelfbewuste chatbot. Maar is dat wel mogelijk? En wat betekent het dat we computers ontwikkelen die ons kunnen doen geloven dat ze bewust zijn?

Lees meer
Woede
Woede

Weekendlijstje: Woede

Een groep woedende boeren trok afgelopen week naar het huis van minister Van der Wal om hun onvrede te uiten over de nieuwe stikstofmaatregelen van het kabinet. Hoewel er in de maatschappij begrip lijkt te bestaan voor de boosheid bij boeren, klinkt er ook kritiek op de manier waarop zij deze boosheid uiten. Wat is woede, hoe gaan er mee om en kunnen we het positief inzetten? Daarover meer in dit weekendlijstje.  

Lees meer