Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

Lezingenreeks Ken Uzelve - Een filosofisch fundament voor zelfinzicht

Benieuwd naar de lezingen? Bestel dan de 5cd-box met de opnames van de lezingenreeks.

Echt inzicht in je leven begint bij echte kennis van jezelf.  Gnothi Seauton, Grieks voor ‘Ken Uzelve’, prijkte boven de tempel van Apollo, de plek waar de Grieken het Orakel van Delphi raadpleegden. Veel klassieke Griekse filosofen, zoals Socrates, waren overtuigd van het idee dat ware kennis over het leven start bij intensief zelfonderzoek.  Sterker nog:
‘een niet onderzocht leven is het niet waard geleefd te worden.’

Filosofie Magazine en Denkstation Brandstof bieden dit najaar een serie lezingen aan: Ken Uzelve.
Vijf topsprekers nemen u vanuit hun specialisme mee langs de verschillende perspectieven op zelfkennis.
Laat u inspireren door de visie van denkers van toen én  nu over één van de grootste mysteries die we kennen: uzelf!

30 oktober
Ken u zelf - welk zelf?  Filosofie van de zelfkennis - Joep Dohmen
Veel klassieke Griekse filosofen, zoals Socrates, waren overtuigd van het idee dat ware kennis over het leven start bij intensief zelfonderzoek. Maar… kun je jezelf wel kennen? Wat is het zelf? Wat moeten we daaronder verstaan en welke rol speelt het in het actuele moraaldebat? Joep Dohmen zal ingaan op zelfkennis en zelfbedrog, de rol van lichamelijkheid en van tijd, de manier waarop we over onszelf spreken en het belang van de context waarin we leven. Na een kort historisch overzicht van de ‘bronnen van het zelf' (Charles Taylor) gaat hij in op het actuele debat over het zelf tussen liberalen en communitaristen en vervolgt met een behandeling van de derde weg: het zelf in de levenskunst.

Joep Dohmen is hoogleraar wijsgerige en praktijkgerichte ethiek aan de Universiteit voor Humanistiek, Utrecht.

6 november
Ken u zelf - verdiep je in de wetenschap - Maureen Sie
Mensen zijn zelf-reflectief: we denken na over wie we zijn. We praten voortdurend met elkaar over wat ons bezig houdt en bezielt, nemen plaats op de sofa van een psycholoog of psychiater en keren regelmatig de blik naar binnen voor zelfonderzoek. We zijn dan ook in staat gedetailleerd verslag te doen van de individuele beweegredenen en overwegingen die aan onze keuzes, beslissingen en handelingen ten grondslag liggen. Echter, de cognitie-, gedrags- en neurowetenschappelijke bevindingen hebben de afgelopen decennia twijfel gezaaid over de juistheid van onze individuele verslagen. Andere verklaringen werden er tegenover gezet én aannemelijk gemaakt met ontelbaar veel experimenten. Onbewuste impulsen, verklaarbaar vanuit onze collectieve biologische herkomst, diep gewortelde vooroordelen en automatismen blijken een groot deel van ons gedrag te sturen zonder dat wij daar weet van hebben. Kortom, moeten wij ons voor echte zelfkennis keren tot de wetenschap?

Maureen Sie is als bijzonder hoogleraar(grondslagen van de Humanistiek) aan de Universiteit van Leiden verbonden en als Universitair Onderzoeker en Hoofddocent Metaethiek en Morele Psychologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

13 november
Ken u zelf - bezoek een psychiater - Alex Korzec
Leidt zelfkennis tot meer welbevinden? Levert het doorzien van eigen gedrag en eigen gevoelens een beter leven op? En wat is de bruikbaarheid van de vermeerderde zelfkennis? Over het algemeen is er een discrepantie tussen de mening van patiënten die in psychotherapie hun zelfkennis vergroot zagen en de mening van de omgeving – die vindt dat de patiënt helemaal niet is veranderd.

Wat voor de beperkingen van rationele kennis in het algemeen geldt, geldt ook voor zelfkennis. Zelfhulpliteratuur met het enthousiaste advies Vind Geluk In De Liefde! Wees Jezelf! Stop Met Piekeren! veroorzaakt een prettige maar weinig duurzame illusie van beheersbaarheid van eigen gedrag en gevoelens.

Belangrijk hierbij zijn de methodologische problemen, en wel: welke manieren kun je gebruiken om zelfkennis te vergroten en welke kun je beter nalaten? Hoe kun je weten of je vorderingen maakt en hoe kom je erachter of je vorderingen maakt in zelfbedrog? Alcoholische zelfkennis heeft zijn charmes, maar heeft helaas een beperkte houdbaarheidsdatum. Hoe onderscheid je inzicht van schijninzicht? Dit zijn de onderwerpen waar psychiaters dagelijks over met hun patiënten praten.

Alex Korzec is psychiater en gepromoveerd op bewijzende diagnostiek.

20 november
Ken u zelf - heb lief - Ad Verbrugge
Welke rol speelt de liefde in ons zelfonderzoek? Wat zegt ‘wat we lief hebben’ over ‘wie we zijn?’ Verbrugge stelt dat de mens vandaag de dag in verwarring verkeert met betrekking tot datgene wat misschien wel het meest fundamenteel is aan de mens: gemeenschap en verbondenheid. Hij is van mening dat er sprake is van een innerlijke strijdigheid in de manier waarop ons streven naar individuele vrijheid en genot vorm krijgen in onze huidige cultuur, waarin consumptie en virtualiteit een grote rol spelen. Kunnen wij tegenwoordig nog een échte verbinding aangaan met anderen? En wat zegt het antwoord op die vraag over ons?

Ad Verbrugge is filosoof, presentator van het Filosofisch Kwintet en auteur van Tijd van onbehagen (2004). Hij publiceerde onlangs Staat van Verwarring – Het offer van liefde,  over liefde en overgave in de tijd van 50 tinten grijs.

27 november
Ken u zelf - vraag het de buurman - René Gude
Ben je zelf de wel aangewezen bron als het gaat om kennis over jezelf of zijn vrienden en collega’s een veel betrouwbaarder graadmeter? Volgens Denker des Vaderlands René Gude wordt ons zelfbeeld volkomen bepaald door anderen. Naarmate de tijd vordert nemen we het wel een beetje in eigen hand door ons zelf zo te vormen dat de anderen een beeld krijgen dat wij willen dat zij hebben. Maar uiteindelijk gaat het om het beeld dat anderen van ons hebben. Dat heeft alles te maken met het feit dat we samenleven, gezinnen willen vormen, projecten willen ondernemen en firma's willen starten. Zelfs de aandrift om een beetje bijzonder te willen zijn, is bijzonder willen zijn voor anderen. We hebben de sociale omgeving nodig om überhaupt tot enige persoonlijkheid te komen: we spiegelen onszelf voortdurend in de ogen van de ander. Gude laat zien dat zelfkennis niet zonder de ander kan en hoe de ogen van de ander ons maken tot wie we zijn. Wat kunnen anderen over je vertellen, wat je zelf nog niet wist?

René Gude is Denker des Vaderlands, filosoof en al ruim twintig jaar bezig met het populariseren van filosofie. Hij was hoofdredacteur van Filosofie Magazine en directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte.


Voor vragen kunt u zich richten tot filomag@veenmedia.nl

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.