Berichten uit de grot

Lieveling van de film-elite

malick, tree of life

klik om een oordeel te geven!
 
‘Waarom stuurt God vliegen naar de wonden die hij zou moeten helen?’ De film The Tree of Life stelt deze en andere grote vragen naar de oorsprong van het kwaad, de plek van mensen in de kosmos en een mogelijke weg naar verlossing. In volle ernst. Zonder enige ironie. En de film-elite smult ervan. Regisseur Terrence Malick oogste lovende kritieken en ontving dit jaar de Gouden Palm voor zijn lange film. Alsof die elite wil zeggen: ‘Malick is heel serieus, dus film is serieus te nemen!’

The Tree of Life laat beelden zien van een Texaans gezin in de jaren vijftig. De strenge vader (Brad Pitt) probeert zijn drie zonen voor te bereiden op de ‘harde’ werkelijkheid. De kitscherig engelachtige moeder zorgt voor schoonheid, lichtheid en liefde. En de drie jongens leren langzaam te leven met hun eigen driften en verlangens. Parallel hieraan toont Malick sequenties van het ontstaan van melkwegstelsels, van oersoep, vulkaanuitbarstingen en dinosaurussen. En hij biedt een bijna woordenloze kijk in het latere leven van één van de drie broers, Jack (Sean Penn), die verdwaasd ronddwaalt in spiegelkantoren en woestijnen en uiteindelijk een soort verlossing vindt op een sereen strand waar hij zijn dode geliefden ontmoet. Met lichteffecten en hemelse muziek en al.

Mijn gevoelens bij The Tree of Life zijn gemengd. De beelden zijn vaak prachtig en poëtisch. Maar ik vind de film ook pompeus en hoogdravend, vooral in die scènes met Sean Penn. Met name dat pompeuze raakt me in mijn beroepseer. Regisseur Malick is namelijk afgestudeerd filosoof, zoals diezelfde film-elite niet ophoudt om te vermelden. En nu lijkt het erop alsof filosofen noodzakelijkerwijs pompeus zijn.

Is het mogelijk een ernstige film te maken over de plek en betekenis van je eigen dagelijkse leven in het licht van de kosmos (jaja, niet minder) zonder dat zo’n film pompeus wordt? Filosoferen is uit de aard der zaak een pretentieuze bezigheid. Je bent immers op zoek naar de essentie, en probeert verbanden te leggen tussen verschijnselen en concepten van verschillende aard en niveau. Voor die pretentie moeten filosofen durven staan, vind ik. Filosofie zoekt nu eenmaal dat grote verhaal. Maar dan graag zonder pompeus te worden. Malick lukt dat in The Tree of Life uiteindelijk niet. En mijn angst is nu dat de film-elite mede zo aanslaat op die pompeuze kant van The Tree of Life - en dat voor diepe filosofie houdt.

Reacties

Mijn eerste reactie toen ik de eerste zin in de column las, was dat de regisseur in ieder geval geen fanatieke zendingsfilm voor een religie in elkaar had gezet, want dan had hij het woord ‘hij’ met een hoofdletter geschreven. De beschrijving van de film in de column wekte mijn interesse, ik heb op het internet de volgende, m.i. positieve, recensie over de film gelezen:

http://www.filmtotaal.nl/recensie.php?id=21995

Omdat een al dan niet pompeuze film maken op het eerste gezicht iets anders is dan al dan niet diep met hoogdravende pretenties - ik heb het als filosoof gevonden, ik weet hoe het zit, het zit dus zo en niet anders - filosoferen, begrijp ik in eerste instantie niet hoe enige film enige filosoof in zijn of haar beroepseer zou kunnen aantasten, waarover de betreffende filosoof in slapeloze nachten wakker gaat liggen; wel kan ik me goed voorstellen dat een filosoof zonder slapeloze nachten een film duidt als je reinste propaganda voor dit of dat verwerpelijke fanatiek bijvoorbeeld religieuze of politieke doel, dus u bent gewaarschuwd als u de pompeuze film met mooie pompeuze beelden waar op zich niets mis mee hoeft te zijn

- er zijn een heleboel niet religieuze en niet oorlogszuchtige mensen die bijvoorbeeld graag naar beelden van Pink Floyd of bijvoorbeeld gewoon naar beelden met de Pomp and Circumstance Marches van Elgar kijken/luisteren -

gaat zien, maar misschien is dit niet zo.

Theo Benschop op 22-04-2012 om 14:46