Home 11-2021
Filosofie Magazine - November 2021

11-2021

Filosofen zijn van oudsher op zoek naar de waarheid. En in die zoektocht komt fictie goed van pas. Deze maand onderzoeken we de filosofische waarde van fictie. Zo is sciencefiction een proeftuin voor filosofische gedachte-experimenten. En kunnen we leren van complotdenkers.
Cover afbeelding voor 11-2021
Alsof
Alsof
Column

Alsof

Toen mijn jongste zoon een jaar of vijf was had hij een periode dat hij af en toe Tom & Jerry met mij wilde spelen. Ik zette dan een cd op van Rachmaninov, Mendelssohn of Paganini en dan mimeden we een verhaallijntje op de aanzwellende strijkers en huppelende pianopartijen. Met… Read More

Lees meer
Irvin Yalom: ‘Doodsangst hangt samen met gevoelens van spijt’
Irvin Yalom: ‘Doodsangst hangt samen met gevoelens van spijt’
De dood

Irvin Yalom: ‘Doodsangst hangt samen met gevoelens van spijt’

Bewustwording van je sterfelijkheid leidt tot een beter leven, zegt psychotherapeut en schrijver Irvin Yalom. Maar de rouw over de dood van zijn geliefde wordt er niet minder van. Het gaat niet goed met me,’ begint psychiater en schrijver Irvin Yalom (90) onomwonden het Zoom-gesprek vanuit zijn werkkamer in Californië. Read More

Lees meer
4 vragen aan Joris Roelofs: ‘Muziek vindt plaats  in het onvoorziene’
4 vragen aan Joris Roelofs: ‘Muziek vindt plaats  in het onvoorziene’
Interview

4 vragen aan Joris Roelofs: ‘Muziek vindt plaats in het onvoorziene’

Joris Roelofs is componist en basklarinettist, en onderzoekt in zijn proefschrift de relatie tussen muziek en filosofie. Beeld Martin Dijkstra Wat kan ik weten? ‘Je kunt weten dat je de waarheid nooit helemaal kunt bevatten. Het is als improviseren. Aan improvisatie kleven negatieve vooroordelen: iemand doet maar wat, los van… Read More

Lees meer
Alternatieve feiten: ‘Honden kunnen menselijke bedoelingen doorgronden’
Alternatieve feiten: ‘Honden kunnen menselijke bedoelingen doorgronden’
Interview
Voor leden

Alternatieve feiten: ‘Honden kunnen menselijke bedoelingen doorgronden’

Recent onderzoek toont aan dat honden net als mensen in staat zijn gedachten aan anderen toe te schrijven. Filosoof en fenomenoloog Annabelle Dufourcq vraagt zich af of honden én mensen dit vermogen wel hebben. ‘Eigenlijk weten we allang dat honden en mensen elkaar in wezen heel goed begrijpen. Vraag een… Read More

Lees meer
Wandelen (3)
Wandelen (3)
Column

Wandelen (3)

Nietzsche schrijft ergens dat hij bij voorkeur nadenkt ‘terwijl hij wandelt, springt, klimt, danst, het liefst op eenzame bergen of dicht langs de zee’, en dan staat er: ‘Da wo selbst die Wege nachdenklich werden.’ Het is een van de vele zinnetjes die ik niet uit mijn hoofd krijg. Vooral… Read More

Lees meer
Moreel dilemma: is de coronavaccinatie een morele plicht?
Moreel dilemma: is de coronavaccinatie een morele plicht?
Moreel dilemma
Voor leden

Moreel dilemma: is de coronavaccinatie een morele plicht?

In verschillende beroepsgroepen klinkt de roep om je te laten inenten tegen Covid-19. Heb je een morele plicht om daaraan gehoor te geven?

Lees meer
Spoedcursus: Fictie
Spoedcursus: Fictie
Korte uitleg
Voor leden

Spoedcursus: Fictie

Fictie is meer dan een bron van vermaak. Het is ook een middel om ideeën over te brengen en de waarheid te benaderen, laten deze vier filosofen zien.

Lees meer
Jaron Harambam: ‘Er bestaan verscheidene waarheden naast elkaar’
Jaron Harambam: ‘Er bestaan verscheidene waarheden naast elkaar’
Interview

Jaron Harambam: ‘Er bestaan verscheidene waarheden naast elkaar’

Wat kunnen wij leren van complotdenkers? Die vraag staat centraal in het boek van socioloog Jaron Harambam. ‘Aan elk feit gaan keuzes vooraf.’

Lees meer
‘Sciencefiction prikkelt de filosofische verbeelding’
‘Sciencefiction prikkelt de filosofische verbeelding’
Interview

‘Sciencefiction prikkelt de filosofische verbeelding’

Sciencefiction is niet alleen spannend, je leert er ook van filosoferen, zeggen Helen De Cruz en Johan De Smedt. Net als filosofie zet sciencefiction je wereldbeeld op zijn kop.

Lees meer
Maar computer, waarom dan?
Maar computer, waarom dan?
Mens en techniek

Maar computer, waarom dan?

Kunstmatige intelligentie is overal en kan dingen die het menselijke brein niet kan. Maar de computer kan ons nog niet, zoals een mens, uitleggen waarom hij een bepaalde beslissing neemt. Het derde deel van een serie Stel, je volgende sollicitatiegesprek is met een algoritme. Dat klinkt onwennig, maar de software… Read More

Lees meer
Voordoen
Voordoen
Column

Voordoen

Op de middelbare school had ik een geschiedenisleraar die graag dreigde: ‘I’m going to kick you under the bottom!’ Veel meer herinner ik me niet van zijn lessen en hij voegde nooit de daad bij het woord. Dat was anders voor de zenleerling Shui-lao, die een flinke schop onder de… Read More

Lees meer
Frank Meester filosoof
Frank Meester filosoof
Interview
Voor leden

Frank Meester: ‘Durf inconsequent te zijn, daar wordt de wereld beter van’

Mensen houden graag eeuwig vast aan hun standpunten, valt Frank Meester op. Dat vindt hij zonde. Wie met overtuiging inconsequent is, heeft een lichter leven.

Lees meer
Corrumpeer de jeugd!
Corrumpeer de jeugd!
Reportage
Voor leden

Corrumpeer de jeugd!

Een groep jongeren boog zich tijdens een summer school in Gent drie dagen lang over het denken van de Franse filosoof Alain Badiou. Zijn radicale engagement sprak aan. Wat ze na drie dagen onderdompeling in de filosofie van de Franse denker Alain Badiou opgestoken hadden, werd de 26 pubers gevraagd. Read More

Lees meer
De illusie van de goede consument
De illusie van de goede consument
Voor leden

De illusie van de goede consument

Wereldwinkels verkochten niet alleen eerlijke producten, maar ook een politiek verhaal. Totdat de consument daar geen zin meer in had. Het vierde deel van een serie over voedsel. Nee tegen Bietsuiker, Koop Rietsuiker’, ‘Hulp én Handel’ – dat stond er op de span­doeken waarmee de activisten vanaf het Malieveld richting… Read More

Lees meer
De filosoof met het vreemde hart
De filosoof met het vreemde hart
Historisch Profiel
Voor leden

De filosoof met het vreemde hart

Elke ontmoeting met de ander is een ontmoeting met het vreemde, stelde Jean-Luc Nancy. En na zijn harttransplantatie voelde hij nog sterker dat wij voor onszelf ook altijd een vreemdeling zijn.

Lees meer
Voor god
Voor god
Film
Voor leden

Voor god

The Children Act (2017) confronteert Jannah Loontjens met de vraag in hoeverre we verantwoordelijk zijn voor andermans leven. Ze gaat voorzichtig in de schoenen van de rechter staan en ontdekt het verschil tussen schuld en verantwoordelijkheid.

Lees meer
Vragenderwijs: ‘Je moet uit het  leven halen wat erin zit’
Vragenderwijs: ‘Je moet uit het  leven halen wat erin zit’
Column

Vragenderwijs: ‘Je moet uit het leven halen wat erin zit’

Elke Wiss is praktisch filosoof en stelt hier elke maand vragen bij stellige uitspraken die ze tegenkomt. Volgens mij was ik een jaar of negen toen ik mijn opa het hoorde zeggen. Goedbedoeld en wijze woorden en alles, maar het klonk me toch wat eigenaardig in de oren. Ik dacht:… Read More

Lees meer
Psychotisch afdalen
Psychotisch afdalen
Recensie
Voor leden

Psychotisch afdalen

Het denken van Heidegger, Derrida en Girard blijkt van groot belang om het ontstaan van psychosen te begrijpen, laat Berry Vorstenbosch overtuigend zien. Achter de euforie van de oplichtende waarheid gaan oerangsten verborgen. Zelden heb ik de krachtige smaak van filosofische inspiratie zo intens geproefd als in De overtocht van… Read More

Lees meer
Vroege feministen
Vroege feministen
Recensie

Vroege feministen

De opvattingen van drie premoderne vrouwelijke filosofen verrijken de wijsgerige canon. Hun baanbrekende ideeën over gender en filosofie zijn nu in het Nederlands verschenen. Waarom was Socrates een groot filosoof? Je zou zeggen: omdat hij zo goed kon denken. Of: omdat hij zijn tegenstanders onder tafel redeneerde. Niets daarvan is… Read More

Lees meer
Tobi Lakmaker schrijver
Tobi Lakmaker schrijver
Interview

Tobi Lakmaker: ‘Adorno zou een hekel aan mij hebben gehad’

Tobi Lakmaker (27) is schrijver. Dit jaar verscheen zijn debuutroman De geschiedenis van mijn seksualiteit.

Lees meer