Home 10-2021
Filosofie Magazine - Oktober 2021

10-2021

Met taal formuleren we onze ideeën en vertellen we verhalen. Maar kunnen we echt alles zeggen wat er in ons omgaat? Is er voor alles een woord? En wat heeft emotie daarmee te maken. Deze editie gaat over hoe en waarom we dingen omschrijven.

 

Cover afbeelding voor 10-2021
Vreemde taal
Vreemde taal
Column

Vreemde taal

Ik kan me de magie nog herinneren van de eerste keer dat ik tijdens onze zomervakanties in Frankrijk zelf een ijsje mocht bestellen, in het Frans. Mijn vader en moeder oefenden met mij aan het terrastafeltje en nadat de uitspraak was goedgekeurd rende ik naar de bar, de toverformule in… Read More

Lees meer
‘De verlichtingsdromen van Star Trek komen uit’
‘De verlichtingsdromen van Star Trek komen uit’
Interview
Voor leden

‘De verlichtingsdromen van Star Trek komen uit’

Volgens Markus Gabriel leven we in duistere tijden. Klimaatverandering en nepnieuws vormen grote existentiële bedreigingen voor de mens. Hij wil terug naar de waarden van de Verlichting. Met zijn ‘moreel realisme’ kunnen we er volgens hem op vertrouwen ‘dat het goede zal overwinnen’. Beeld Laif / ANP Markus Gabriel (1980)… Read More

Lees meer
‘De mens is niet het enige wezen dat denkt’
‘De mens is niet het enige wezen dat denkt’
Interview

‘De mens is niet het enige wezen dat denkt’

Vincent Icke is sterrenkundige, beeldend kunstenaar en publicist. Onlangs schreef hij Licht voor de filosofische denktank Nieuw Licht. beeld Martin Dijkstra 1. Wat kan ik weten? ‘In principe kan ik alles weten waar ik mee in aanraking kom, maar in de praktijk past al die kennis niet in mijn hoofd. Dat betekent dat ik… Read More

Lees meer
‘Neanderthalers konden al kunst maken’
‘Neanderthalers konden al kunst maken’
Voor leden

‘Neanderthalers konden al kunst maken’

Recent onderzoek laat zien dat neanderthalers grotschilderingen maakten. Cultuurfilosoof Robin van den Akker vraagt zich af of je die schilderingen wel kunst kunt noemen. ‘Het wordt steeds duidelijker: de neander­thaler is niet die brute holbewoner die uitgestorven is door zijn eigen domheid. Ons beeld van de neanderthaler is de laatste… Read More

Lees meer
Wandelen (2)
Wandelen (2)
Column

Wandelen (2)

Wandelen is niet alleen een metafoor voor filosoferen, het is ook een zeer geschikte manier om te filosoferen. Niet voor niets waren er veel wandelende filosofen. Van Aristoteles’ peripatetische wijze van lesgeven tot Heideggers Holzwege, en van Rousseaus Overpeinzingen van een eenzame wandelaar tot Nietzsches dialogen tussen de wandelaar en… Read More

Lees meer
Moreel dilemma: moet je moreel gezien veganist worden?
Moreel dilemma: moet je moreel gezien veganist worden?
Korte uitleg
Voor leden

Moreel dilemma: moet je moreel gezien veganist worden?

Dierconsumptie zorgt voor leed en klimaatverandering, en verhoogt het risico op pandemieën. Moeten we afzien van dierlijke producten? beeld Bas van der Schot Als omnivoor, zo stelt voedseljournalist Michael Pollan, ziet de mens zich dagelijks met een dilemma geconfronteerd: wat eten we vanavond? Een koala hoeft zich die vraag niet te… Read More

Lees meer
Spoedcursus: Taal
Spoedcursus: Taal
Korte uitleg
Voor leden

Spoedcursus: Taal

Taal is veel meer dan een communicatiemiddel. Vier denkers over de verhouding tussen denken, taal en werkelijkheid.

Lees meer
‘Taal is de stof waar dromen van gemaakt worden’
‘Taal is de stof waar dromen van gemaakt worden’
Interview
Voor leden

‘Taal is de stof waar dromen van gemaakt worden’

In een nieuw essay over Wittgenstein onderzoekt kinderboekenschrijfster Imme Dros hoe taal werkt, betovert en misleidt. Taal blijkt vooral bittere noodzaak. Beeld Sander Heezen In het huis van kinderboekenschrijfster Imme Dros (84) liggen de boeken overal. Hoge stapels in het halletje bij de voordeur, stapels op de trap, en nog meer… Read More

Lees meer
‘Je moet luisteren naar wat je niet verstaat’
‘Je moet luisteren naar wat je niet verstaat’
Interview
Voor leden

‘Je moet luisteren naar wat je niet verstaat’

Met het internationaler worden van de wereld wordt er veel van ons taalvermogen gevraagd. Twee gelauwerde vertalers reflecteren op de vraag wat er met de betekenis van een tekst gebeurt in de vele vertalingen die een cultuur rijk is. ‘Je moet er vertrouwen in hebben dat je de ander kunt… Read More

Lees meer
De computer zegt nee
De computer zegt nee
Mens en techniek

De computer zegt nee

Kunstmatige intelligentie is overal en kan dingen die het menselijke brein niet kan. Maar hoe kunnen we weten of een computergestuurde beslissing wel de juiste is? Deel 2 van deze serie. Beeld Dave Hogan / Getty Images In de satirische serie Little Britain werkt Carol als receptioniste, en vrijwel elke keer… Read More

Lees meer
Namens
Namens
Column

Namens

Naast het Centraal Station in Rotterdam staat een rij platanen. Een ervan heet Ivo. Om zijn bast hangt een flap: ‘Ivo wordt bedreigd.’ En: ‘Hier sta ik, ik kan niet anders!’ Die uitspraak is geleend van Luther, die zich daarmee precies 500 jaar geleden in Worms beriep op zijn geweten,… Read More

Lees meer
‘We moeten het dier in onszelf leren zien’
‘We moeten het dier in onszelf leren zien’
Interview
Voor leden

‘We moeten het dier in onszelf leren zien’

Het idee dat we als mens uniek zijn, zit diep. Maar we moeten eindelijk écht gaan begrijpen dat wijzelf ook dieren zijn, betoogt de Britse onderzoeker en auteur Melanie Challenger in haar nieuwe boek Het dier in ons. Hoe we reageren op het feit dat we dieren zijn tussen andere… Read More

Lees meer
Een publiek spektakel
Een publiek spektakel
Essay
Voor leden

Een publiek spektakel

De ziektes waaraan de publieke sfeer lijdt, zijn niet helemaal te wijten aan de sociale media. Volgens Ivana Ivković laat Rousseau zien dat het theatrale karakter van de publieke sfeer van alle tijden is. Of het nou gaat om polarisatie, fake news of de effecten van sociale media, waar emoties… Read More

Lees meer
Seculiere spijswetten
Seculiere spijswetten
Voor leden

Seculiere spijswetten

Van koosjer tot halal: de meeste religies kennen spijswetten. Ook in het geseculariseerde Westen zoeken mensen naar een waardensysteem over hun eten. Deel 3 van een serie over voedsel. Spijswetten zijn van alle tijden. Elk religieus of spiritueel verbond helpt mensen de wereld te ordenen in een goed en een… Read More

Lees meer
De eeuwige beginner
De eeuwige beginner
Historisch Profiel
Voor leden

De eeuwige beginner

De geschiedenis van de filosofie kenmerkt zich door twijfel en onenigheid. Hoog tijd om daar een einde aan te maken, meende de Duitse filosoof en wiskundige Edmund Husserl. Hij vond in de fenomenen een fundament voor de filosofie. Beeld Hajo de Reijger Is filosofie een wetenschap? Sommige filosofen menen… Read More

Lees meer
‘Alleen in de liefde word je echt gekend’
‘Alleen in de liefde word je echt gekend’
Column

‘Alleen in de liefde word je echt gekend’

Elke Wiss is praktisch filosoof en stelt hier elke maand vragen bij stellige uitspraken die ze tegenkomt. Een tijdje geleden was ik op een braderie. Zo’n ouderwetse, met kramen met luifels en overal de geur van stroop­wafels. Een kraam met gereedschap, een kraam met dertig soorten jam, een bloemenman, en… Read More

Lees meer
Brieven tegen eenzaamheid
Brieven tegen eenzaamheid
Recensie
Voor leden

Brieven tegen eenzaamheid

De brieven van Nietzsche leren ons veel over het leven van een jonge denker. Maar pas vanaf 1879 bevatten zijn geschriften hetzelfde vuurwerk als zijn wijsgerige oeuvre. In zijn autobiografie Ecce homo schreef Friedrich Nietzsche: ‘Ik zelf ben één ding, het andere zijn mijn geschriften.’ Zijn leven en filosofie komen… Read More

Lees meer
Vriendschap zonder vriendinnen
Vriendschap zonder vriendinnen
Recensie
Voor leden

Vriendschap zonder vriendinnen

Paul van Tongeren legt de betekenis van vriendschap in de klassieke filosofie fraai bloot, maar doodgewoon zijn de vriendschappen die hij bespreekt allerminst. Nooit had ik kunnen denken dat ik de deconstructie­methode van traditionele filosofische teksten door Derrida nog eens op een recent boek zou toepassen. De Franse filosoof bestudeerde… Read More

Lees meer
God, verlos ons van uzelf
God, verlos ons van uzelf
Recensie
Voor leden

God, verlos ons van uzelf

Filosoof Erick Meganck wil filosofie en theologie met elkaar verbinden en zoekt een ‘religieus’ atheïsme. Als het om religie gaat, zegt de Vlaamse filosoof Erick Meganck het graag recht voor z’n raap: ‘Het getuigt van “gehaktbal­denken” om te roepen: “God bestaat niet, punt!” Dat noem ik het “platte atheïsme”. Dat… Read More

Lees meer
‘Gender is een performance in de wereld’
‘Gender is een performance in de wereld’
Interview

‘Gender is een performance in de wereld’

Robin Bruisje Habbé (26) is docent filosofie aan de Vinse School in Amsterdam en activist. Beeld Maarten Noordijk Voor de eindmusical van groep acht deed ik auditie voor de jongenshoofdrol. “Goede auditie, maar je bent een meisje, dus je krijgt de rol niet,” was de reactie. Als kind voelde ik… Read More

Lees meer