Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement

Joke Hermsen: 'Durf je te vervelen'

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.
Verveling heeft hetzelfde effect als je terugtrekken op een rustiek boerderijtje, zonder dat het je vraagt om te breken met het moderne leven, legt filosoof Joke Hermsen uit.
 

'Geen tijd hebben is de meest fundamentele ervaring van onze tijd geworden. Luister maar eens naar de telefoongesprekken in de trein: hoe vaak hoor je mensen niet zeggen dat ze “geen tijd” hebben? We hebben met een oververmoeide, psychisch zeer gespannen mens te maken. Jaarlijks worden er in Nederland 2 miljoen recepten voor antidepressiva, stressstoornissen en slaapmiddelen uitgeschreven. Dat geeft te denken: ondanks alle tijdsbesparende machines die erbij zijn gekomen, hebben we het drukker dan ooit en zijn we moe. Velen snakken naar een bestaan waarin niet louter de economische eisen van de kloktijd gelden.’

Maar het is lastig om ons te onttrekken aan de economische eisen van de kloktijd, omdat er verantwoordelijkheden zijn die ermee gepaard gaan. Toch bestaan er mogelijkheden om ons er minder door te laten domineren.
 

'De grote vraag is: hoe kunnen we zo leven? We zullen allemaal weleens uit de tredmolen willen stappen om ons terug te trekken op een rustiek boerderijtje in de Provence – maar ja, er zijn rekeningen te betalen, er is een hypotheek af te lossen, er zijn knorrende kindermagen te voeden. Hermsen benadrukt echter dat het haar niet te doen is om een radicale breuk met het moderne leven. ‘Het gaat me er niet om de kloktijd in te ruilen voor een andere tijdsbeleving. Dat is onmogelijk; de wereld is helemaal volgens de klok gestructureerd. Maar ik wil die andere tijd – zeg maar de innerlijke tijd – weer in het vizier krijgen, er de verschillende aspecten van tonen, zodat we in ieder geval weer iets van een evenwicht tussen beide kunnen hervinden. Dat is noodzakelijk, omdat onze vrijheid en onze creativiteit juist in die innerlijke tijd schuilen, zoals filosofen als Henri Bergson en Ernst Bloch laten zien. Vandaar mijn pleidooi voor een langzamere toekomst, waarbij die andere tijd meer aan bod kan komen. Het klimaat vraagt om minder, de mensen vragen om minder, maar de economie vraagt om steeds maar meer.’

Ontdek hoe verveling hier een rol in kan spelen, door het hele artikel te lezen (alleen toegankelijk voor leden). 
Wilt u toegang tot alle artikelen van filosofie.nl? Word dan lid.