Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 10/2018

Close reading: Husserl vindt exacte wetenschappers naïef

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Sophie van Balen
Schrijver en filosoof

Wetenschappers gaan ervan uit dat ze de wereld kunnen begrijpen als een objectief gegeven. Edmund Husserl laat zien dat ze voorbijgaan aan de gelaagdheid van hun eigen ervaring.

Te midden van de chaotische jaren dertig in Duitsland schreef de Duits-Oostenrijkse wiskundige en filosoof Edmund Husserl een werk dat generaties filosofen zou beïnvloeden. Aanleiding is een waardecrisis in de wetenschappen: terwijl de moderne kennisfabriek op volle toeren draait zijn de wetenschappen volgens Husserl alle binding met menselijke waarden verloren.

De kern van het probleem ligt volgens Husserl bij het idee dat de wereld objectief kenbaar is. Onder druk van de natuurwetenschappelijke liefde voor feiten zijn alle vragen die niet binnen deze opvatting van feitelijkheid passen steeds meer verstomd, terwijl deze toch een omvangrijk deel van ons leven behelzen. Het gevolg is ‘levensnood’, waarin we noch duurzame waarden, noch fundamentele zin ervaren. Hoe rationeel, modern en technisch wij ook zijn, de wetenschappelijke blik kan het leven niet volledig omvatten. Om die verstomde ervaring in zijn totaliteit te articuleren ontwikkelt Husserl een methode: de fenomenologie.

Aan het begin van deze methode staat de fenomenologische reductie: in weerwil van de wetenschappelijke (en filosofische) mores, laten we het interpreteren en verklaren even achterwege en richten ons in plaats daarvan op ons bewustzijn van de wereld. Dat betekent niet hetzelfde als beweren dat de wereld alleen in ons hoofd bestaat; de fenomenologie is subtieler. Wij nemen de wereld al waar, we zijn ons van haar bewust, vóórdat we haar bestaan in twijfel kunnen trekken. Nog fundamenteler dan het eventuele bestaan van de wereld is dus onze waarneming ervan. Met behulp van de fenomenologische reductie probeert Husserl dat waarnemen te beschrijven.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.