Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 7/2017

Zenboeddhisme: Zo vind je verlichting

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Michel Dijkstra en Simone Bassie

Zo vind je verlichting en verbondenheid volgens het zenboeddhisme: vergeet jezelf en je wordt verlicht door tienduizend andere dingen.

Zenmeester Dōgen  kijkt naar de herfstmaan. Zo luidt de titel van een zelfportret van Eihei Dōgen (1200-1253), de beroemdste zendenker die Japan heeft voortgebracht. Wie aandachtig naar het portret kijkt, merkt echter dat er iets ontbreekt. De zenmeester heeft namelijk wel zichzelf afgebeeld, maar niet de maan. Je kunt de weerspiegeling van dit hemellichaam hoogstens in zijn ogen aantreffen.

Tekst loopt door onder afbeelding

Illustratie: Maartje de Sonnaville
Maak kennis met de Japanse filosofie op locatie! Van 22 november t/m 3 december 2017 organiseert Filosofie Magazine een 12-daagse filosofiereis naar Japan onder leiding van Michel Dijkstra en hoofdredacteur Leon Heuts. Lees hier meer.


Het ontbreken van de maan op het schilderij vormt een veelzeggend staaltje van visuele zenretoriek. Zij staat namelijk symbool voor de verlichting, die de mens nooit via woorden of gedachten uitputtend kan uitdrukken. Je moet deze realisatie van onovertroffen openheid en vrijheid als het ware buiten het kader zoeken, in dit geval van het schilderij. Een goede meester kan op deze zoektocht behulpzaam zijn, omdat hij iets van zijn wijsheid met je kan delen. Dit inzicht wordt traditioneel gesymboliseerd door een open oog. Een ander gangbaar symbool is de vis, want ‘die slaapt nooit’. Een vissenoog staat immers altijd open; het knippert nooit.

Verder lezen?