Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 1/2016

Vlugge of diepzinnige geest?

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Marco Kamphuis
schrijver

‘Gezond verstand is eerder een karaktertrek dan een geestes- eigenschap’ – en andere oneliners van de markies van Vauvenargues.

Laat u niet misleiden door de droge titel. De menselijke geest. Een inleiding is een sprankelend werkje van een verbluffend auteur. Hierin brengt Luc de Clapiers, markies van Vauvenargues (1715-1747) de menselijke geest in kaart, gebruikmakend van beknopte, elegante definities. Een van zijn grondgedachten is dat waar we eenheid zien, er in feite verscheidenheid is. Zo staan sommige mensen verbaasd, stelt hij, als iemand vlug van begrip maar niet scherpzinnig is, terwijl dit twee verschillende dingen zijn. ‘Vlugheid van begrip betekent snelheid in de verrichtingen van de geest’ en ‘scherpzinnigheid is de gave om de dingen zonder inspanning te begrijpen en tot hun oorsprong te herleiden of er met een snelle reeks gevolgtrekkingen de consequenties van te voorzien.’ Een vlugge geest kan slordig en oppervlakkig zijn, juist door zijn vlugheid (dit geldt met name voor ‘opgewekte mensen’). Zo iemand is dus niet scherpzinnig. Anderzijds is een scherpzinnige geest nooit traag: ‘zijn ware aard bestaat uit vlugheid van begrip en nauwkeurigheid, gecombineerd met het vermogen tot reflectie’. Dit dienen we vervolgens te onderscheiden van de diepzinnige geest, die ‘ook de kracht moet hebben om zijn vluchtige denken stil te zetten, het onder zijn ogen vast te houden om het grondig te onderzoeken en een lange reeks ideeën tot één punt terug te brengen.’ Tussen vlugge en diepzinnige geesten treedt afgunst op: ze ‘sluiten elkaar uit, want de eerste groep loopt harder en de tweede komt verder.’  

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.