Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 10/2021

Brieven tegen eenzaamheid

Koen Schouwenburg

De brieven van Nietzsche leren ons veel over het leven van een jonge denker. Maar pas vanaf 1879 bevatten zijn geschriften hetzelfde vuurwerk als zijn wijsgerige oeuvre.

In zijn autobiografie Ecce homo schreef Friedrich Nietzsche: ‘Ik zelf ben één ding, het andere zijn mijn geschriften.’ Zijn leven en filosofie komen samen in de vele brieven die hij schreef. Meer dan twee decennia na Afgemat als een eendagsvlieg bij avond. Een selectie uit de brieven, 1858-1879 – dat nu is herzien en opnieuw is uitgegeven – is eindelijk het vervolg verschenen: De levensgevaarlijke jaren. Een keuze uit de brieven 1879-1889.

Op 15 oktober 1844 wordt Friedrich Nietzsche, de man die later God dood zou verklaren, geboren als zoon van de dominee Carl Ludwig Nietzsche en Franziska Nietzsche-Oehler (dochter van een dominee). Zijn vader overlijdt als hij vier jaar oud is en een halfjaar later sterft zijn kleine broertje Ludwig Joseph. In 1864 gaat hij filologie en theologie studeren aan de universiteit van Bonn, maar al in 1865 stopt hij, tot ongenoegen van zijn moeder, met zijn godsdienstwetenschappelijke studie. In datzelfde jaar leert hij het werk van Arthur Schopenhauer (1788-1860) kennen, die hij in zijn essay Schopenhauer als opvoeder (1874) zijn ‘enige leraar en tuchtmeester’ noemt. De naam van deze pessimistische filosoof komt veelvuldig voor in de brieven, vooral in Afgemat als een eendagsvlieg bij avond, waarin hij zijn vrienden schrijft over Schopenhauer en hen aanspoort hem ook te gaan lezen. Ook indirect is de invloed van Schopenhauer, die het leven beschouwde als een lijdensweg, gemakkelijk te traceren. Zo schrijft de 24-jarige Nietzsche aan zijn goede vriend Paul Deussen: ‘Wij lijden allen hevig aan het leven.’

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden