Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
06-02-2015

‘Ja, dat is zo, Socrates’

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Nicholas Fearn

Totdat Socrates op het toneel verscheen, beoefenden mediavoorlichters avant la lettre, zoals  Protagoras en Gorgias, hun gratuite retorische kunstjes. Socrates ontdekte iets wat de doodsteek voor deze sofisten betekende: de waarheid.

'De politici van nu zijn de sofisten van vroeger'

schrijft filosoof Nicholas Fearn in een artikel over Socrates op filosofie.nl. Zo kregen Britse politici mediatraining waarbij hen werd gevraagd hoe laat het is. Slaagden de politici erin om langer dan vijftien minuten om het antwoord heen te draaien, dan gingen ze door naar de volgende ronde.

Ook in de tijd van Socrates (469-399 v.Chr.) beoefenden dergelijke huichelachtige figuren, zoals Gorgias of Protagoras, hun kunst zonder kleerscheuren op te lopen.

'Socrates echter ontdekte, of herontdekte, iets wat de doodsteek voor deze sofisten betekende: de waarheid. Hij diende zijn gif toe door middel van een techniek die nu bekend staat als de ‘socratische methode’: het afvuren van een onuitputtelijke batterij vragen waarmee de stelling van een sofist wordt ondergraven door gebruik te maken van diens eigen woorden en aannames.'

Dus in plaats van zichzelf op de borst te slaan omdat hij een groot vat vol wijsheid zou zijn – zoals de sofisten deden –, vergeleek Socrates zichzelf met een vroedvrouw die de waarheid ter wereld brengt.

'De eerste stadia van de discussie werden stap voor stap opgebouwd, waarbij de filosoof ogenschijnlijk onbetekenende opmerkingen plaatste, terwijl degene die door hem werd ondervraagd voortdurend de mantra ‘Ja, dat is zo, Socrates’ herhaalde. Socrates liet daarop de inhoud van zijn vragen zwaarder wegen totdat hij een opvatting vond die zijn opponent aanhing en die zowel waar was als in tegenspraak met diens uitgangspunt.'

Vandaag de dag geloven we misschien niet langer dat er maar één ‘juiste’ wereldbeschouwing is. Maar het achterhalen van inconsistenties in je eigen overtuigingen, kan nog steeds erg nuttig zijn.

'Als mijn sollicitatiegesprek gaat over een baan bij een ouderwetse verzekeringsmaatschappij, maar mijn persoonlijke voorkeur gaat uit naar schouderlang haar en piercings in mijn gezicht, dan vereist de consistentie dat ik óf mijn uiterlijk drastisch wijzig óf ergens anders een baan zoek. Te denken dat ik de baan toch zou krijgen betekent op z’n minst dat ik er een wat onevenwichtige kijk op de wereld op zou nahouden.' 

Lees hier het hele artikel over Socrates (€).

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.