Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 10/2018

Krijg rust van Seneca, de steenrijke stoïcijn

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Marco Kamphuis
schrijver

De stoïcijnse meesterschrijver Seneca was adviseur van de wrede keizer Nero en leefde daardoor in weelde. Kun je als multimiljonair over matiging en zelfbeheersing schrijven?

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Maartje de Sonnaville


Van de drie grote namen van het Romeinse stoïcisme – Seneca, Epictetus en Marcus Aurelius – is Seneca mijn persoonlijke favoriet. Voor de mentale hardheid van Epictetus heb ik diepe bewondering, maar Epictetus lezen betekent door hem gekastijd worden. Marcus Aurelius – hoe zou je niet onder de indruk komen van de overpeinzingen van zo’n hoogstaand mens? En hoe zou je niet gaan gapen bij zoveel vrome zelfverwijten? Seneca lezen is daarentegen spannend, niet alleen vanwege zijn puntige stijl, maar ook omdat hier duidelijk iets niet klopt: een rijkaard die zegt dat bezit de grootste bron van zorgen is, een staatsman die zegt dat je beter niet al te ambitieus kunt zijn. Er zit bij Seneca – daar zijn historici het over eens – een comfortabele speelruimte tussen theorie en praktijk. Hij heeft geprobeerd het gat te dichten met zijn welsprekendheid.

Door zijn menselijke zwakte is Seneca me meer nabij dan Epictetus en Marcus Aurelius, die, hoewel ze kort na hem geboren zijn, geen woord aan zijn eventuele invloed op hun denken wijden. Ik moet glimlachen om de filosoof-miljonair wanneer hij zegt dat een wijze de rijkdom niet in zijn hart sluit, maar wel in zijn kluis. Toegegeven: er is een punt waarop charmant opportunisme overgaat in hypocrisie, maar het is moeilijk – of juist al te makkelijk – om na 2000 jaar vanuit de studeerkamer te beoordelen of Seneca dat punt gepasseerd is.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.