Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
23-09-2014

Margalit over Israël: status quo staat vrede in de weg

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Jeroen Hopster
Journalist, essayist en docent

Voor Israël en Palestina lijkt een tweestatenoplossing verder weg dan ooit. Een gevolg van heilig vasthouden aan het eigen gelijk? De Israëlische politiek filosoof Avishai Margalit ziet het huidige probleem anders. ‘We durven de status quo niet los te laten.’
 
Afgelopen weekend bezocht de Israëlische denker Avishai Margalit (1939) Nederland voor een NEXUS-conferentie  over oorlog en vrede. Margalit was eind jaren zeventig medeoprichter van Peace Now, een groepering die zich inzet voor een tweestatenoplossing in het Palestijns-Israëlische conflict. ‘Mijn idealen van die tijd zijn niet veranderd’, vertelt Margalit in een Amsterdams hotel. ‘Wel mijn inschatting van de kans dat er daadwerkelijk een oplossing komt.’   
 
Margalit is een gelauwerde filosoof: hij ontving onder meer de Spinoza-lens (2001) en de Israëlprijs (2010) voor zijn bijdragen aan het ethische en politieke denken. Een bekend onderscheid van zijn hand is ‘politiek als economie’ tegenover ‘politiek als religie’. De ‘economische’ opvatting is in Nederland bekend als polderpolitiek: partijprogramma’s zijn niet heilig, maar onderhandelbaar. In de ‘religieuze’ opvatting van politiek, daarentegen, staan ‘heilige waarden’ centraal. Dat kunnen ook seculiere waarden zijn: zij zijn ‘heilig’ in de zin dat zij zich niet lenen voor enige vorm van compromis.
 
Staan ‘heilige waarden’ een tweestatenoplossing in Israël in de weg? Volgens Margalit ligt het probleem elders. ‘De meerderheid van Israëliërs, ongeveer zeventig procent, hoopt op een tweestatenoplossing’, stelt de filosoof. ‘Tenminste, dat is wat ze zeggen. Maar er zijn niet genoeg Israëliërs die het zo graag willen dat ze het ook voor elkaar krijgen. De politieke dynamiek heeft de status quo in de hand gewerkt. Men gelooft niet dat er een oplossing is, om verschillende redenen; daarom is de standaardpositie de status quo-positie. Het is een status quo met sluipende veranderingen, want Israël annexeert meer en meer land, maar de status quo heeft de overhand. We weten hoe we met de bestaande situatie kunnen omgaan, dus daar houden we aan vast – de rest doet er niet toe. Het zijn geen holy politics. Heilige politiek speelt slechts bij een klein deel van de bevolking een rol; de fractie die heilige waarden vooropstelt is minder sterk dan men vaak denkt. De voornaamste reden dat het conflict voortduurt is dat de grootste partij in Israël de status quo-partij is. Daarin verschilt Israël bijvoorbeeld van Schotland, waar een groot deel van de bevolking de status quo juist wil veranderen.’
 
Bent u nog steeds betrokken bij Peace Now?
‘Steeds minder. Ik ben betrokken bij andere projecten, maar niet meer op dagelijkse basis. Ik geloof namelijk dat het tijd is voor de huidige generatie om het stokje over te nemen. Niet omdat ik moe ben, maar… Mijn generatie heeft gefaald. We failed miserably. We hebben zoveel dingen geprobeerd, maar er is nog steeds geen vrede. We komen er niet eens bij in de buurt, het vredesproces is er juist op achteruit gegaan. Onze taal is overgenomen, de taal die wij destijds gebruikten en toen nog uit den boze was. Zelfs Netanyahu spreekt nu over een tweestatenoplossing. Maar hij bedoelt iets heel anders dan wij bedoelden. Retorisch hebben we misschien gewonnen, maar de strijd op de grond hebben we verloren. Voor mijn generatie is het tijd om terug te stappen en onszelf nuttig te maken voor de jeugd, als die het gevoel heeft dat wij nuttig voor hen kunnen zijn. Zo niet, dan moeten zij het overnemen. Wij hebben gefaald.’
 
Het volledige interview met Avishai Margalit is te lezen in de novembereditie van Filosofie Magazine (verschijnt 31 oktober 2014), voor leden ook te lezen op filosofie.nl

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.