Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.

Opnieuw beginnen

Hoe kun je opnieuw beginnen? Volgens de Duitse filosoof Rüdiger Safranski zijn er drie voorwaarden aan verbonden: vergeten, vertrouwen en handelen. 

Vergeten
Wanneer je vergeet is de weg open voor een nieuw begin. Sommige psychotherapeuten beweren dat het verleden moet worden verwerkt voordat je verder kan. Besteed je echter te veel aandacht aan het verleden, wordt een nieuw begin onmogelijk. De filosoof Friedrich Nietzscheschrijft in zijn boek Oneigentijdse beschouwingen dat geschiedenis weer tot geschiedenis moet worden gemaakt. We lijden aan een verterende historische koorts, meent hij. Opgaan in de geschiedenis zorgt ervoor dat men het geloof verliest nog iets aan het verleden te kunnen toevoegen. Bij een overmaat aan verleden houdt de mens op; het onhistorische is nodig om opnieuw te kunnen beginnen.
 
Vertrouwen
Zonder vertrouwen dat de komende tijd veelbelovend is, kan de mens niet opnieuw beginnen. Dit basisvertrouwen is altijd nodig om de moed op te brengen een nieuwe stap te zetten. Het is hiervoor noodzakelijk om de eerste stap reeds gezet te hebben. Safranski vergelijkt dit met een brug over een afgrond, die pas wordt geslagen als je erover heen loopt. Het gaat om een belofte waarvan je niet precies weet of je die hebt gekregen of dat je die aan jezelf gedaan hebt, zo stelt hij.
 
Handelen
Voor de Duitse filosoof Hannah Arendt was iedere pasgeborene een nieuw begin in de wereld: ‘Het “wonder” bestaat eruit dat er hoe dan ook mensen worden geboren, en met hen het nieuwe begin dat ze krachtens hun geboren-zijn handelend kunnen verwerkelijken.’ Iedere pasgeborene is volgens haar een verrijking, mits wij hem laten beginnen, zijn eigen mogelijkheden laten ontwikkelen. Ben je eenmaal zo ver om te beginnen met handelen, dan spint elk handelen een nieuwe draad in de wereld – met onafzienbare gevolgen. Het is daarom, stelt Safranski, dat handelen een onvermijdelijke meedogenloosheid met zich meebrengt. Als je eerst wilt nadenken over welke gevolgen jouw handelen teweeg kan brengen zou je nooit beginnen. Het is nodig om resolute keuzes te maken, zonder eerst aan alle voorwaarden voor het handelen tegemoet te komen. 

Bovenstaande is gebaseerd op een fragment van het boek Tijd van Rüdiger Safranski. Meer lezen? Klik dan hier (volledig toegankelijk voor leden). 
Wilt u toegang tot alle artikelen van filosofie.nl? Word dan lid.
Met deze knop kunt u, als u lid bent, artikelen toevoegen aan een leeslijst op uw persoonlijke pagina. Klik hier voor uw abonnement op maat.