Boekenkast juni 2025

Op de aandacht voor het hemelgewelf na, lijken gelovigen en sterrenkundigen zich met behoorlijk verschillende zaken bezig te houden. Maar volgens natuur- en sterrenkundige Margot Brouwer heb je om existentiële vragen te beantwoorden juist een combinatie van rede en zingeving nodig. Met behulp van filosofen als Aristoteles, Lao Zi en bovenal Spinoza onderneemt Brouwer een uitgebreide persoonlijke zoektocht naar het geloof in God én de wetenschap.

Sterrenstof zijn wij. Ontzagwekkende inzichten uit de wetenschap die hoop geven
Margot Brouwer
Querido
528 blz.
€ 27,99

Volgens historicus en filosoof Linde De Vroey hebben ontbossing en verstedelijking naast een biodiversiteits- en klimaatcrisis nog een ander probleem veroorzaakt: we zijn vergeten hoe de wildernis eruitziet. Ze betoogt dat rewilding – het herstel van de wilde natuur – niet alleen de rivieren en bossen ingrijpend verandert, maar ook een omslag in ons denken teweeg kan brengen. Een ­prikkelend boek, dat uitnodigt om onszelf als deel van de wildernis te zien.

Verwilderen. Over de grenzen van natuur en cultuur
Linde De Vroey
Ertsberg
240 blz.
€ 22,50

Terwijl iedereen in de ban is van de vraag ‘Wat kunnen wij allemaal met AI doen?’, is filosoof Joris Krijger juist gefascineerd door de tegenovergestelde vraag: ‘Wat kan AI allemaal met ons doen?’ Krijger is techniekfilosoof en onderzoekt in dit boek hoe kunstmatige intelligentie de samenleving verandert. Een mooi overzicht voor wie wil weten wat AI precies kan, wat de gevolgen zijn voor de maatschappij en hoe we er goed mee om kunnen gaan.

Onze kunstmatige toekomst. Wat wij willen met AI (en AI met ons)
Joris Krijger
Spectrum
336 blz.
€ 22,99

Emil Cioran zou waarschijnlijk moeiteloos de hoofdprijs binnenslepen voor de meest pessimistische westerse filosoof. Wie deze herziene uitgave van Een kleine filosofie van verval leest, merkt echter dat zijn stilistische gaven minstens zo uitzonderlijk zijn: ‘Werkelijk eenzaam is niet degene die door de mensen verlaten is, maar degene die te midden van hen lijdt, die zijn verlatenheid meeneemt naar de kermis.’ Voor iedereen die zich wil laven aan prachtige, inktzwarte zinnen.

Een kleine filosofie van verval
Emil Cioran
vert. Pieter Appels
Historische Uitgeverij
280 blz.
€ 24,50

Binnen de dierethiek maken denkers zich graag sterk voor dierenrechten. Maar volgens de Amerikaanse filosoof Lori Gruen kunnen we ons beter inspannen om dieren beter te begrijpen. In dit invloedrijke boek, nu in het Nederlands vertaald, laat ze zien dat we om goed samen te leven met niet-menselijke dieren niets anders nodig hebben dan empathie. Een mooie toevoeging aan de ‘Dierenrechtenbibliotheek’ van uitgeverij Noordboek.

Een web van empathie
Lori Gruen
Noordboek
144 blz.
€ 17,90

Kennis is niet objectief, maar is altijd het gevolg van macht, meende de Franse filosoof Michel Foucault (1926-1984). In De archeologie van het weten laat hij zien dat onze taal en ons denken door de geschiedenis worden gevormd, zonder dat we ons daarvan bewust zijn. In dit theoretische hoofdwerk zet hij zijn methode van de ‘archeologie’ uiteen, waardoor we in de geschiedenis kunnen graven en het proces dat ons weten vormt kunnen blootleggen.

De archeologie van het weten
Michel Foucault
vert. Jeanne Holierhoek
Boom
304 blz.
€ 39,90

In Michel Foucaults Geschiedenis van de seksualiteit besteedt de denker nergens aandacht aan de clitoris. En ook in andere werken, de kunst en de politiek schittert ze in afwezigheid. De Franse filosoof Catherine Malabou analyseert diepgravend hoe dit vrouwelijke genotsorgaan eeuwenlang is vergeten, verdacht, en verminkt, en hoe het ons misschien kan bevrijden. Met onder andere een interessante analyse van Simone de Beauvoirs ‘seksuele existentie’. Een boek vol stevige filosofie over vrouwelijk genot.

Gewist genot. Het (ver)denken van de clitoris
Catherine Malabou
Noordboek
128 blz.
€ 17,90

In deze klassieker laat de Schotse verlichtingsfilosoof David Hume, die zelf sceptisch atheïst was, drie denkbeeldige gesprekspartners filosoferen over religie. Is de wereld gemaakt door een goddelijke schepper? Hoe is God te rijmen met het kwaad? Elk personage vertegenwoordigt een ander perspectief in de discussie over de zin en onzin van het geloof. In deze interessante en veelzijdige dialogen schemert ook Humes gevoel voor humor sterk door.

Gesprekken over de natuurlijke religie
David Hume
vert. Ton Vink
Damon
168 blz.
€ 24,90

Volgens historicus Piet de Rooy vormen tijd, waarheid en ­geschiedenis de fundamentele assen waarlangs de mens de ­wereld probeert te begrijpen. In dit vuistdikke werk onderzoekt hij hoe onze blik op deze drie assen door de geschiedenis heen is ­veranderd. Het valt niet mee om De Rooys ambitieuze verkenning te volgen, maar de doorzetter krijgt er wel een fascinerend perspectief op de menselijke behoefte om de wereld te doorgronden voor terug.

De tijd, de waarheid en de geschiedenis. Hoe onze wereld in elkaar zit
Piet de Rooy
Querido
688 blz.
€ 45,-

Er zijn weinig filosofen die bij leven al zoveel roem hebben vergaard als Henri Bergson. De Franse filosoof, bekend vanwege zijn ideeën over tijd, intuïtie en het geheugen, kreeg als zeventiger de Nobelprijs voor Literatuur toegekend. Ook speelde hij een belangrijke diplomatieke rol tijdens de Eerste Wereldoorlog. In deze prachtige en goed vertaalde biografie gaat de Britse journalist Emily Herring in op zijn leven, zijn filosofie en de wereld waarin hij zijn ideeën ontwikkelde.

Henri Bergson. Een biografie
Emily Herring
Ten Have
304 blz.
€ 27,99

Hebben vogels een muzieksmaak? Voelen mieren spijt? Heeft een wolvenroedel regels? Filosoof en kunstenaar Iris Rijsman verbindt filosofische thema’s op speelse wijze aan de dierenwereld. De filosofie wordt afgewisseld met tekeningen en creatieve opdrachten. Zo spoort Rijsman bijvoorbeeld aan om een collage te maken van alles waar je van houdt, of met vrienden te bespreken of hulp vragen altijd goed is. Hoewel geschreven voor kinderen, kunnen volwassenen ook leuk meedoen en -denken.

Denkbeesten. Filosoferen en knutselen met dieren
Iris Rijsman
Nieuwezijds
128 blz.
€ 18,99

Het darwinisme heeft de ziel uit de wetenschap verbannen. Zonde, vindt cultuurfilosoof Gerard Visser, want zo blijft een deel van het mens-zijn onverklaarbaar. Zijn pleidooi voor het belang van de ziel is nu opnieuw uitgegeven, uitgebreid met vier nieuwe, heldere stukken. Visser analyseert de positie van de ziel in het denken van onder anderen Nietzsche, Heidegger en Levinas, en toont overtuigend dat we nog steeds niet zonder ziel kunnen.

Niets cadeau. Een filosofisch essay over de ziel
Gerard Visser
IJzer
235 blz.
€ 27,50