Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 10/2021

Vriendschap zonder vriendinnen

Hans Achterhuis
filosoof, emeritus hoogleraar

Paul van Tongeren legt de betekenis van vriendschap in de klassieke filosofie fraai bloot, maar doodgewoon zijn de vriendschappen die hij bespreekt allerminst.

Nooit had ik kunnen denken dat ik de deconstructie­methode van traditionele filosofische teksten door Derrida nog eens op een recent boek zou toepassen. De Franse filosoof bestudeerde de grote teksten van met name de westerse filosofie om de spanningen en tegenstrijdigheden die ze bevatten op het spoor te komen. Het aangrijpingspunt voor zijn methode zocht Derrida in tekstuele kenmerken die vaak als marginaal worden beschouwd: de titel, een voorwoord, herhalingen, copyright van een tekst. Juist die marginale zaken kunnen zwakheden en gebreken van een tekst goed zichtbaar maken.

Met veel aandacht las ik Doodgewone vrienden van Paul van Tongeren, waarin hij via beroemde traditionele filosofische beschouwingen nadenkt over het fenomeen van de vriendschap. Ondanks mijn enthousiasme voor de hermeneutische methode, waarmee Van Tongeren de betekenis van klassieke teksten fraai blootlegt, bleef er iets knagen. Wat zat mij dwars, wat miste ik? De laatste, op het oog inderdaad marginale opmerking uit het voorwoord, gaf mij de sleutel voor een deconstructie: ‘Hoewel sommige auteurs uit het verleden vrouwen ongeschikt achtten tot vriendschap, moge duidelijk zijn dat waar ik van “vrienden” spreek of de hij-vorm gebruik, dat nooit bedoeld is om vrouwen en vriendinnen uit te sluiten.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden