Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 10/2021

Seculiere spijswetten

Ellen Mangnus

Van koosjer tot halal: de meeste religies kennen spijswetten. Ook in het geseculariseerde Westen zoeken mensen naar een waardensysteem over hun eten. Deel 3 van een serie over voedsel.

Spijswetten zijn van alle tijden. Elk religieus of spiritueel verbond helpt mensen de wereld te ordenen in een goed en een kwaad, ook op het vlak van voedsel. Allemaal hanteren ze voorschriften voor hoe voedsel geproduceerd, bereid en bewaard moet worden. Ook heeft bijna elke gemeenschap regels die het genieten van eten moeten beperken. Zo volgt de koptisch-orthodoxe kerk een kalender met wel 200 vastendagen per jaar. En koosjer en halal betekenen letterlijk ‘dat wat is toegestaan’.

Volgens landbouw- en voedseldeskundige Louise Fresco is de oorsprong van veel wetten praktisch van aard. In haar boek Hamburgers in het paradijs schrijft ze dat het merendeel van de regels betrekking heeft op het meest kostbare voedsel, namelijk op vlees en vis. Ze verklaart het verbod op varkens eten in de islam uit het feit dat deze dieren in het Midden-Oosten direct met mensen om voedsel concurreerden, veel meer dan bijvoorbeeld herkauwers zoals geiten, schapen en runderen. Varkens hebben ook meer water nodig en zijn slecht aangepast aan hoge temperaturen. Het verbod om varkens te eten ontmoedigde de mensen om ze te hoeden. Het was de onzekerheid over de voedselvoorziening die het noodzakelijk maakte om mensen te beperken, stelt Fresco. Om zich ervan te verzekeren dat de mensen de restricties naleefden, riepen de volksleiders een hogere macht aan. Het goddelijke gaf de regel moreel gewicht: geen mens die zich nog aan het lekkers durfde te vergrijpen.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden