Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 2/2018

Ons diepste innerlijk valt niet te vangen in data

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Alexandra van Ditmars
Interviewer & schrijver

Miriam Rasch bewoont onze nieuwe digitale wereld met overgave. Ze bezingt de openheid van de internetsurfer. Maar even hartstochtelijk verdedigt ze het stukje menselijkheid dat niet omgezet kan worden in data. 

Een leven zonder smartphone, werken zonder e-mail, reizen zonder internet. Het valt haast niet meer voor te stellen, zegt filosoof Miriam Rasch. Alles is online, online is alles. Dat betekent niet alleen dat onze buskaartjes, krant en boodschappen gedigitaliseerd zijn, maar ook de mens zelf. Rasch noemt dat de postdigitale conditie: de digitale revolutie heeft zich voltrokken, er is geen weg meer terug, het digitale is het vanzelfsprekende geworden. Het is een tijd waarin we de technologie niet gebruiken – nee, we leven de technologie. Internet is voorgoed doorgesijpeld in alle aspecten van ons leven. En daar moeten we mee zien te leven. In haar boek Zwemmen in de oceaan. Berichten uit een postdigitale wereld biedt Rasch middels essays een filosofisch perspectief op het postdigitale leven. Maar de essays gaan ook over literatuur. ‘Literatuur kan laten zien wat er gebeurt met de mens die technologie leeft en zich beweegt door de sfeer van het digitale’, schrijft Rasch, ‘hoe die haar omringt, soms fris en ademend, soms stroperig, als een rag van data en algoritmes dat aan haar lippen blijft kleven zodra ze probeert te vertellen wat er in haar omgaat.’ Rasch studeerde literatuurwetenschap en filosofie, en werkt bij het Instituut voor Netwerkcultuur van de Hogeschool van Amsterdam. In een lunchroom vlak daarnaast zit Rasch, cappuccino in de hand, om te praten over de mooie en lelijke kanten van onze digitale wereld, waarin de grens tussen echt en virtueel allang niet meer te trekken valt. 

Tekst loopt door onder afbeelding

Fotografie: Martin Dijkstra

Waarom is dat ‘rag van data en algoritmes’ een probleem?
‘Digitalisering betekent dat alles meetbaar wordt. Met kleine brokjes informatie wordt gerekend en voorspeld, alles wordt omgezet in digitale data. Camera’s op straat filmen je, de OV-chipkaart weet waar je heen gaat, de bank weet waar je pint. Een bedrijf als Facebook zet wat vroeger tot het diepste innerlijk van de mens werd gerekend – wensen, dromen, angsten – om in enen en nullen. Niet alleen aan de hand van informatie die je zelf invult, er wordt ook gekeken naar wat jij zoekt, bekijkt, opslaat. Maar valt ons innerlijk wel om te zetten in cijferreeksen? Is onze subjectiviteit niet meer dan dat? Ik hoop en denk van wel. En ik ben bang dat als alles transparant moet zijn, alles wat niet te kwantificeren valt straks niet meer meetelt. Als iedereen gelooft dat alles in data te vertalen is, gaan waarden daarmee samenvallen. Dan kun je straks niet meer op een andere manier praten en nadenken over wat belangrijk is en wie wij zijn. Daarom moeten we oog houden voor het niet-meetbare. Voor dat wat niet rechtlijnig in te passen valt, voor het complexe, voor het tegenstrijdige.’

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.