Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 5/2020

De illusie van kennis

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Rob Hartmans

Wat blijft er over als je iemands persoonlijkheid als een ui laag voor laag afpelt? Niets. Uit zelfbescherming omringt een mens zich daarom met illusies, betoogt Klaas van Berkel.

Het woord ‘illusie’ heeft een negatieve klank, omdat het tegenover het positieve begrip ‘werkelijkheid’ staat. Het is niet zo erg als het begrip ‘leugen’, dat een bewuste verdraaiing of ontkenning van de waarheid is, maar toch is het niet best: illusies zijn zeepbellen, en die spatten vroeg of laat uiteen. Aan illusies hebben we dus niets, we moeten altijd ‘factchecken’. Maar klopt dit wel? Is ‘de werkelijkheid’ niet net zo’n problematisch begrip als ‘de waarheid’? Is ze misschien niet ook illusoir, en kunnen illusies eigenlijk niet heel nuttig of zelfs noodzakelijk zijn?

Dit zijn filosofische vragen, maar de auteur van Een en al illusies is geen filosoof. Klaas van Berkel was van 1988 tot begin dit jaar hoogleraar geschiedenis na de Middeleeuwen aan de Rijksuniversiteit Groningen en heeft zich vooral beziggehouden met wetenschaps- en cultuurgeschiedenis. Zijn dissertatie ging over de zeventiende-eeuwse natuurwetenschapper Isaac Beeckman en ‘de mechanisering van het wereldbeeld’. Dat laatste begrip was tevens de titel van het invloedrijke hoofdwerk van wetenschapshistoricus E.J. Dijksterhuis, over wie Van Berkel een dikke biografie schreef. In deze bundel zijn essays opgenomen die Van Berkel de afgelopen dertig jaar heeft geschreven, niet alleen over Beeckman en Dijksterhuis, maar ook over historici als Johan Huizinga, P.J. Bouman, J.W. Schulte Nordholt en Arie van Deursen. En over onderwerpen als cultuurkritiek en cultuurpessimisme, de Indische eclipsexpeditie van 1901, en de aard van de discipline cultuurgeschiedenis.
 

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.