Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
31-03-2014

​Burgemeesters aan de macht - aldus Benjamin Barber

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Florentijn van Rootselaar
Filosoof, journalist, schrijver

Voor filosofie.nl sprak Florentijn van Rootselaar uitgebreid met G8-denker Benjamin Barber. Een denker met een missie: burgemeesters moeten het voor het zeggen krijgen in de wereld. 'Steden zijn klein genoeg voor solidariteit, maar samen groot genoeg om globale kwesties aan te kunnen.'
 
‘Dat was nu echt een grotestadsdeal’, zegt Benjamin Barber als hij in Amsterdam, voor zijn hotel, bij ons uit de auto stapt. Wij hebben hem van Brussel naar Amsterdam gebracht, we hebben zijn zware koffer naar de auto gebracht en weer uitgeladen. En Benjamin Barber? Hij had ons uitgenodigd om mee te gaan naar de opera, in de Brusselse Munt. En hij stond tijdens de reis tot onze beschikking, voor een interview – het laatste stuk bracht hij dan wel slapend door, maar hij had een jetlag, en de ochtend daarop had hij een afspraak met burgemeester Van der Laan van Amsterdam.

Stedelingen zijn pragmatische mensen, vindt Barber. Hij houdt van de stad. Voor de politieke denker – ooit was Barber nog adviseur van president Clinton – is de stad meer dan een aangename omgeving. Als het aan hem ligt worden de steden de nieuwe bouwstenen van onze democratie. Barber reist daarom de wereld rond, met een missie: burgemeesters moeten het voor het zeggen krijgen in de wereld.

Landen zijn niet langer in staat de grote problemen van deze tijd – broeikaseffect, terrorisme, financiële crises – op te lossen; ook Europa slaagt daar niet in. Maar de steden, alleen, en vooral samen, kunnen wel veel voor elkaar krijgen. “Ze hébben al veel bereikt”, zegt Barber, die zich liever niet als idealist presenteert, maar als realist, als de man van de pragmatische oplossingen. Hij schreef er een boek over, If Mayors Ruled the World. Aan de Nederlandse vertaling – Als burgemeesters zouden regeren – is een hoofdstukje toegevoegd, over burgervaders Van der Laan en Aboutaleb.
 
Waarom zoveel vertrouwen in steden?
‘Wat voor mij eerst mijn natuurlijke omgeving was, werd de basis om democratie te begrijpen. Steden zijn niet alleen een ongelooflijke omgeving om te leven, maar het zijn ook de enige plaatsen op de wereld waar democratie nog steeds werkt. Waar samenwerking nog steeds mogelijk is en waar politiek niet is verkrampt door ideologie – zoals in Amerika, maar ook daarbuiten, zo zichtbaar is. In de stad draait het om het oplossen van dagelijkse problemen: gezondheid, onderwijs, banen, immigratie – al die echte delen van het leven. Een burgemeester moet de vuilnis laten ophalen, die heeft geen tijd voor ideologische haarkloverijen.

Steden kunnen de problemen van deze tijd ook veel beter oplossen. De laatste vijftig tot honderd jaar hebben we te kampen met uitdagingen die zich niets van landsgrenzen aantrekken:  klimaatverandering, immigratie, globale markten, technologie, terrorisme, ziekten. Maar we laten het over aan de oude en vermoeide natiestaten – de Verenigde Staten, België, Frankrijk en Engeland – om voor die kwesties een antwoord te bedenken. En dat is niet erg effectief. De natiestaten kenmerken zich door de onafhankelijkheid, vaak ook door strijd, door het onvermogen om tot gemeenschappelijke beslissingen te komen zoals in Europa, terwijl de huidige problemen juist om samenwerking vragen.’
 
Laten we een voorbeeld nemen. Wat kan de stad doen aan het broeikaseffect?
‘Ten eerste komt ruwweg 80 procent van de Co2-uitstoot uit steden. Dus dat is de plek waar je moet beginnen. Als Co2-uitstoot nu zou komen van boerderijen zouden ze er niets aan kunnen doen, zelfs als ze het zouden willen.

Ten tweede zijn steden goed in staat om hier iets aan te doen – dat doen ze ook al; alleen, en ook samen. Ik geef een paar voorbeelden. Los Angeles, de grootste haven in de stad, had een enorme Co2-uitstoot. Zo’n 25 tot 30 jaar geleden was er veel luchtverontreiniging, zoals Beijing dat tegenwoordig heeft – de befaamde smog van Los Angeles. Die ontstond niet door de snelwegen, zoals de meeste mensen denken:  40 procent van de uitstoot kwam uit de havens. Duizenden schepen varen elke maand de haven in en uit, 12 duizend vrachtwagens gaan er elke dag in en uit. Alle schepen, olietankers, containerschepen, laten hun dieselmotoren draaien tijdens het laden en lossen, wat zo’n drie tot vier dagen duurt. Als de motoren stationair draaien – zoals in de haven – leidt dat tot de minst efficiënte verbranding. Het is zelfs ongelooflijk vervuilend; net zoals de dieselwalmen van een bus die stilstaat voor je huis.

Maar als je naar de leuke buurten van Amsterdam gaat waar de jachten liggen, of naar Cap Ferrat, dan zie je dat boten hun motoren niet laten draaien als ze aangemeerd zijn. De burgemeester verplichtte de kapiteins in Los Angeles om hetzelfde te doen: ze konden stroom krijgen in de haven en hun motoren uitschakelen. Samen met een klein bedrijf heeft hij er ook voor gezorgd dat de vrachtwagens een hybride motor kregen. Door die twee maatregelen is zo’n 50 procent van de uitstoot uit de havens verdwenen. Op die manier ben je zo’n 20 procent van de totale uitstoot kwijt – alleen door wat de burgemeester deed. Hij had de staat van Californië niet nodig. Hij heeft dat zelf gedaan, in samenwerking met de haven en de zakenlieden uit zijn stad.”

Een ander voorbeeld is Bogota. De lucht was er sterk vervuild door de auto’s op de drukke straten; het kostte drie tot vier uur om door de stad te rijden. Ze hadden er wel openbaar vervoer, maar de bussen reden over dezelfde wegen als de auto’s. Daardoor deden de bussen het niet beter dan de auto’s. Openbaar vervoer was daarom geen alternatief, veel mensen zitten liever drie uur in hun eigen auto dan drie uur in een bus. Bovendien leven in Bogota, net zoals in veel Amerikaanse steden, de arme mensen in de buitenwijken. Dan wordt het wel heel moeilijk om werk te vinden, want daarvoor moeten ze naar het stadscentrum. Ze hadden drie tot vier uur nodig om in de stad te komen, dat betekent dat ze om vier uur moesten opstaan, vier uur moesten reizen, de hele dag werken en nog eens vier uur reizen. Dan ga je om 11.00 uur ’s avonds naar bed om de ochtend daarop om 4.00 opnieuw te beginnen aan die hele cyclus.

Daarom introduceerde de burgemeester, net zoals meer gebeurde in steden de afgelopen twintig jaar, speciale rijstroken alleen voor bussen – fietsen en auto’s kunnen daar niet komen. De bussen reden min of meer zoals een metro, met een halte op elke drie huizenblokken. Ze hadden de voordelen van de metro, maar ze kostten maar 5 procent daarvan. Die speciale rijstroken leidden tot een grote vermindering van het aantal files, en er was ook veel minder uitstoot. De armen werden er ook nog eens door geholpen, ze konden sneller bij hun werk komen, waardoor banen toegankelijker werden voor deze groep.’ 

Een derde voorbeeld is New York. Het grote probleem in New York is dat de stad – net zoals sommige oudere Europese steden –oude zakenpanden en particuliere woningen heeft; gebouwen die zo’n vijftig tot honderdtwintig jaar geleden gebouwd zijn.  Die gaan heel inefficiënt met energie om: in de zomer lekt de koude van de airconditioning, in de winter lekken ze warmte. De meeste van die woonhuizen hebben zwart geteerde daken, die absorberen warmte in de zomer.
De burgemeester heeft de isolatiestandaard flink verhoogd, niet alleen voor nieuwe gebouwen, maar ook voor oude. Hij dwong de eigenaars om het dak wit te schilderen, waardoor de zon werd gereflecteerd.  Dat heeft geleid tot aanzienlijk minder uitstoot.’

Voor leden toegankelijk:  ‘Nederland is toch het land van Geert Wilders: op nationaal niveau is het heel slecht gesteld met de democratische tolerantie en de openheid voor culturele diversiteit.'

 

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.