Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 6/2018

Close Reading Marcuse: Vrijheid belemmert zelfstandig denken

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Sophie van Balen
Schrijver en filosoof

Techniek en massaconsumptie hebben ons mak en volgzaam gemaakt. Herbert Marcuse probeert de afstomping ten goede te keren.

In wezen waren vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van geweten kritische ideeën, maar in onze maatschappij van overvloed en tevredenheid weerhouden precies deze vrijheden ons ervan om zelfstandig te denken. Met deze ogenschijnlijk paradoxale constatering begint De eendimensionale mens (1964) van de Duits-Amerikaanse academicus en activist Herbert Marcuse, wereldberoemd vanwege zijn steun en deelname aan de studentenprotesten van 1968.

Het notoir ingewikkelde boek is een indringende kritiek op overvloed in de hoogindustriële samenleving. We zitten gevangen in een systeem van schijnvrijheden, van altijd meer moeten werken en altijd meer willen consumeren, en van gemakzuchtige bevrediging. Oppervlakkige vervulling van valse behoeftes – een nieuwe auto, of anno 2018 een nieuwe iPhone – houdt de mens mak en volgzaam. De enige vrijheden die we kennen zijn die om alternatieven te kiezen binnen de status quo: we hebben de economische vrijheid om te kiezen welk beroep we willen uitoefenen, maar niet om geen economische speler te zijn. Dat we hier tevreden mee zijn is levensgevaarlijk, want ‘als de individuen zo geconditioneerd zijn dat in deze bevredigende goederen ook gedachten, gevoelens en aspiraties begrepen zijn, waarom zouden ze dan zelf willen denken, voelen en dromen?’

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.