Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
14-05-2018

#2 Werk niet mee aan je eigen veroordeling

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Ton Derksen
Columnist filosofie.nl

Een onschuldige die opgepakt wordt als verdachte, ziet dit terecht als een vergissing; als een vergissing die gemakkelijk rechtgezet kan worden. De onschuldige verdachte zal daarom vanaf het begin met de politie meewerken om het misverstand zo snel mogelijk op te lossen. De politie laat de onschuldige verdachte in de waan dat dit ook de insteek van de politie is.
 
Vaak gaat het al snel mis. De onschuldige verdachte probeert mee te helpen om het verleden te reconstrueren. Maar helaas is ons geheugen veel minder sterk dan we denken. Wanneer de politie ontdekt dat een bepaald detail niet klopt, zal de onschuldige verdachte daar niet verbaasd over zijn. Iedereen kan zich vergissen. Hij deed zijn best en kennelijk zat hij er even naast. Helaas, de politie ziet dit anders. De verdachte heeft gelogen, hij heeft dus iets te verbergen, en wat hij te verbergen heeft, kan niets veel goeds zijn. Anders had hij dat wel verteld.
 
Op dat moment beseft de onschuldige verdachte dat hij een verdachte is, iemand die door de politie verdacht wordt. Dat verontrust. Hij gaat zenuwachtig gedrag vertonen, hetgeen koren op de molen van de politie is. Zie je wel: je kunt ook aan zijn gedrag zien dat hij zit te liegen.
 
Sommige onschuldige verdachten gaan op dit moment kleine leugentjes vertellen, om de politie maar snel duidelijk te maken dat ze echt onschuldig zijn. Bijvoorbeeld, ze lokaliseren zich iets verder weg van de plaats delict om de geografische band met die plaats delict weg te werken. In de meeste gevallen ontdekt de politie dit leugentje. De verdachte noemt het een leugentje om bestwil. Dat is niet de categorie waaronder de politie deze leugen opslaat. Voor de politie gaat het hier om een doelbewuste poging de politie te misleiden, en wel in een poging te verhullen dat de verdachte op of nabij de Plaats Delict (PD) was. Wat deed hij daar? Waarom was het zo belangrijk voor de verdachte om precies die link weg te werken?
 
De politie heeft nu al een driedubbele bevestiging van schuld, naast de reden waarom de persoon is opgepakt: de verdachte vertoont verdacht gedrag, de verdachte liegt én de verdachte geeft zelf met zijn leugen aan dat zijn aanwezigheid op de PD zo verdacht is dat hij dat zelf actief wil verbergen. En zo gaat het van kwaad tot erger.
 
Een andere weg naar zijn eigen verderf is het meehelpen aan het ontwikkelen van mogelijke scenario’s van hoe de moord had kunnen verlopen. Zeer behulpzaam, maar helaas: wat de verdachte zegt, keert zich zomaar tegen hem. De politie let goed op, maar is niet geïnteresseerd in die moordscenario’s zelf, de politie speurt naar verhulde daderkennis die uit het scenario van de verdachte spreekt. In de Arnhemse villamoord vroeg de politie zich bijvoorbeeld af: hoe weet de verdachte dat de bus blauw was? Dat is verdacht. Dat de politie die informatie zelf enige tijd daarvoor had gegeven, speelt dan even geen rol.
 
Het vertrouwen in de rechtstaat kan de onschuldige ook op andere manieren parten spelen. Ina Post vertelde mij dat ze de druk van de politie na enige tijd niet meer aankon en de moord bekende met de gedachte dat ze morgen aan de rechter wel zou uitleggen dat ze alleen had bekend vanwege die verschrikkelijke druk. Onschuldige mensen begrijpen dit, maar bij de politie, bij het OM en bij de rechter vond Ina Post geen gewillig oor. Ze werd hard gestraft voor haar vertrouwen in de rechtstaat.
 
Opmerkelijk genoeg gelooft ook een politieman die onschuldig verdacht wordt dat hij in zijn verhoor gemakkelijk kan uitleggen dat hij onschuldig is — ondanks zijn jarenlange ervaring met verhoren. Dat wordt dus een koude douche. Zijn collega’s geven het standaardantwoord dat hij zelf ook steeds had gegeven: ‘Dat zeggen ze allemaal. Vertel nu maar de waarheid.’
 
Vertrouwen op je onschuld is vrij algemeen. Het is dat vertrouwen dat meewerkt aan de eigen veroordeling. Echte boeven kennen het klappen van de zweep. Die gaan niet bekennen als er — zoals bij Ina Post — geen bewijs voor de moord was. Dit is geen aanbeveling om maar boef te worden, maar onschuldigen kunnen wel wat leren van boeven met ervaring.

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.