Denker des Vaderlands

Boete en berouw

berouw, boete, verrijking, moraal

klik om een oordeel te geven!
Was het de Matthäus Passion? Waren het de verhalen van de Deense schrijfster Karen Blixen? Of ben ik gewoon hopeloos ouderwets? ‘Buss und Reu’ – boete en berouw – klinkt het in een van de ontroerendste aria’s uit Bachs meesterwerk, dat ik altijd in de aanloop naar Pasen een paar keer beluister. Karen Blixen las ik omdat ze haar goede vriendin Hannah Arendt geïnspireerd heeft om na te denken over het belang van verhalen. In veel van haar teksten gaat het over mensen die een misstap begaan en daarna wanhopig en vaak vergeefs proberen die goed te maken. Veel levens die Blixen beschrijft, zijn dan ook getekend door boete en berouw.

Deze gevoelens lijken volstrekt afwezig te zijn bij de hoofdrolspelers in de financiële drama’s die ook na de kredietcrisis maar door blijven gaan. Miljoenen mensen worden de vernietiging en soms zelfs de wanhoopsdood in gejaagd, maar nergens lees ik iets van spijt of berouw. Het tegendeel is eerder het geval. De verantwoordelijken voor het debacle van ABN-AMRO, de aangeklaagden en veroordeelden in de vastgoedfraude, de directeuren en toezichthouders van publieke instellingen als woningbouwcorporaties, stralen allen uit dat ze hun exorbitante beloningen met recht verdiend hebben. En voor zover mogelijk zetten zij en anderen dit soort praktijken ten koste van hun medemensen gewoon voort. Onze publieke moraal is kennelijk zo veranderd dat het aan de top gewoon wordt om je te verrijken door je medemensen openlijk te bedriegen en te benadelen.

In de schitterende serie van Joris Luyendijk over de Londense financiële wereld in NRC Handelsblad en blog voor The Guardian  komen we af en toe wel een bankier tegen die ermee gestopt is. ‘Wat aan me ging vreten, was dat ik mensen gewoon vol in het gezicht stond voor te liegen’, bekent een van hen. Hij is zich ervan bewust dat hij miljoenen mensen als zijn eigen ouders berooft van het pensioengeld waar ze op rekenen en waarvan ze afhankelijk zijn. Maar ook bij deze spijtoptanten hoor ik niets van berouw of pogingen om het goed te maken. Kennelijk is dat in bepaalde kringen niet meer aan de orde. Toch blijf ik me hierover verwonderen. En wanneer verwondering inderdaad het begin is van de wijsbegeerte, is het duidelijk welke taak hier ligt – overigens naar ik hoop niet alleen voor mij.

Reacties

Ik bedoel "(...) maar welk laatste in een doorsnee uitslaande brand in een soort uitstel van executie op het 1e t/m 2e gezicht niet gelijk helemaal verkeerd hoeft te zijn."

Theo Benschop op 11-05-2012 om 13:49

Boven de interessante column staat "Door Hans Achterhuis - Gisteren - Geen reacties", dus slechts ter kennisgeving slechts als een "wat moet je van een doorsnee uitslaande brand anders zeggen dan dat mensen die hiervoor de kennis in huis hebben de brand blussen zoals dit bij een doorsnee uitslaande brand gebeurt en hierna eventueel nog wat zinnetjes uit kranten op een rij zetten" reactie op de interessante column: in de berichtgeving over de uitslaande brand is m.i. duidelijk te merken dat er een onderscheid is tussen de financiële en de politieke wereld, de financiële wereld zal het geld met bijvoorbeeld de spaarcentjes van de pensioenen daar brengen waar het in ieder geval niet de kans loopt om na een vrije val het grootste deel van de waarde te verliezen, de politieke wereld zal altijd achter de feiten van deze snelle wereld aanlopen, dus wat nu te doen? In de berichtgeving hierover is een duidelijk onderscheid waar te nemen tussen

a) het de crisis inpraten, er is geen redden meer aan aangezien Brussel

- waar ladingen rapporten liggen met concrete maatregelen i.h.k.v. het blussen, maar die tot dusver niet op de politieke agenda van Duitsland en Frankrijk stonden –

na Griekenland Spanje en eventueel... en eventueel... en eventueel... niet kan trekken, maar in een doorsnee uitslaande brand gelukkig op de een of andere manier toch ook weer

b) de crisis uitpraten, in welk de crisis uitpraten wordt benadrukt dat de Europese bank in navolging van Amerika een beleid tot groei voorstaat, en met vele euro's de tijd koopt om hopelijk in het interessante artikel genoemde systeemfouten te kunnen herstellen, maar dit is slechts wat ik als leek ervan begrepen heb, maar welk laatste in een doorsnee uitslaande brand in een soort uitstel van executie op het 1e t/m 2 gezicht niet gelijk helemaal verkeerd hoeft te zijn.

Theo Benschop op 11-05-2012 om 13:49