Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

FM nr. 10/2017

Waarom we een verbond moeten sluiten met bacteriën

Frank Meester
filosoof, publicist, muzikant

‘Wij hebben een verbond gesloten met de micro-organismen in ons lichaam’, zegt Remco Kort, hoogleraar microbe-mens-interacties aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Maar dat verbond zijn we aan het verbreken. ‘En dat is levensgevaarlijk.’

Wat kan ik weten?

‘We weten nu: bacteriën en andere microben zijn overal. Ze zitten tussen je tenen, onder je oksels, in je darmen en in je uitwerpselen. Lang wisten we dat niet, en nog steeds dringt het maar nauwelijks tot de meeste mensen door. Dat komt natuurlijk doordat ze niet zichtbaar zijn. We hebben technieken nodig om ze te kunnen zien en om hun invloed te kunnen begrijpen. In de zeventiende eeuw was het Antoni van Leeuwenhoek die met zijn lenzen voor het eerst microben in het vizier kreeg. Hij beschreef die levende “dierkens” zonder te beseffen dat zij verband konden houden met ziektes of voedselbederf. Dat kwam pas twee eeuwen later met mensen als Pasteur en Koch, de voorvaderen van de bacteriologie, die de methoden ontwikkelden om bacteriën te kweken op een petrischaaltje. Vanaf dat moment richtten de microbiologen hun studies op kweekbare bacteriën die het vooral goed doen in vloeibare media in schudkolven. De meeste bacteriën geven er echter de voorkeur aan zich aan een oppervlakte te hechten, waar ze een complexe gemeenschap vormen. We hebben dus lange tijd gekeken naar de nomaden, terwijl het merendeel van de bacteriën eigenlijk stedenbouwkundige is. Door nieuwe technieken kunnen we ook microben die niet gekweekt kunnen worden identificeren. En nu blijkt dat de kweekbare bacteriën in onze darmen slechts een fractie van het geheel vormen en dat veel bacteriële soorten die te boek staan als ziekteverwekker onderdeel zijn van de gewone microflora in ons lichaam die we altijd bij ons dragen. De ziekteverwekkers zijn de uitzonderingen. Verreweg de meeste bacteriën beschermen ons juist tegen ziekten. Toch hebben bacteriën in de medische wereld nog steeds een slechte naam. Nog steeds wordt alles in het werk gesteld om ziekenhuizen “bacterievrij” te houden. Juist daar loop je het risico een gevaarlijke “ziekenhuisbacterie” op te lopen die resistent is tegen antibiotica. Hoogstwaarschijnlijk kunnen andere bacteriën helpen de ziekenhuisbacterie minder gevaarlijk te maken. Er zou daarom veel meer onderzoek gedaan moeten worden naar het effect van de verspreiding van onschadelijke bacteriën in ziekenhuizen.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden