Home Denkfouten Denkfout: Evolutionair voordeel nastreven
Denkfouten

Denkfout: Evolutionair voordeel nastreven

Door Jeroen Hopster op 25 september 2017

Cover van 10-2017
10-2017 Filosofie magazine Lees het magazine

Wanneer iets evolutionair voordeel biedt…
 … dan moeten we het nastreven.

De historicus Yuval Noah Harari stelt in zijn bestseller Sapiens een paradox aan de kaak. Een van de grootste evolutionaire succesverhalen van zoogdieren op onze planeet betreft de evolutie van runderen. Zo’n twaalf millennia geleden, ten tijde van de landbouwrevolutie, sloten zij een bondgenootschap met de mens. Runderen voorzagen ons van melk, vlees, leer en ploegkracht, en in ruil daarvoor begonnen wij hen te voeden en te beschermen tegen gevaarlijke roofdieren.

Inmiddels leven er wereldwijd zo’n 1,5 miljard runderen – vermoedelijk meer dan ooit tevoren. Afgemeten naar hun hedendaagse biomassa, de stabiliteit van hun populatie en de hoeveelheid nakomelingen die ze produceren, heeft de samenwerking met mensen runderen waanzinnig goedgedaan. Hun geschiedenis van domesticatie is een evolutionair succesverhaal. Ze hebben zich een invloedrijke positie verworven op onze planeet, met gevolgen die reiken tot aan de atmosfeer.

Maar als we kijken naar het individuele leed of geluk van runderen, dan behoren zij tot de meest beklagenswaardige wezens die ooit hebben geleefd. Veel van hen groeien op in een hok waarin ze nauwelijks kunnen bewegen. Koeien worden permanent zwanger gehouden, kalveren na enkele maanden afgevoerd naar het slachthuis. Dan waren hun verre voorouders toch beter af. Die waren bovendien een stuk minder dociel: jagende roofdieren oefenen immers een andere selectiedruk uit dan mensen die op zoek zijn naar het sappigste stukje vlees.

Evolutionair succes staat niet gelijk aan levensgeluk. Die twee houden geen noodzakelijk verband. De megastal mag dan garant staan voor een grote hoeveelheid nakomelingen, maar niet voor een bloeiend bestaan. Een evolutionair succesverhaal kan hand in hand gaan met een meelijwekkend leven.

Meer in het algemeen geldt dat evolutionair succes geen betrouwbare graadmeter is voor wat wenselijk is. Dat is de beruchte misvatting die een eeuw geleden door sociaal darwinisten werd gepropageerd: we moeten vooral niet doen wat tegen de evolutie indruist, maar het natuurlijke selectieproces juist een handje helpen. Die redenering berust op een dubieuze logica: dat iets goed is voor de evolutie van de soort maakt het nog niet ‘goed’ als zodanig.

Er is geen goede reden om het evolutieproces aan te stellen als arbiter van de moraal. De evolutie schrijft geen regels voor over wat we moeten doen of laten. Evolutie oordeelt niet; het gebeurt gewoon. Of de gevolgen ervan wenselijk zijn staat open voor discussie, en de natuur kan die discussie niet voor ons beslechten; dat kunnen we alleen zelf. 

Maarten Boudry en Jeroen Hopster belichten beurtelings klassieke en eigentijdse denkfouten

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Filosofie.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Relevante berichten

Denkfout: Misplaatste zekerheid
Denkfout: Misplaatste zekerheid
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Misplaatste zekerheid

Je zoekt naar zekerheid met betrekking tot kennis die feilbaar is   Waarschijnlijkheid is de gids van het leven’, luidt een oude filosofische wijsheid – een variant erop vinden we al bij Cicero (106–43 v.Chr.). Verrassend, want bij de Romeinen hoef je gewoonlijk niet aan te kloppen voor inzichten over… Read More

Lees meer
Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt
Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Onze generatie bevindt zich op een keerpunt

We bevinden ons op een keerpunt. Het is vijf voor twaalf. Er is een point of no return bereikt. Het beslissende moment is aangebroken. Waarover gaat het precies? Dat kan van alles zijn. Overbevolking, robotisering, bijensterfte, islamisering, het einde van de euro. Telkens opnieuw hoor je dat de… Read More

Lees meer
Denkfout: Straatjes schoonvegen
Denkfout: Straatjes schoonvegen
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Straatjes schoonvegen

Als je historische straatnamen wijzigt… … vervals je de geschiedenis. Enkele weken geleden stond in de Volkskrant een betoog tegen de naamsverandering van straten en instellingen, vernoemd naar zeehelden uit de vaderlandse geschiedenis. ‘Helden’ die zich inlieten met, naar hedendaagse opvattingen, verwerpelijke praktijken. Volgens de auteur van het… Read More

Lees meer
Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda
Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda
Denkfouten
Voor leden

Denkfout: Vragen naar een verborgen agenda

Je maakt een inhoudelijk punt … … Je gesprekspartner gaat er niet op in en vraagt je naar je verborgen agenda Wat is de bedoeling van deze rubriek? Wel, we willen veelvoorkomende denkfouten en retorische trucjes onder de aandacht brengen. Maar misschien is er ook een achterliggende bedoeling,… Read More

Lees meer