Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
18-04-2014

Alternatieve G7: een jonge filosofentop

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Noor Kuijpers

Op de avond voorafgaand aan de G8 van de Filosofie organiseerde het Lloyd Hotel te Amsterdam een alternatieve G7. Jonge filosofen met een innovatief perspectief op sociale en ethische vraagstukken gingen met elkaar in debat.

Het begint een beetje rommelig. Lloyd in-house filosoof Renate Schepen kondigt aan dat ze de sprekers niet gevraagd heeft om iets te presenteren, maar om direct met elkaar in gesprek te gaan. Experimenteel, maar het werkt verbazingwekkend goed. Niet om te komen tot oplossingen, maar wel om in korte tijd door te dringen tot de kern van een probleem. De filosofen vertellen heel kort iets over zichzelf en hun achtergrond en bespreken vervolgens twee kwesties. Allereerst de vraag naar hoe we voorbij de grenzen van de natiestaat kunnen denken, en vervolgens of er een alternatief bestaat voor het neo-liberale paradigma. Wat zeggen grenzen en kaders over onze vrijheid?

Grenzen
Het idee is om vanuit het grotere geheel te kijken naar Nederland, omdat dat grotere geheel creatief maakt, en omdat het ons betrokken maakt op hetgeen ons bezighoudt. Filosofe Andrea Speijer pleit voor een voluntary society; een samenleving waarin burgers niet gedwongen worden om belasting te betalen voor processen die strijdig zijn met hun morele overtuigingen. Daarbij moet het eigendomsrecht centraal staan, het lichaam als eigen bezit voorop, gebaseerd op het non-agressieprincipe: iedereen is vrij om te doen en laten wat hij wil zolang hij een ander persoon of diens eigendom niet aantast. De staat moet niet dominant gefundeerd zijn, en vrijheid voor de burger bestaat erin dat hij volledig vrij is te kiezen waaraan hij wel en waaraan hij niet deelneemt. Schrijver Babah Tarrawati, oorspronkelijk afkomstig uit Sierra Leone, antwoordt dat de locale economie in Afrika al heel lang op een dergelijke manier werkt; mensen zijn veel meer geneigd om op elkaar te vertrouwen dan op de overheid. Onderzoeker Annewieke Vroom vertelt over de Kyotoschool, een groep 20ste-eeuwse Japanse filosofen die één wereldfilosofie ontwikkelden. Vroom bestrijdt dat dit een goed idee zou zijn, en pleit veeleer voor particulariteit. Waarom, merkt iemand in het publiek op, zouden we dat niet veel radicaler opvatten en onszelf uitroepen tot onafhankelijk soeverein wezen? Het antwoord van de sprekers: omdat ieders identiteit ook juist bepaald wordt door de anderen en de samenleving. Helemaal los van de samenleving kunnen we nooit zijn. Wat ons rest is om te bepalen of we onszelf als vrij beschouwen wanneer we de keuze hebben uit twintig soorten jam in de supermarkt: betekent dat dat we vrij zijn om te kiezen, of al belemmerd door de voorselectie waarover wij niets te zeggen gehad hebben? Zijn we pas vrij als we ook de opties zelf kunnen bepalen? En zo zijn we ongemerkt terug bij the little picture: wat doet de staat voor mij? Tarrawati is blij dat de staat het hem mogelijk maakt überhaupt te kunnen kiezen. Anarchist Christian Greer is het daarmee absoluut oneens: pre-fabricated mogelijkheden zijn valse mogelijkheden. Vrijheid krijg je niet, maar neem je. Keuzemogelijkheden schep je zelf.

Neo-liberalisme
Het dominante neo-liberale paradigma – de tweede kwestie van vanavond – beheerst onze samenleving, zo stelt universitair onderzoeker Haroon Sheikh. Het gaat al lang niet meer om een economisch systeem alleen; alles wordt omgevormd tot goederen die geschikt zijn voor de handel. Sheikh signaleert twee problemen. Allereerst: ondanks het bankroet zijn van het neo-liberalisme zijn we er niet in geslaagd een goed alternatief te verzinnen. Daarnaast: waar mensen er in slagen om lokale alternatieven op te zetten worden die binnen no-time geannexeerd door dat neo-liberale monster. Hoe houden we die beweging tegen? Een aantal mogelijkheden – de bitcoin, het gegarandeerde basisinkomen, het anti-kapitalisme, revolutie – worden besproken maar direct te licht bevonden om als volledig alternatief voor het neo-liberalistische systeem te kunnen fungeren. Bovendien ligt het gevaar van annexatie voortdurend op de loer. Betekent dat dat we eigenlijk niet buiten overheidsinvloed kunnen? Misschien wel. Misschien zorgt een natiestaat voor structuur waarbinnen we onze eigen vrijheid zo goed mogelijk kunnen vormgeven waardoor zo veel mogelijk mensen in staat zijn om te floreren. Anarchist Greer merkt op dat haters sowieso niet ver komen. De mevrouw in het publiek weet het wel: zij kent een online procedure die haar tot soeverein wezen maakt en haar de hoogste macht over zichzelf verleent. Maar wat blijft er over voor de publieke ruimte die we delen als we ieder voor zich ons eigen koninkrijk uitroepen? 

 

Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.