Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 11/2018

Waarom je altijd tegen jezelf in moet denken

Bart Coster
Freelance filosofiejournalist

Grote idealen en utopieën zijn aan Karl Popper niet besteed. Hij vernieuwt de wetenschapsfilosofie en verheft kritische rationaliteit tot praktisch, nuchter ideaal.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Maartje de Sonnaville

Karl Popper wordt geboren in het Wenen van 1902, toen nog het culturele en intellectuele centrum van Europa. In zijn jeugd ziet en hoort hij overal propaganda van Oostenrijks-nationalistische, marxistische en fascistische aard. Popper is hier niet immuun voor: kortstondig verdedigt hij de rechtvaardigheid van de Oostenrijkse daden in de Eerste Wereldoorlog. Zijn gevoeligheid voor propaganda schokt hem. Wanneer kan ik iets nou echt weten, vraagt hij zich af. Zijn ervaring met de verleidende kracht van mooie verhalen maakt hem tot een nuchtere wetenschapsfilosoof en politiek denker, die een kritische houding verheft tot ideaal.
 

Reality check

Het Wenen waarin Popper opgroeit is dan wel het culturele en intellectuele centrum van Europa, er is ook veel armoede, net als in de rest van Europa. Deze armoede treft Popper diep en wakkert zijn nieuwsgierigheid naar het socialisme aan. Een twintig jaar oudere vriend stimuleert Popper hierin, maar waarschuwt hem ook tegen de bolsjewistische, communistische variant van het socialisme. Deze ideologie vindt zijn doel zo belangrijk dat het alle middelen heiligt. Andere vrienden halen Popper op 17-jarige leeftijd alsnog over om marxist te worden. Maar een incident dat Popper voor zijn leven zal tekenen smoort zijn idealisme al snel in de kiem: wanneer een groep ongewapende marxisten probeert hun kameraden te bevrijden uit de gevangenis schieten politieagenten zeven van hen neer, onder wie een aantal vrienden van Popper.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden