Berichten uit de grot

De beste films van 2010

Winter's Bone, Another Year, Mike Leigh, Debra Granik

klik om een oordeel te geven!
Ze horen volgens kenners tot de beste films van vorig jaar. En mooi zijn ze: Another Year van Mike Leigh en Winter’s Bone van Debra Granik. Ze zijn ook heel anders.

Another Year laat heel naturel een jaar uit het leven zien van een gelukkig stel van rond de zestig. Deze Tom en Gerri hebben het goed samen. Boeiend werk, een fijn huis, een volkstuin waar ze in het weekend rondscharrelen. Rond dit geluk cirkelen mensen die het veel minder hebben getroffen. Zo zijn daar de nerveuze collega van Ruth, die eenzame vriend van vroeger, een broer die net weduwnaar is geworden. Zij laven zich aan de warmte en hartelijkheid die Tom en Gerri om zich heen verspreiden. Uitzonderlijke gebeurtenissen doen zich verder niet voor. We krijgen losse scènes te zien, uit het leven gegrepen.

Dat klinkt saai, maar een grote verdienste van deze film nu juist dat je het gevoel bekruipt: ‘er zit geen ontwikkeling in wat ik zie - en dat is terecht, want zo is het leven.’ Stiekem verwacht ieder van ons iets spectaculairs van zijn of haar bestaan, je verwacht de hoofdpersoon te zijn in een verhaal met een goed plot. En wat krijg je: klein groot geluk, klein groot verdriet, en het gaat allemaal nergens heen. Dat doet deze film je realiseren. Another Year is ook nog eens prachtig geacteerd, want het spel roept totaal geen weerstand op. Wat je hoort en ziet is allemaal heel aannemelijk, heel waarachtig.
Zo is het.

Winter’s Bone is veel exotischer – althans, voor mij. Deze film speelt zich af in de afgelegen Ozark Mountains in Missouri. In dit harde milieu van white trash probeert de zeventienjarige Ree het hoofd boven water te houden. Haar vader is verdwenen en met haar diep-depressieve moeder valt letterlijk niet te praten, waardoor zij de zorg voor haar kleine broertje en zusje torst. Ree moet haar vader opsporen om zelf niet uit huis te worden gezet. Zo begint haar epische rondgang langs de norse types die zouden kunnen weten waar vader uithangt. Ree wordt door hen afgehouden, ze wordt in elkaar geslagen, ze wordt misschien ook bewonderd om haar lef en uiteindelijk wordt ze - op indirecte en op zichzelf weer gewelddadige wijze - geholpen.

Groots is het gevoel van dreiging, groots ook de overlevingsdrang van Ree, groots de weemoed die resteert. De film zuigt je zo in Ree’s wereld dat elke vertegenwoordiger van de staatsmacht (een sheriff, een ronselaar van het leger) als een ongeloofwaardig middenklassetypetje verschijnt waarvan jij natuurlijk geen heil te verwachten hebt. Tel daarbij op dat de film een prachtig ritme en een geweldige geluidsband heeft, en het resultaat is magisch.

Another Year is een humane film die tal van vragen oproept die nog lang blijven knagen. Niet alleen vragen over dat plotloze leven dat we leiden, ook ethische vragen over wat vriendschap behelst. Want deze Tom en Gerri zijn dan wel hartelijk, maar je krijgt niet de indruk dat zij van hun vrienden genieten. Daarvoor zijn de verhoudingen te onevenwichtig: zij zijn gelukkig, hun vrienden zielig. Hoe oprecht is zo’n vriendschap? Waarom laat iedereen zich dit aanleunen, is dat uit een soort luiheid of uit een soort wijsheid? Ik bedoel dit niet als retorische vragen – ik peins daar zelf over en ben benieuwd wat andere kijkers hiervan denken. Wat maken jullie bijvoorbeeld van dat moment dat Gerri in haar volkstuin geniet van de zon op haar gezicht terwijl haar vrienden diep in de penarie zitten? Geeft dat aan hoe zelfgenoegzaam Gerri eigenlijk is, of is het levenskunst om temidden van ellende ook het simpele geluk te ervaren? Of zou je dit moment breder, minder psychologisch moeten duiden, iets in de trant van: persoonlijk geluk en persoonlijk ongeluk zijn au fond ontoegankelijk voor anderen?

Het rare is dat ik Winter’s Bone een nog veel betere film vind, maar dat ik daar veel minder over na lijk te kunnen denken. Wat vooral blijft hangen is een stemming, een sfeer. Over het verhaal valt van alles te zeggen, maar de film zelf roept niet op tot commentaar. Ik ervaar hem als een afgerond geheel, in zichzelf genoeg, verzadigd van betekenis. In die zin is Winter’s Bone echt een kunstwerk: elk commentaar mist de clou, want de clou is identiek aan het werk zelf.
Dit is het.

Wat mij doet constateren dat ik in de tweede post van dit blog al sprakeloos ben. Dat belooft wat.

Reacties

Winter's bone: "Wat vooral blijft hangen is een stemming, een sfeer."

Dit is inderdaad wel hetgeen dat blijft hangen na het kijken van deze film. Ik ben echter van mening dat de kille en 'harde' sfeer er echter te dik is opgelegd. Het laat totaal niets meer aan de verbeelding over. Dat vind ik een beetje jammer aan deze film. Ik vind het een sterk verhaal maar de uitwerking is naar mijn mening te duidelijk. Je wordt bijna letterlijk aan de hand genomen en alle symboliek wordt nog eens haarfijn uitgelicht en uitgelegd. Als het iets abstracter was gebleven, had ik het denk ik interessanter gevonden.

Uiteindelijk vind ik het zeker geen vervelende film om te kijken. Het verhaal en de cast vond ik erg goed. Zeker de moeite waard om eens te gaan kijken.

Thom op 17-02-2011 om 17:54

"Another Year laat heel naturel een jaar uit het leven zien van een gelukkig stel van rond de zestig. ... de warmte en hartelijkheid die Tom en Gerri om zich heen verspreiden."
Another year is juist een hele nare, gemakzuchtige film. Niet omdat-ie langzaam is, of omdat-ie nergens heen gaat. Dat kabbelende kan juist prachtige films opleveren.

Interessant, en in dit geval naar, wordt het als je opmerkt waarom het gelukkige stel als warm en gelukkig afgeschilderd kan worden. Omdat de film/regisseur op een hele makkelijke manier alleenstaanden in hun leven voegt - makkelijk want heel anders dan het 'gelukkige, normale stel' zijn deze mensen neurotisch, nerveus, alcoholisch, naïef en een tikje oversekst. Geen wonder dat ze alleen zijn. Uit de film spreekt vooral de superioriteit van normale stel.
"Wat je hoort en ziet is allemaal heel aannemelijk, heel waarachtig." Zo is het niet.




monique op 07-02-2011 om 17:54