Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
07-11-2018

Het recht van toekomstige generaties om niet in hun mensenrechten beperkt te worden

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Nina Tesselaar

We moeten meer rekening houden met mensen die nog niet geboren zijn. Volgens Jan van de Venis, mensenrechtenjurist en ombudspersoon voor toekomstige generaties, wordt het daarom dringend tijd dat we handelen met het oog op de échte lange termijn. In de serie nieuwe mensenrechten: het recht van toekomstige generaties om niet in hun mensenrechten beperkt te worden.

‘We houden op dit moment in Nederland, maar ook wereldwijd, te weinig rekening met toekomstige generaties. De kinderen van de toekomst worden geboren met dezelfde mensenrechten die wij nu hebben. Maar als we niet snel hun belangen meer gaan meenemen, dan worden toekomstige generaties ernstig in hun mensenrechten aangetast. En dan heb ik het over 20, 50 of 100 jaar. Dit komt niet alleen door milieuthema’s zoals de gevolgen van klimaatverandering, verdwijnende diersoorten en plastic soep, maar ook door de manier waarop we bijvoorbeeld de gezondheidszorg en het pensioenstelsel inrichten. We weten nu al dat met het huidige systeem over 20 of 30 jaar de problemen in de gezondheidszorg alleen maar toenemen. En dat we straks nog langer moeten doorwerken. Maar waarom zijn we daar niet duidelijk over? En waarom zoeken we niet naar een oplossing die over 50 jaar ook nog werkt?’

‘Een veelgehoord bezwaar is dat sommige problemen zo urgent zijn dat er geen tijd is om te zoeken naar een oplossing voor de lange termijn. Mij wordt gevraagd: moeten we niet éérst de problemen die er nu zijn oplossen? Waarom voorrang geven aan mensen die nog niet bestaan? Maar dit bezwaar berust op een denk- en systeemfout. De meeste problemen wereldwijd zijn namelijk juist ontstaan omdat er alleen naar de korte termijn wordt gekeken. En als we die proberen op te lossen met nog meer kortetermijnoplossingen dan houden we het falende systeem in stand.’

‘Veel politici zijn hier koppig over. Als ombudspersoon ga ik regelmatig met ze in gesprek en krijg ik te horen dat ze “echt wel” en “al genoeg” aan de toekomst denken. Terwijl er totaal geen zeer lange termijnvisie is. We lopen in Nederland bijvoorbeeld enorm achter wat betreft duurzame energie in vergelijking met andere landen in Europa. Dat komt voor een deel omdat de overheid geen duidelijk plan heeft voor de lange termijn. Het ene moment wordt er geïnvesteerd in elektrische auto’s, het andere moment in zonne-energie, dan weer is circulaire economie hot of natuur-inclusieve landbouw. Allemaal mooie bakens aan de horizon, maar er is geen continuïteit op zeer lange termijn. En zo blijven veel investeringen ook uit.’

‘In andere landen is er wel continuïteit. Finland heeft een ‘werkgroep voor de toekomst’ in het parlement. Dit betekent dat alle partijen om de zoveel tijd verplicht bij elkaar zitten om te toetsen of de wetsvoorstellen een positieve impact hebben op de zeer lange termijn. In Wales is er een speciale commissaris die toezicht houdt op de “Wet op het welzijn van toekomstige generaties”. En in Hongarije is er een ombudsman toekomstige generaties. Die heeft daadwerkelijk de macht om in te grijpen en zelfs naar de rechter te gaan. Dergelijke vangnetten en nieuwe governance-structuren kunnen wij ook in Nederland introduceren om ervoor te zorgen dat toekomstige generaties dezelfde rechten hebben én kunnen uitoefenen als wij.’

‘Ook op persoonlijk vlak kunnen we ons inzetten voor de belangen van toekomstige generaties. Daar ligt namelijk een deel van de oorzaak van ons kortetermijndenken: we voelen ons niet verbonden met onze eigen toekomstige generaties, met onze eigen familielijn. Zelf ben ik gaan spitten in mijn familiegeschiedenis, tot wel zeven generaties terug. Ik weet nu dat mijn familieleden boeren waren die – met de giften en beperkingen van de natuur – hard hebben gewerkt om bij te dragen aan een betere levensstandaard voor hun nakomelingen. En ik weet ook dat ze trots zijn op het werk dat ik nu doe. Door meer te weten over je eigen familiegeschiedenis, ga je ook beter begrijpen wat voor impact jouw daden nu hebben op de generaties die volgen. Ik voel me nu al verbonden met mijn toekomstige familieleden, tot zeven generaties vooruit, ook al ken ik ze nog niet.’

‘Bij familiebedrijven zie je die verbinding heel sterk. Slimme boeren gaan niet hun grond verarmen, omdat het ze op korte termijn iets oplevert: ze weten dat hun (klein)kinderen daar last van zullen hebben. Dat geldt ook voor de impact die we hebben op de natuur en mensen elders: je wilt een goed werkend en veilig systeem. Het zal ons helpen als we onze wereld en economie, dichtbij huis en wereldwijd, als een familiebedrijf gaan zien: familiebedrijf Aarde. Het staat al in het eerste artikel van de Universele Verklaring: “Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren zich jegens elkander in een geest van broederschap te gedragen”.’

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.