Home 10-2017
Filosofie Magazine - Oktober 2017

10-2017

Filosofie Magazine bestaat 25 jaar. Om dat te vieren, hebben we een feestnummer gemaakt over de waarde van filosofie. Zo vroegen we een aantal prominente Nederlandse filosofen om waarden voor ons te formuleren waar we de toekomst mee in kunnen. Hoe moeten we bijvoorbeeld leven in een wereld waarin onder meer technologie exponentieel zal groeien, producenten alles van ons weten en artsen alle ziekten kunnen voorspellen? Verder geeft de Romeinse denker Massimo Pigliucci een lesje stoïcijnse levenskunst. Zijn tip: houd een dagboek bij en word een beter mens. Ook beginnen we met een nieuwe rubriek: de filosofische klassieker. Elke maand leggen we uit hoe je de belangrijke werken uit de filosofie zelf kunt lezen. Deze keer doen we een close-reading van een fragment van de recent opnieuw vertaalde Poëtica van Aristoteles – een van de grondteksten van onze cultuur. 
 
Cover afbeelding voor 10-2017
Een kleine canon van de publieksfilosofie
Een kleine canon van de publieksfilosofie
Voor leden

Een kleine canon van de publieksfilosofie

Filosofie is boekenwijsheid. En juist daarom heb je er veel aan in het leven. Maar welke boeken moet je lezen? We stelden een kleine canon voor u samen.  Er is geen andere discipline in de academie die zich zozeer verlaat op oude boeken als de filosofie. Filosofen doen niet… Read More

Lees meer
Waarom de laatste fase van je leven de mooiste is
Waarom de laatste fase van je leven de mooiste is
Interview
Voor leden

Waarom de laatste fase van je leven de mooiste is

Filosoof Erno Eskens begon een briefwisseling met zijn doodzieke vriend André de Vries. Wat heb je aan filosofie als je nog maar heel kort te leven hebt?     Iets meer dan een jaar geleden was Erno Eskens thuis op bezoek bij zijn vriend en collega-filosoof André de Vries, die… Read More

Lees meer
De Vrouw en de Stofzuiger: hoe je ethisch bewustzijn wekt bij ontwerpers
De Vrouw en de Stofzuiger: hoe je ethisch bewustzijn wekt bij ontwerpers
Essay
Voor leden

De Vrouw en de Stofzuiger: hoe je ethisch bewustzijn wekt bij ontwerpers

Toen de stofzuiger op de markt kwam was men bang dat vrouwen zich kapot zouden gaan vervelen. Techniekfilosoof Marjolein Lanzing laat zien hoe moeilijk het is om bij ontwerpers ethisch bewustzijn te wekken.   Yet why do I say this? I have myself been blasted in these hopes,… Read More

Lees meer
Bert Keizer: Zenuwimpulsjes
Bert Keizer: Zenuwimpulsjes
Korte uitleg
Voor leden

Bert Keizer: Zenuwimpulsjes

Daniel Dennett en David Papineau vlogen elkaar in de haren in The Times Literary Supplement van 4 augustus j.l. naar aanleiding van Dennetts laatste boek: From Bacteria to Bach and Back. ‘Vlogen elkaar in de haren’ is een beetje overdreven. Laten we zeggen dat ze het over elkaars haar hadden,… Read More

Lees meer
Voorwoord: Feest
Voorwoord: Feest
Column
Voor leden

Voorwoord: Feest

Volgens Friedrich Nietzsche moeten we niet te lang stilstaan bij de geschiedenis. Immers, zo stelt hij, alleen zwakkeren ontlenen hun identiteit aan gebeurtenissen uit een ver verleden. Maar Filosofie Magazine bestaat deze maand precies 25 jaar, en dat is een feestje waard. Een kwart eeuw geleden werd het tijdschrift geboren… Read More

Lees meer
Stelling: Zelfbeschikking alleen is niet voldoende basis voor euthanasie
Stelling: Zelfbeschikking alleen is niet voldoende basis voor euthanasie
Korte uitleg
Voor leden

Stelling: Zelfbeschikking alleen is niet voldoende basis voor euthanasie

Paul van Tongeren Emeritus hoogleraar ethiek, Nijmegen Inderdaad – het recht op zelfbeschikking impliceert nog niet de plicht van anderen om te doen wat de zelfbeschikker vraagt. Het recht op zelfbeschikking wordt ingeperkt door de rechten van anderen. Het gebruik van dat recht ontslaat de zelfbeschikker niet van… Read More

Lees meer
Het Experiment: Hert dist jager
Het Experiment: Hert dist jager
Voor leden

Het Experiment: Hert dist jager

Experiment: vrouwelijke wapitiherten leren in hun leven jagers te vermijden, en passen hun gedrag aan op verschillende jachttechnieken. Illustratie: Bas van der Schot Vrouwtjesherten van tien jaar zijn jagers te slim af. Een overwinning voor de dieren? Of een ouderwets beeld van de… Read More

Lees meer
Denkfout: Evolutionair voordeel nastreven
Denkfout: Evolutionair voordeel nastreven
Korte uitleg
Voor leden

Denkfout: Evolutionair voordeel nastreven

Wanneer iets evolutionair voordeel biedt…  … dan moeten we het nastreven. De historicus Yuval Noah Harari stelt in zijn bestseller Sapiens een paradox aan de kaak. Een van de grootste evolutionaire succesverhalen van zoogdieren op onze planeet betreft de evolutie van runderen. Zo’n twaalf millennia geleden, ten tijde… Read More

Lees meer
Waarom we een verbond moeten sluiten met bacteriën
Waarom we een verbond moeten sluiten met bacteriën
Interview
Voor leden

Waarom we een verbond moeten sluiten met bacteriën

‘Wij hebben een verbond gesloten met de micro-organismen in ons lichaam’, zegt Remco Kort, hoogleraar microbe-mens-interacties aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Maar dat verbond zijn we aan het verbreken. ‘En dat is levensgevaarlijk.’ Wat kan ik weten? ‘We weten nu: bacteriën en andere microben zijn overal. Ze zitten tussen je… Read More

Lees meer
Stine Jensen: Moord
Stine Jensen: Moord
Voor leden

Stine Jensen: Moord

Deze zomer las ik thrillers: Icarus van Deon Meijer, Huwelijk van Michele Roberts en The Whistler van John Grisham. Ik kreeg er maar geen genoeg van. Er is al veel gespeculeerd over de honger van de mens naar moordliteratuur, maar je kunt je afvragen of de bekendste van de verklaringen… Read More

Lees meer
De mens is groots in zijn kleinheid
De mens is groots in zijn kleinheid
Hoofdartikel
Voor leden

De mens is groots in zijn kleinheid

De geschiedenis van de filosofie is vooral een geschiedenis van toenemende ontnuchtering, betoogt Leon Heuts. En dat is zo slecht nog niet in deze tijd van fake news en een dreigende klimaatramp. U die dit stuk leest – en ik die het schrijf. We zijn eigenlijk een beetje verwant… Read More

Lees meer
Thijs Lijster: Chinese Muur
Thijs Lijster: Chinese Muur
Korte uitleg
Voor leden

Thijs Lijster: Chinese Muur

Er bestaat een anekdote over de Duitse dichter Bertolt Brecht, die zich door een gemiste treinverbinding gedwongen zag drie dagen in Rome te verblijven. In plaats van de stad te bekijken, en het Colosseum, het Forum Romanum en de Sint-Pieter te bezichtigen, zoals ieder van ons in zo’n situatie waarschijnlijk… Read More

Lees meer
Zes waarden voor een nieuwe wereld
Zes waarden voor een nieuwe wereld
Korte uitleg
Voor leden

Zes waarden voor een nieuwe wereld

In het verleden waren het de filosofen die termen muntten als ‘tolerantie’, ‘scheiding van kerk en staat’ en ‘het goede leven’. Welke waarden zijn volgens de filosofen van nu noodzakelijk in de toekomst? 1. Omarm je lot (anders word je verlamd door de toenemende kennis over je lichaam en gezondheid)… Read More

Lees meer
Jan Bransen: ‘Filosofie zit in ieder mens’
Jan Bransen: ‘Filosofie zit in ieder mens’
Interview
Voor leden

Jan Bransen: ‘Filosofie zit in ieder mens’

Waar mensen samenkomen ontstaat gedeeld begrip, maar ook gedeeld onbegrip. In dat onbegrip liggen de wortels van de filosofie, zegt filosoof Jan Bransen. Filosofie hoort overal thuis’, zegt Jan Bransen. Hij is hoogleraar filosofie aan de Radboud Universiteit, maar verricht zijn werk te midden van gedragswetenschappers – in… Read More

Lees meer
Stoïcijnse oefeningen: ‘Stel je voor dat er een engel op je schouder zit’
Stoïcijnse oefeningen: ‘Stel je voor dat er een engel op je schouder zit’
Interview
Voor leden

Stoïcijnse oefeningen: ‘Stel je voor dat er een engel op je schouder zit’

Massimo Pigliucci denkt en leeft als een stoïcijn. De stoïcijnse leer is hard, maar hij is er gelukkiger door geworden.  ‘Ja, dat komt altijd weer hard aan’, zegt Massimo Pigliucci lachend. Als hij het zijn studenten vertelt, zijn ze geschokt. ‘Elke keer als je je vrouw kust, elke keer als… Read More

Lees meer
Deze filosoof voorspelde 100 jaar geleden onze ondergang
Deze filosoof voorspelde 100 jaar geleden onze ondergang
Verhaal
Voor leden

Deze filosoof voorspelde 100 jaar geleden onze ondergang

Oswald Spenglers beroemde klassieker De ondergang van het Avondland biedt een dwingende kijk op de wereldgeschiedenis. Kunnen wij westerlingen ontkomen aan ons lot? Weinig filosofische werken uit de twintigste eeuw zijn zo omvangrijk (zo’n 1200 pagina’s), zo controversieel én zo invloedrijk als Oswald Spenglers magnum opus De ondergang van… Read More

Lees meer
Hoe Parmenides mij wekte
Hoe Parmenides mij wekte
Klassieke Oudheid
Voor leden

Hoe Parmenides mij wekte

De vondst van een vergeelde uitgave van Parmenides liet filosoof Jannah Loontjens als tiener niet meer los. Als middelbare scholier had ik een bijbaantje in een antiquariaat. In het gewelfde souterrain, duister en vochtig, waar ooit een wijn- kelder had gezeten, zat ik tussen de muffige boeken. Aan het eind… Read More

Lees meer
Hoe lees je de Poëtica?
Hoe lees je de Poëtica?
Recensie
Voor leden

Hoe lees je de Poëtica?

De eerste zin uit het zesde hoofdstuk van Aristoteles’ Poëtica is één van de meest omstreden passages uit de Griekse literatuur. Wat leert deze tekst ons over de harmonie tussen emotie en rede? ‘De tragedie is dan de uitbeelding van een serieuze en afgeronde handeling van enige… Read More

Lees meer
Sterven voor onsterfelijkheid
Sterven voor onsterfelijkheid
Essay
Voor leden

Sterven voor onsterfelijkheid

Kunnen onze kinderen onsterfelijk worden? Filosoof Adam Buben vertelt waarom we de dood nooit te slim af kunnen zijn, zelfs niet met de meest fantastische technologie. ‘Je moet je leven zien als een rivier, iets dat gewoon voortvloeit, niet als iets waar jij controle over hebt. Maar als ik… Read More

Lees meer
Het Moment: Hoe de bibliotheek deze vrouw hielp haar eigen pad te kiezen
Het Moment: Hoe de bibliotheek deze vrouw hielp haar eigen pad te kiezen
Korte uitleg
Voor leden

Het Moment: Hoe de bibliotheek deze vrouw hielp haar eigen pad te kiezen

Khadija al Mourabit (37) studeerde filosofie en is voorzitter van de Marokkaanse Vrouwen Vereniging Nederland. Fotografie: Merlijn Doomernik ‘Mijn oudere broers namen me altijd mee naar de bibliotheek in Amsterdam-Noord. Als vierjarige koos ik een boek uit, gaf het aan de bibliothecaresse en kreeg het bijbehorende… Read More

Lees meer