Log in




Wachtwoord vergeten
Log in | Word lid | Service

Filosofie.nl

Filosofie Abonnement
FM nr. 11/2018

Dit zijn de 8 mensenrechten die we nú nodig hebben

Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Irena Rosenthal

70 jaar geleden werd de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen. Zijn ze ondertussen gedateerd, moeten ze worden uitgebreid? Filosofie Magazine vroeg filosoof en jurist Irena Rosenthal om mensenrechten te formuleren voor deze tijd.
 

1. Recht om vergeten te worden

Per dag worden er wereldwijd zo’n 1 miljard namen gegoogled. Maakt u zich weleens zorgen over de zoekresultaten die Google koppelt aan uw naam? De Spaanse jurist Costeja stuitte enkele jaren geleden via Google op een krantenartikel waarin werd aangekondigd dat hij door schulden gedwongen was geweest zijn onroerend goed te verkopen. Costeja vond de informatie achterhaald – zijn financiële problemen waren voorbij – en hij wilde het artikel laten verwijderen vanwege reputatieschade. Maar de krant noch Google was hiertoe bereid. In de rechtszaak die hieruit volgde erkende het Europese Hof van Justitie voor het eerst het recht om vergeten te worden: Google werd verplicht om de schadelijke zoekresultaten met de naam Costeja te verwijderen.

Momenteel geldt het recht om vergeten te worden alleen in de Europese Unie. Negatieve zoekresultaten kunnen dus verwijderd worden op de Europese Google-sites, niet op Google-sites wereldwijd. Maar is de invloed van moderne informatietechnologieën niet zo groot dat het recht om vergeten te worden de status van universeel mensenrecht verdient? Volgens de Amerikaanse filosoof Jeffrey Reiman zit het gevaar van moderne datasystemen niet alleen in reputatieschade, maar zetten deze ook onze autonomie onder druk. Het besef dat er altijd informatie over ons verzameld wordt en beschikbaar is, leidt tot een ‘psychopolitieke metamorfose’: we conformeren ons steeds meer aan sociaal geaccepteerde normen en ontwijken non-conformistische gedachten en gedrag. Reiman stelt dat deze transformatie uiteindelijk ook schade toebrengt aan de democratie. Democratische procedures als verkiezingen vereisen dat mensen hun eigen oordeel kunnen vormen. Wanneer ze dat oordeelsvermogen verliezen, omdat ze automatisch kiezen voor sociaal wenselijk gedrag, zijn verkiezingen weinig meer dan een officiële bekrachtiging van de populairste meningen op internet.

Tekst loopt door onder afbeelding


Illustratie: Zeloot

Ook Friedrich Nietzsche waarschuwde – al honderd jaar voor het ontstaan van het internet –voor een overdaad aan informatie. Hij pleitte voor een ‘actieve vergeetachtigheid’: een vermogen om je af te sluiten van herinneringen zodat er ‘weer plaats vrijkomt voor het nieuwe.’ De mens die zich alles herinnert, blijft gefixeerd op het verleden en is niet meer in staat vooruit te kijken en toekomstgericht te handelen. Dankzij het vergeetrecht lopen mensen minder risico voortdurend met pijnlijke herinneringen geconfronteerd te worden en kunnen zij het verleden laten rusten. Onlangs is het Europese Hof van Justitie in een nieuwe rechtszaak gevraagd of het vergeetrecht niet wereldwijd zou moeten gelden. Komend jaar doet het Hof een uitspraak.

Verder lezen?



Welkom op filosofie.nl!

Speciaal voor nieuwe bezoekers selecteerden wij negen inspirerende artikelen. Lees waarom onderzoek naar geluk niet deugt, zes soorten vervreemding op de werkvloer, hoe Socrates de opkomst van Trump al voorspelde, en meer...

Lees meer
Ik lees graag later

Als u hier uw e-mailadres achterlaat, dan sturen wij het kennismakingsdossier naar u toe. U kunt het dan op ieder gewenst moment lezen.