Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
WP nr. 3/2019

De tijden van mens en aarde

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Mathijs Boom

In dit tijdperk raken de geologische en de menselijke geschiedenis vervlochten. Dat was ook eind achttiende eeuw het geval, toen de prehistorie met miljoenen jaren werd opgerekt. Mathijs Boom onderzoekt de historische parallel tussen beide wereldbeelden.

Klimaatverandering confronteert wetenschappers in allerlei disciplines met grote vragen over de toekomst van het leven op aarde. Wie schrijft over het antropoceen – het geologisch tijdperk van de mens – vergelijkt de ecologische en klimatologische impact van de mens al snel met die van de meteoriet die 66 miljoen jaar geleden een einde maakte aan het tijdperk van de dinosauriërs. Het is nog geen uitgemaakte zaak of de acties van de mens op geologische schaal zich kunnen meten met de hevige maar korte effecten van een meteorietinslag, of dat onze tijd een nieuw tijdperk inluidt waarin de mens met technologische middelen de richting van het leven op aarde blijvend zal sturen. Is het antropoceen het tijdperk dat een zesde massa-extinctie in de geschiedenis van het leven inluidt? Reikt de invloed van menselijk handelen, net zoals bij eerdere massa-extincties, tot miljoenen jaren in de toekomst?

Als we deze vragen proberen te beantwoorden, spelen we met verschillende tijdschalen. We plaatsen bijvoorbeeld de 20.000 jaar sinds de laatste ijstijd naast enkele eeuwen van immense technologische en maatschappelijke ontwikkeling. Of we bestuderen de uitstervingsgolf van 252 miljoen jaar geleden als een indicatie voor wat het leven op aarde in de komende decennia te wachten staat. We verbinden de ‘diepe tijd’ van de geologie –empirisch gereconstrueerd door natuurwetenschappers – met ethische en existentiële vragen: hoe verhouden wij ons tot die verre toekomst, en welke betekenis heeft de geologische longue durée voor ons existentiële zelfbegrip?

Deze vragen zijn nieuw in de context van het antropoceen, maar hebben een historische tegenhanger in de ontdekking van ‘diepe tijd’. Ook bij de introductie van de wetenschappelijke geologische tijdschaal in de achttiende eeuw liepen geologische en menselijke geschiedenis door elkaar en speculeerden filosofen over de ethische implicaties van een hele oude aarde, zij het in compleet andere termen dan wij nu doen. Ik wil dit essay gebruiken om parallellen te onderzoeken tussen de vragen en antwoorden van toen en nu.
 

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.