Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 7/2005

William James: de corridor van het hotel

Marc Van den Bossche

Met filosofie kun je geen brood bakken, zei William James, maar ze kan wel onze ziel met moed vervullen. James' bekendste boek, Pragmatism, is bijna honderd jaar na verschijning in het Nederlands vertaald.
 

Toen hij het manuscript van zijn lezingenbundel over het pragmatisme bij de uitgever had ingeleverd, blaakte William James (1842-1910) van vertrouwen. Het pragmatisme zou zonder twijfel een weergaloos succes gaan kennen. Een beetje te vergelijken met de Protestantse revolutie, dacht James. Het boek in kwestie, Pragmatism, verscheen in 1907. Anders dan James veronderstelde heeft het pragmatisme slechts een lokaal succes gekend. En dan nog tijdelijk. Lange tijd gold die andere pragmatist, John Dewey (1859-1952), in de Verenigde Staten wel als de publieke filosoof bij uitstek. De man had een immense invloed op het denken over democratie en inspireerde hervormingen van het onderwijssysteem. Na de Tweede Wereldoorlog begon zijn ster te tanen. Of eigenlijk doofde ze helemaal. De mentaliteit van de Koude Oorlog verdroeg met name geen denken dat uitging van het mogelijke gelijk van de ander, of van tolerantie en pluraliteit. Pragmatisten houden echter van alle kleuren en proberen ze telkens opnieuw te combineren. De grote namen van het Amerikaanse pragmatisme droegen dit soort terminologie dan ook hoog in het vaandel: tolerantie, pluralisme, het einde van het Grote Gelijk of van de Ene Waarheid. Dat is ook wat hun denken dezer dagen zo oneigentijds maakt – de Bush-regering, om het meest zichtbare te noemen, ziet dingen zwart of wit.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden