Home 05-2021
Filosofie Magazine - Mei 2021

05-2021

Zijn er woorden voor ons gevoel? De corona-pandemie maakt het onderwerp ‘mentale gezondheid’ extra actueel. Dit nummer onderzoekt hoe we over gezondheid en ziekte spreken. Waarom is onze taal over psychisch leed zo vaag?

 

 

Cover afbeelding voor 05-2021
Geen woorden
Geen woorden
Column

Geen woorden

Als mijn vader, die ooit huisarts was, mij vroeg wat voor een pijn ik voelde als ik met een dikke enkel of een pijnlijke knie thuiskwam, dan kon ik kiezen uit bijvoorbeeld ‘kloppend’, ‘stekend’, ‘scherp’, ‘dreunend’, of ‘branderig’. Natuurlijk correspondeerde geen enkel woord exact met de pijn, maar hij wist… Read More

Lees meer
‘Vrouwen lieten zich niet de mond snoeren’
‘Vrouwen lieten zich niet de mond snoeren’
Interview
Voor leden

‘Vrouwen lieten zich niet de mond snoeren’

Iedereen kent Socrates en Nietzsche. Maar hoe zit het met Hipparchia en Salomé? Aline D’Haese en Frank Meester belichten in hun boek 2500 jaar vrouwelijk denken.

Lees meer
‘Ik wil woede losmaken bij vrouwen’
‘Ik wil woede losmaken bij vrouwen’
Interview
Voor leden

‘Ik wil woede losmaken bij vrouwen’

Pauline Harmange schreef het boek Mannen, ik haat ze, waarin ze pleit voor een vrouwelijk perspectief, óók in het feminisme. Beeld Stefaan Temmerman Wat kan ik weten? ‘Ik dacht dat iedereen wist dat vrouwen systematisch benadeeld en onderdrukt worden. Er is veel onderzoek naar gedaan, de feiten zijn bekend. Toch… Read More

Lees meer
‘Homoseksualiteit is genetisch bepaald’
‘Homoseksualiteit is genetisch bepaald’
Korte uitleg

‘Homoseksualiteit is genetisch bepaald’

‘Aangeboren’ is een lastig ding onder de feiten, legt wetenschapsfilosoof Pieter Adriaens uit. Geboortevolgorde lijkt een robuustere verklaring te zijn voor geaardheid dan genen.

Lees meer
Bandenprikker
Bandenprikker
Column

Bandenprikker

Uit wraak heb ik een keer ’s nachts iemands band leeg laten lopen. De man in kwestie had mij bedrogen. Als in: vreemdgaan. Ik voelde me kleinzielig. Een band leeg laten lopen blonk niet bepaald uit in meesterlijke wraak, dit was een treurig pufje. De nacht waarin ik met trillende… Read More

Lees meer
Is een kinderwens nog van deze tijd?
Is een kinderwens nog van deze tijd?
Korte uitleg
Voor leden

Is een kinderwens nog van deze tijd?

Kinderen krijgen is een existentiële beslissing. Het is ook een beslissing met flinke klimaatimpact. Moet dat meewegen in de besluitvorming? Beeld Bas van der Schot Ik kan op tal van manieren bijdragen aan het verminderen van mijn eigen CO2-uitstoot: elektrisch rijden, minder vliegen, mijn huis goed isoleren, veganistisch koken en… Read More

Lees meer
Wie niet gek wordt van gekte is gezond
Wie niet gek wordt van gekte is gezond
Achtergrond
Voor leden

Wie niet gek wordt van gekte is gezond

Naarmate de pandemie langer duurt, verschuift de aandacht naar de psychische gevolgen van lockdowns, thuiswerken en avondklok – naar onze ‘mentale gezondheid’. Maar wat betekent dat eigenlijk? Beeld Zeloot ‘Plan een piekermoment,’ adviseert een speciaal ‘Steunpunt Coronazorgen’ van de overheid in tijden van lockdown. En ook: ‘Leg de lat niet te… Read More

Lees meer
Elke ziekte vraagt om een nieuw verhaal
Elke ziekte vraagt om een nieuw verhaal
Achtergrond
Voor leden

Elke ziekte vraagt om een nieuw verhaal

Corona zien we vooral als een beproeving, waarna we teruggaan naar ‘normaal’. Een hoopgevend verhaal, maar geeft het genoeg betekenis? Beeld Paolo Verzone / Agence VU We staan als land nu voor een enorme beproeving vanwege corona,’ stelde Mark Rutte eind oktober in De Telegraaf toen hij zich presenteerde als… Read More

Lees meer
Waar is de rek dan uit?
Waar is de rek dan uit?
Korte uitleg
Voor leden

Waar is de rek dan uit?

Je hoort het overal: de pandemie belast onze mentale gezondheid. Maar hoe dan precies? Bert Keizer buigt zich over twaalf veelgebruikte woorden voor het psychische coronaleed en vraagt zich af: waarom zijn ze zo vaag?Beeld Zeloot Over geestelijke aandoeningen praten we in metaforen die we allang niet meer als een… Read More

Lees meer
‘Neem de wil van de patiënt nu eens echt serieus’
‘Neem de wil van de patiënt nu eens echt serieus’
Achtergrond
Voor leden

‘Neem de wil van de patiënt nu eens echt serieus’

De euthanasiewet is niet liberaal genoeg, en het denken erover mist filosofische scherpte. Niet de arts, maar de wil van de patiënt moet centraal staan, ook als die dementerende is. Dat stelt Klaas Rozemond in zijn boek Het zelfgekozen levenseinde. Ethica Heleen Dupuis is het niet met hem eens. Beeld Egbert… Read More

Lees meer
Hoe kanker de tijd bevriest
Hoe kanker de tijd bevriest
Essay
Voor leden

Hoe kanker de tijd bevriest

Dichter des Vaderlands Lieke Marsman en de Amerikaanse essayist Anne Boyer kregen allebei kanker. Beide schrijvers laten zien dat het onmogelijk is een coherent verhaal over de ziekte te vertellen. Kanker is een van de meest besproken, beschreven en op het witte doek verbeelde ziektes ooit. Toch hebben de meeste… Read More

Lees meer
Het leven als schaakspel
Het leven als schaakspel
Achtergrond
Voor leden

Het leven als schaakspel

De Netflix-hitserie The Queen’s Gambit leidt velen in tijden van lockdown naar het schaakbord. Wat voor soort denken vereist schaken? En wat kun je ervan leren over het leven? Beeld Netflix De Netflix-hitserie The Queen’s Gambit en de pandemie blijken een gouden combinatie voor het schaken. The Queen’s Gambit gaat… Read More

Lees meer
‘Ik wil laten zien dat niets vanzelfsprekend is’
‘Ik wil laten zien dat niets vanzelfsprekend is’
Interview
Voor leden

‘Ik wil laten zien dat niets vanzelfsprekend is’

Lichtvoetig én ernstig onderzoekt Joke van Leeuwen in haar verhalen het menselijk bestaan. In haar nieuwe roman kijkt een jongvolwassene vanuit het hiernamaals terug op haar leven. Beeld Jessica Brouwer Mijn leven als mens, de nieuwe roman van schrijver, tekenaar en cabaretier Joke van Leeuwen (1952), begint op een bijzondere… Read More

Lees meer
Vragen
Vragen
Column

Vragen

Verwondering is het begin van de filosofie – wie zou Plato durven tegenspreken? Maar het is een merkwaardig begin. Enerzijds moeten we vandaar verdergaan om echt te gaan filosoferen, anderzijds is het de dood in de pot als we daardoor het begin kwijtraken. De verbinding tussen de oorspronkelijke verwondering en… Read More

Lees meer
Ode aan de onwetendheid
Ode aan de onwetendheid
Achtergrond
Voor leden

Ode aan de onwetendheid

Friedrich Hayek pleitte voor een vrije markt en een kleine overheid. Hij waarschuwde voor bestuurlijke overmoed: de samenleving is te complex om vanachter een tekentafel te kunnen vormgeven, stelde hij. Dat gebrek aan kennis zag hij als een kracht. Beeld Hajo de Reijger Friedrich von Hayek gold al als grondlegger… Read More

Lees meer
Geld of je leven
Geld of je leven
Essay
Voor leden

Geld of je leven

The Hustler roept de vraag op of het bezit van geld je tot een winnaar maakt. Jannah Loontjens kijkt de film en voelt opnieuw wat winnen betekent.

Lees meer
Roulette
Roulette
Column

Roulette

Volgens de Australische filosoof en ethicus Toby Ord (geb. 1979) speelt de mensheid een soort Russische roulette. In zijn boek The Precipice (De Afgrond), dat vorig jaar verscheen, legt hij uit dat dit niet een reden is om te wanhopen. Immers, mensen die het spel spelen, weten dat er maar… Read More

Lees meer
‘Zoeken naar de eerste oorzaak’
‘Zoeken naar de eerste oorzaak’
Recensie
Voor leden

‘Zoeken naar de eerste oorzaak’

Even helder als wijdlopig beschrijft Gert-Jan van der Heiden de geschiedenis van de metafysica – de tak van filosofie die de werkelijkheid als geheel probeert te begrijpen. Hans Achterhuis vindt het boek een ‘onverwacht geschenk’. Er zijn van die boeken die ik, ondanks hun moeilijkheidsgraad, iedere serieus geïnteresseerde filosofische lezer… Read More

Lees meer
Een diepzinnige dwaas
Een diepzinnige dwaas
Recensie
Voor leden

Een diepzinnige dwaas

In een opnieuw vertaalde roman van Denis Diderot gaan de verdorven antiheld Rameau en een naamloze filosoof met elkaar in dialoog. Rameau is een ‘luilak’, een ‘lafbek’, een ‘dwaas’. Hij is schaamteloos, maar ook scherpzinnig. Dit moeilijk te doorgronden hoofdpersonage in De neef van Rameau wordt ook wel beschouwd als… Read More

Lees meer
‘We danken ons rechtssysteem aan de oude filosofen’
‘We danken ons rechtssysteem aan de oude filosofen’
Interview

‘We danken ons rechtssysteem aan de oude filosofen’

Marjan Minnesma (54) is directeur van Urgenda, een organisatie die Nederland duurzaam wil maken en in 2019 de Klimaat-zaak tegen de Nederlandse staat won.

Lees meer