Home Filosofen Benedictus de Spinoza
Baruch de Spinoza
Vorige

Baruch de Spinoza

Benedictus de Spinoza

Benedictus de Spinoza

24 november 1632 - 21 februari 1677
Benjamin Barber
Volgende

Benjamin Barber

Quote

'God, oftewel Natuur'

‘Het doel van de staat is vrijheid’

Benedictus (of Baruch) de Spinoza is samen met Descartes en Leibniz de belangrijkste filosoof van het rationalisme. Van de drie is Spinoza’s geloof in de rede het meest radicaal: voor hem waren God en de (wetten van de) natuur hetzelfde. 

Spinoza, geboren uit Portugees-Joodse ouders, komt al vroeg in conflict met de rabbijnen; de Tora is volgens de jongeman zo duidelijk een ‘uitvinding van de menselijke fantasie’ dat die onmogelijk Gods wet kan bevatten. Later wordt Spinoza zelfs verbannen uit de Joodse gemeenschap. Hij vertrekt naar Rijnsburg en verdient de kost als lenzenslijper. Daar schrijft hij de Tractatus Theologico-Politicus – één van de oudste pleidooien voor de vrijheid van meningsuiting – en zijn belangrijkste werk de Ethica.

De Ethica is Spinoza’s antwoord op de klassieke vraag: ‘Wat is het goede leven?’. In navolging van Aristoteles volgt het juiste leven – hoe we ons moeten gedragen – uit ware kennis van de werkelijkheid. Net als Descartes voor hem baseert Spinoza de filosofie op wiskundige beginselen: uit een paar axioma’s en definities leidt hij het complete bouwwerk van de Ethica af; vanaf het wezen van God en de natuur tot en met het geluk van de mens. Aan het slot valt alles op z’n plek: inzicht in de werkelijkheid en het geluk van de mens zijn hetzelfde.

Pas na Spinoza’s dood – hij sterft op 44-jarige leeftijd aan een longziekte – wordt de Ethica gepubliceerd.

Relevante berichten

Waarom Spinoza nog altijd denkers en schrijvers voedt
Waarom Spinoza nog altijd denkers en schrijvers voedt
Voor leden

Waarom Spinoza nog altijd denkers en schrijvers voedt

Spinoza’s werk is abstract en taai, en toch is hij onverminderd populair. Wat maakt hem zo aantrekkelijk? Twee schrijvers, een sterrenkundige en een filosoof over de invloed van een eenzame systeembouwer. Tekst loopt door onder afbeelding Beeld: Tim Enthoven Theatergezelschap Het Zuidelijk Toneel startte enkele jaren geleden… Read More

Lees meer
Postuum interview Spinoza: ‘Klimaatverandering is geen verstoring van de natuur’
Postuum interview Spinoza: ‘Klimaatverandering is geen verstoring van de natuur’
Mens en natuur
Voor leden

Postuum interview Spinoza: ‘Klimaatverandering is geen verstoring van de natuur’

Eind dit jaar is er weer een grote VN-klimaatconferentie. Maar de uitstoot van de broeikasgassen blijft toenemen, ondanks alle eerdere conferenties en akkoorden. Aan Baruch Spinoza (1632-1677) vragen we hoe het komt dat de mens niet in staat is het tij te keren. Illustratie: Pascal Tieman… Read More

Lees meer
John Locke: Denk als een rebel
John Locke: Denk als een rebel
Voor leden

John Locke: Denk als een rebel

John Locke komt in verzet tegen de macht van de traditie en pleit ervoor zelf te denken. Maar, waarschuwt de Britse filosoof: met deze vrijheid van denken en spreken komt de plicht om ook goed na te denken. En dat is lastiger dan je denkt.  John Locke wordt in 1632… Read More

Lees meer
Volgens deze rechtspsycholoog moeten we niet op onze intuïtie vertrouwen
Volgens deze rechtspsycholoog moeten we niet op onze intuïtie vertrouwen
Voor leden

Volgens deze rechtspsycholoog moeten we niet op onze intuïtie vertrouwen

Intuïtie maakt meer kapot dan je lief is, vindt rechtspsycholoog Harald Merckelbach. We moeten leren onze gevoelens te disciplineren met ons verstand. Tekst loopt door onder afbeelding Fotografie: BMFotografie   Wat kan ik weten? ‘Binnen de rechtspraak menen sommige mensen aan waarheidsvinding te moeten doen. Read More

Lees meer