Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 7/2018

Hoe Epictetus mij leerde om gemoedsrust te vinden

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Marco Kamphuis
schrijver

Marco Kamphuis is bepaald niet stoïcijns aangelegd. Juist daarom, schrijft hij, leest hij de stoïcijnen. Een les in gemoedsrust.

Wie zijn leven wil vereenvoudigen zou ik adviseren Epictetus te lezen, want al op bladzijde 1 van zijn Encheiridion – vertaald als Handboekje of Zakboekje – veegt de filosoof met een machtige zwaai alles van tafel waar een normaal mens van wakker ligt. Het stoïcisme is niet dogmatisch, het schrijft niet voor hoe je moet leven, het geeft alleen adviezen, maar gesteld dat er een doctrine bestaat, dan is het deze: ‘De werkelijkheid is in twee categorieën te verdelen: wat wel in onze macht ligt en wat niet in onze macht ligt.’ Met die zin begint Epictetus zijn Handboekje.

Wat ligt er niet in onze macht? Wat ons overkomt, invloeden van buitenaf, maar ook ons lichaam, onze bezittingen, onze reputatie – dingen waarvan we veronderstellen dat ze ons onvervreemdbaar eigendom zijn, maar die in feite elk moment van ons weggenomen kunnen worden. Wat ligt er dan wel in onze macht? Onze gedachten, de houding die we aannemen tegenover wat ons overkomt, ons handelen (zij het niet het effect van ons handelen). Je zou Epictetus een pessimist kunnen noemen, omdat we naar zijn idee een speelbal van de gebeurtenissen zijn; je zou hem een optimist kunnen noemen, omdat we volgens hem in elk geval meester over onze gedachten zijn. Wellicht neemt hij een extreem standpunt in, zowel wat onze onvrijheid als wat onze vrijheid betreft, maar iedereen zal het erover eens zijn dat er enerzijds in ons leven belangrijke dingen gebeuren waarop we geen invloed kunnen uitoefenen, en dat het anderzijds verschil maakt hoe je tegen die dingen aankijkt (stel je een admiraal voor die kreunt bij het bericht dat een van zijn schepen is gezonken; als hij eerder in de veronderstelling verkeerde dat de hele vloot was vergaan, juicht hij).

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.