Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
01-02-2019

Weekendlijstje: wat mis is met ons onderwijssysteem

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Femke Heijmans

Nederland kampt met een groot lerarentekort. Het Kabinet zoekt naar manieren om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken. Wat zouden grote filosofen uit heden en verleden vinden van het huidige onderwijssysteem?
 
Het docentenvak heeft aan aanzien verloren
De leraar staat absoluut niet hoog op de maatschappelijke ladder. Als docent verdien je weinig en is het hard werken. Bovendien wordt het docentenvak vaak niet gezien als intellectueel uitdagend. Plato (ca. 427-347 v. Chr.) zou dit met groot misnoegen aanzien. Plato’s filosofie maakt onderscheid tussen de waarneembare wereld en de ‘Perfecte Ideeën’. Zo is bijvoorbeeld een getekende driehoek nooit perfect, maar de stelling A2+ B2= C2 geeft wel het idee van een perfecte rechthoekige driehoek weer. Ook deugden als ‘rechtvaardigheid’, ‘moed, ‘matigheid’ en ‘verstandigheid’ zijn Perfecte Ideeën, waarvan we op aarde slechts flauwe afspiegelingen vinden. Het spreekt voor zich dat degene die de meeste Platoonse deugden weet te verwerven alle macht verdient. Koning Filosoof, zo noemt Plato hem. De docent moet mogelijk toekomstige leiders kennis laten maken met deze Ideeën. Een belangrijkere taak bestaat haast niet! Ook nu verdienen docenten om deze reden meer aanzien. De kinderen aan wie zij onderwijzen, zouden immers zomaar de nieuwe Mark Rutte kunnen worden.
    
Het onderwijs wordt economisch ingericht
Al jaren wordt bezuinigd op vakken als filosofie, geschiedenis, maatschappijleer, kunst en muziek. Wiskunde, techniek en economie, dát moet onze toekomst zijn. Volgens rechtsfilosoof  Martha Nussbaum (1947) regeert het kortetermijndenken in het onderwijs, omdat alles gericht is op zoveel mogelijk winstbejag. Als Nederland op technisch gebied voorloopt ten opzichte van het buitenland kunnen we beter concurreren. Maar investeren in deze zogenaamde bètavakken gaat volgens Nussbaum ten koste van de vorming van studenten tot volledig staatsburger. Op lange termijn hebben we veel meer aan kunstzinnige en maatschappelijke vakken. Door juist te investeren in deze vakken, en misschien één uurtje minder wiskunde te geven, kan het lerarentekort aan de bètakant worden opgelost én worden leerlingen op de lange termijn beter opgevoed. Twee vliegen in één klap dus!
 
Eindtermen van de school staan te veel centraal, niet het individuele kind
Niet alleen het vakkenpakket is economisch ingericht, ook het onderwijs zelf: de klassen zijn steeds groter, leraren krijgen minder betaald en ze worden steeds meer afgerekend op de resultaten van hun leerlingen voor het succes van de school. Logisch dat minder mensen kiezen voor het vak! Leerkrachten zijn geen fabrieksarbeiders, maar willen met passie voor het vak persoonlijk kennis overbrengen op de individuele leerling. Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) is één van de eerste filosofen die het kind centraal stelde. Hij zou kritiek hebben op de algemene citotoetsen die voor het hele land hetzelfde zijn. Individuele zelfontplooiing, daar moet de docent op focussen. Dit geeft volgens Rousseau een boost aan de creativiteit van kinderen, waardoor de docent op zijn beurt ook weer van kinderen kan leren. En leerkracht zijn, wordt weer leuk! 
 
De docent is vervangen door techniek  
iPads en digibords zijn in veel klaslokalen niet meer weg te denken. Het onderwijs moet ‘met de tijd meegaan’. Maar wat heeft dit voor gevolgen voor het kind? Volgens Nederlandse filosoof Joke Hermsen (1961) moeten we toe naar Hannah Arendtscholen in plaats van iPadscholen. iPads kunnen ons dan wel kennis over feiten bijbrengen, maar het onderwijs draait om meer. Volgens Hannah Arendt (1906-1975) wordt de mens gekenmerkt door 2 principes. Het eerste principe is nataliteit: nieuwe inzichten en gezichtspunten creëren. Het tweede is pluraliteit: onderling van elkaar mogen verschillen. Beide principes gaan bij de iPadscholen verloren. Docenten moeten hun leerlingen met verhalen, mythen, poëzie, sagen, essays en romans inspireren tot nieuwe gedachten. Daardoor zullen scholieren automatisch ook onderling meer verschillen dan op iPadscholen, waar ze veranderen in identieke, surfende, doorklikkende zombies.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.