Driehonderdste geboortedag Denis Diderot

zaterdag 5 oktober 2013


‘Diderot zou in onze tijd eigenlijk beter op z’n plaats zijn geweest’, aldus vertaler en essayist Martin de Haan. ‘In veel opzichten lijkt zijn werk moderner dan dat van de grote negentiende-eeuwse schrijvers.’ Zaterdag 5 oktober is de driehonderdste geboortedag van de Franse filosoof.

 

Denis Diderot staat vooral bekend om zijn werk aan de Encyclopédie ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers. Samen met d’Alembert redigeerde hij de encyclopedie. Zelf schreef Diderot ongeveer 6000 van de 72.000 artikelen. De Haan: ‘Een belangrijk doel van de Encyclopédie was het in staat stellen van de mensen om zelf na te denken. Ook bevatte het verkapte maatschappijkritiek. De lemma’s waren schijnbaar neutraal, maar bekritiseerden de Kerk en het dogmatische denken.’ Hiermee is de Encyclopédie het boegbeeld geworden van de Franse Verlichting.


Naast de Encyclopédie schreef Diderot ook boeken. De belangrijksten daarvan heeft hij met opzet niet gepubliceerd. ‘Hij rekende op het nageslacht’, legt De Haan uit. ‘Dat zou zijn boeken beter kunnen waarderen dan zijn tijdgenoten.’ Volgens De Haan heeft Diderot hier gelijk in gehad: ‘In de laat negentiende en de twintigste eeuw is Diderot pas serieuzer genomen. De Encyclopédie was iets voor de mensen van toen: het was de maatschappijkritiek van die tijd. Zijn boeken zijn juist voor de mensen van nu: de geschriften hebben een vrije vorm, zoals je die terugvindt bij de modernisten van de twintigste eeuw.’ Deze vrije schrijfstijl wordt nu pas geapprecieerd, meent De Haan. ‘In de negentiende eeuw was dat echt ondenkbaar. Wat dat betreft liep Diderot ver vooruit op zijn tijd.’

 
De Haan ziet graag meer waardering in de literatuurwereld voor Diderot. ‘Uitgevers in Nederland zouden de boeken van Diderot echt moeten gaan uitgeven, want het levert enorm leesplezier op.’ Uit al de boeken van Diderot, raadt De Haan Jacques de fatalist en zijn meester aan. ‘Een roman over determinatie en vrije wil. Het is het bewijs dat oude boeken niet saai hoeven te zijn.’


Esther Villerius

De Encyclopédie is deels in het Engels vertaald.

Op de hoogte blijven van filosofie? Neem nu een halfjaarabonnement op Filosofie Magazine en kies een mooi geschenk.