Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 11/2018

Volgens deze historicus houden mensenrechten de ongelijkheid in stand

Irena Rosenthal

De Amerikaanse historicus Samuel Moyn is kritisch over de mensenrechten, die volgens hem een blinde vlek voor economische ongelijkheid met zich meebrengen. Hoe komt dit, en valt dit te doorbreken?

‘Spannend was het zeker. Maar ik was wel onderdeel van een overheidsapparaat dat de publieke opinie over oorlog probeerde te beïnvloeden.’ Samuel Moyn, hoogleraar geschiedenis en rechten aan Yale University (VS), schudt zijn hoofd als hij herinneringen ophaalt aan zijn stage in het Witte Huis.

Tijdens de Kosovo-oorlog (1999) werkte Moyn bij de Nationale Veiligheidsraad van voormalig president Bill Clinton om het Amerikaanse mensenrechtenbeleid te promoten. Hij schreef mee aan speeches en opiniestukken, zoals een pleidooi in de New York Times dat de NAVO-bombardementen in Kosovo als ‘rechtvaardig en noodzakelijk’ verdedigde, gepubliceerd onder de naam van Clinton. Moyn: ‘Net als andere linkse intellectuelen beschouwde ik mensenrechten als onze erfenis van de Verlichting en vond ik dat de Holocaust de VS verplichtte mensen te redden van genocide. Never again, was ons credo. Het voorkomen van wreedheid stond centraal; niemand sprak over sociaal-economische rechten. Dit hadden we geleerd van Michael Ignatieff, die het denken van mijn generatie over mensenrechten sterk gevormd heeft.’

De oorlog in Irak (2003-2011) zaaide twijfel bij de linkse Amerikaanse elite over de morele superioriteit van de Verenigde Staten. In de pers verschenen foto’s van Amerikaanse soldaten die in Abu Ghraib Irakese gevangenen martelden. Ook Moyn viel van zijn geloof: ‘Ik kreeg meer oog voor de illegitieme aspecten van Amerikaanse buitenlandse interventies. En ik ging me afvragen of een staat wel mag bepalen wie kan blijven leven en wie moet sterven.’ In de jaren erna ontpopte Moyn zich tot een scherp criti­caster van mensenrechten. Bekend werd hij met name door Last Utopia (2011). In dit boek haalt hij het populaire beeld onderuit dat de mensenrechten in de twintigste eeuw opkwamen als antwoord op de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog. Volgens Moyn kregen mensenrechten pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw zeggingskracht, nadat andere, radicalere utopische idealen – zoals het socialisme – waren uitgedoofd. Ook brengt Moyns werk voor het voetlicht hoezeer mensen­rechten door machthebbers worden gebruikt om hun eigen belangen, en zelfs geweld, te legitimeren. Zo beriep de Amerikaanse president Bush zich op mensenrechten om de invasie in Irak te verdedigen.

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Michel Mees

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden