Log in

Wachtwoord vergeten?

Word lid Log in Contact

Filosofie.nl

Filosofie Magazine nr. 5/2021

Hoe kanker de tijd bevriest

Femke van Hout

Dichter des Vaderlands Lieke Marsman en de Amerikaanse essayist Anne Boyer kregen allebei kanker. Beide schrijvers laten zien dat het onmogelijk is een coherent verhaal over de ziekte te vertellen.

Kanker is een van de meest besproken, beschreven en op het witte doek verbeelde ziektes ooit. Toch hebben de meeste verhalen erover een vergelijkbare vorm. Daarin is kanker een gevecht, dat het individu kan verliezen of – mits het strijdvaardig en positief blijft – winnen van de vijandige tumor. Er verschijnen echter steeds meer boeken die juist ruimte laten voor het feit dat ernstige ziektes als kanker vaak uitzichtloos zijn, zonder richting of einde. Zo ook het recent in het Nederlands verschenen Het ontsterven (The Undying) van essayist Anne Boyer en de nieuwe dichtbundel In mijn mand van Dichter des Vaderlands Lieke Marsman.

Plato stelde al dat een goed verhaal zich kenmerkt door een plot met een lineair tijdsverloop. Net als een dier, schreef hij, moet het een kop, een middenstuk en een staart hebben om goed te ‘lopen’. Het gangbare verhaal over kanker kent eenzelfde soort driedeling: de hoofdpersoon krijgt de diagnose, ondergaat ingrijpende behandelingen en blijft ondanks alle pijn en doodsangst vechten voor genezing. Hoewel het een prettig verhaal is om te horen – is het niet hoopgevend dat de meeste mensen in brochures over chemokuren alweer vrolijk de tuin staan te wieden? – is het ook vooral een verhaal door en voor overlevers. Het wordt verteld door de weinige mensen die, eenmaal kankervrij, het zweet van hun voorhoofd kunnen wissen om over hun ziekte te vertellen als een gewonnen wedstrijd.

Het is precies dit verhaal over kanker waar schrijvers als Marsman en Boyer afscheid van nemen. Vertrekkend vanuit hun persoonlijke ervaringen met de ziekte tonen ze hoe kanker het je onmogelijk kan maken om een coherent verhaal te vertellen.

Verder lezen?

In een tijd waarin autoriteit, waarheid en het publieke debat onder druk staan kan filosofie met heldere analyses richting geven. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste verhalen over filosofie. Steun ons door lid te worden voor maar € 4,99 per maand. U krijgt daarmee toegang tot alle artikelen uit Filosofie Magazine en Wijsgerig Perspectief plus exclusieve achtergrondartikelen, interviews en portretten. Of bestel de losse editie na.

InloggenLid Worden